(Thanh tra) - Phó Thủ tướng lưu ý phát triển mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo không chạy theo số lượng, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 50% đề tài nghiên cứu phải gắn với doanh nghiệp, tạo ra sản phẩm và kết quả đầu ra cụ thể.
Sáng 14/10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp với các bộ, cơ quan về phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.
Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia được đánh giá thông qua Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) do Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) và các đối tác công bố hằng năm.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết theo GII 2026, Việt Nam xếp thứ 43/139 quốc gia, tăng 1 bậc so với năm 2025; đứng thứ 3 ASEAN.
Đáng chú ý, chỉ số đầu ra đổi mới sáng tạo của Việt Nam tăng 2 bậc, từ vị trí 37 lên 35. WIPO tiếp tục ghi nhận Việt Nam là một trong 7 quốc gia có thu nhập trung bình cải thiện thứ hạng nhanh nhất kể từ năm 2013, đồng thời thuộc nhóm 3 quốc gia có thành tích đổi mới sáng tạo vượt trội so với mức độ phát triển.
Giai đoạn 2022-2026, thứ hạng GII của Việt Nam tăng 5 bậc, từ 48 lên 43. Trong đó, đầu vào đổi mới sáng tạo tăng 5 bậc, từ vị trí 59 lên 54, dù giảm 4 bậc so với năm 2025; đầu ra đổi mới sáng tạo cải thiện liên tục, từ vị trí 41 lên 35.
Tuy nhiên, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vẫn còn những hạn chế về chất lượng thể chế và hiệu quả thực thi chính sách.
Đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D); nguồn nhân lực chất lượng cao; đầu tư mạo hiểm; năng lực hấp thụ, làm chủ công nghệ và sáng tạo tri thức mới… cũng còn hạn chế.
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng cho biết, Bộ được giao trách nhiệm đối với 12 chỉ số thành phần của GII, trong đó có 9 chỉ số thuộc trụ cột nguồn nhân lực và nghiên cứu. Tuy nhiên, một số chỉ số còn ở thứ hạng thấp, như giáo dục, giáo dục đại học, tỷ lệ sinh viên quốc tế nhập học…
Đề xuất đổi mới căn bản cách thức tổ chức hợp tác “3 nhà” (Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp), Thứ trưởng Phạm Quang Hưng cho biết hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với một số trường đại học xây dựng nền tảng kết nối mạng lưới nhà khoa học Việt Nam trên thế giới theo hướng xã hội hóa, với sự đồng hành của các trường.
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu đưa đổi mới sáng tạo thực sự trở thành phương thức phát triển, động lực tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế, tạo ra năng suất, giá trị gia tăng, sản phẩm, ngành nghề và thị trường mới.
Phó Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan khẩn trương rà soát tổng thể, nhận diện đầy đủ những vướng mắc về thể chế, cơ chế, chính sách để đề xuất giải pháp tháo gỡ.
“Việc hoàn thiện thể chế phải tạo đột phá mạnh mẽ, hình thành môi trường thuận lợi nhất cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”, Phó Thủ tướng chỉ đạo.
Cùng với đánh giá tổng thể hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, theo lãnh đạo Chính phủ, cần phát triển mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo và các tổ chức trung gian gắn với lợi thế của từng ngành, lĩnh vực, địa phương.
Quá trình triển khai, Phó Thủ tướng lưu ý không chạy theo số lượng mà phải chú trọng chất lượng, hiệu quả hoạt động và khả năng kết nối giữa các chủ thể trong hệ sinh thái.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu đổi mới hoạt động nghiên cứu theo nhu cầu thực tiễn, lấy doanh nghiệp làm đối tác và gắn nhiệm vụ nghiên cứu với khả năng ứng dụng, thương mại hóa.
“Mục tiêu đặt ra đến năm 2030, ít nhất 50% đề tài nghiên cứu phải gắn với doanh nghiệp, tạo ra sản phẩm và kết quả đầu ra cụ thể”, Phó Thủ tướng yêu cầu.
Lãnh đạo Chính phủ cũng định hướng cần nghiên cứu cơ chế đặt hàng nghiên cứu, phát triển sản phẩm công nghệ; xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có tiềm năng tăng trưởng nhanh, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ.
Đối với cơ chế thu hút nhân tài, chuyên gia, Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất giải pháp phù hợp, góp phần bổ sung nguồn lực chất lượng cao cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.
Ngoài ra, theo Phó Thủ tướng, cần nghiên cứu đổi mới hoạt động nghiên cứu theo nhu cầu thực tiễn, gắn với doanh nghiệp, tăng cường liên kết 3 nhà (Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp) ngay từ khâu xác định nhiệm vụ nghiên cứu, thử nghiệm đến thương mại hóa, nâng cao chất lượng khả năng ứng dụng.
