Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu kết luận tại cuộc họp về tình hình, tiến độ thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Ảnh: moj.gov.vn

Không dừng ở thống kê, kiểm đếm văn bản

Theo Thông báo số 522/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ, tại cuộc họp về tình hình, tiến độ thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL), Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Phó Chủ tịch Thường trực Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL, đã chỉ rõ những tồn tại, hạn chế cần khẩn trương khắc phục, đồng thời yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung thực hiện những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo.

Phó Thủ tướng cơ bản thống nhất với báo cáo của Bộ Tư pháp về kết quả sơ bộ đạt được, các nhiệm vụ thời gian tới và những đề xuất, kiến nghị tại cuộc họp. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra, thẩm định của Bộ Tư pháp và ý kiến của các cơ quan cho thấy, công tác tổng rà soát vẫn còn những hạn chế cần nghiêm túc rút kinh nghiệm.

Đáng chú ý, kết quả rà soát ở nhiều nơi chủ yếu tập trung vào thống kê, kiểm đếm số lượng văn bản có mâu thuẫn, bất cập theo từng văn bản, từng bộ, ngành, địa phương. Trong khi đó, những điểm nghẽn pháp lý mang tính hệ thống, liên ngành, có khả năng cản trở sự phát triển và gây khó khăn cho việc khơi thông nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số chưa được nhận diện đầy đủ.

Việc phối hợp, xác định trách nhiệm và đề xuất phương án xử lý những vướng mắc phát sinh từ sự giao thoa giữa nhiều lĩnh vực pháp luật cũng chưa đáp ứng yêu cầu. Có những quy định riêng lẻ không mâu thuẫn nhưng khi áp dụng đồng thời lại gây ách tắc cho hoạt động kinh tế - xã hội.

Một số bộ, ngành, địa phương chưa phân tích sâu nguyên nhân, tác động từ thực tiễn, chưa đề xuất cụ thể phương án và lộ trình xử lý. Việc rà soát mức độ thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng chưa đầy đủ, kịp thời; hoạt động tham vấn người dân, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học và đối chiếu với thực tiễn thi hành pháp luật chưa thực chất. Tác động của các chính sách, quy định hiện hành cũng chưa được đánh giá đầy đủ.

Từ thực tế này, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, mục tiêu quan trọng nhất của tổng rà soát không chỉ là xác định số lượng văn bản cần sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ, mà phải chỉ rõ từng điểm nghẽn của hệ thống pháp luật đang cản trở phát triển, đồng thời đề xuất phương án xử lý cụ thể. Qua đó, tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực, tạo lập môi trường pháp lý thông thoáng, đồng bộ, thúc đẩy đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu đề cao trách nhiệm của người đứng đầu. Công tác hoàn thiện thể chế, xây dựng pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi Bộ trưởng, trưởng ngành, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND cấp tỉnh tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện. Các trường hợp để sót những vướng mắc, điểm nghẽn pháp lý đã tồn tại, có đủ cơ sở nhận diện nhưng không chủ động phát hiện, kiến nghị xử lý phải chịu trách nhiệm trước Bộ Chính trị, Chính phủ và cấp có thẩm quyền.

Phấn đấu năm 2027 cơ bản xử lý vướng mắc pháp luật

Để bảo đảm tiến độ và chất lượng tổng rà soát, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương bám sát chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội và Chính phủ; đồng thời rà soát toàn diện các quy định liên quan đến những lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý, không chỉ giới hạn trong các văn bản do cơ quan mình chủ trì xây dựng.

Trọng tâm là nhận diện, phân tích chuyên sâu các điểm nghẽn pháp lý có tính hệ thống, liên ngành và tác động lớn đến sự phát triển; xác định những chủ trương, quy định của Đảng chưa được thể chế hóa đầy đủ, kịp thời. Việc rà soát cần đánh giá cả sự cần thiết của chính sách, nguy cơ gây lãng phí, làm tăng chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp và tác động của chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ đối với hệ thống pháp luật, trong đó có khả năng cắt giảm thủ tục hành chính, sửa đổi hoặc lược bỏ những quy định không còn phù hợp.

Các cơ quan phải phân tích rõ nguyên nhân của từng vướng mắc, đề xuất đầy đủ phương án và lộ trình xử lý theo thẩm quyền. Kết quả rà soát cần gắn với Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Chương trình lập pháp năm 2027 và các dự án luật đang trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, nhằm kịp thời xử lý những bất cập ngay trong quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật.

Phó Thủ tướng yêu cầu chủ động đề xuất sửa đổi các luật chưa có trong Chương trình lập pháp năm 2027, đồng thời xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành. Mục tiêu đặt ra là phấn đấu trong năm 2027 cơ bản xử lý các vướng mắc trong quy định pháp luật.

Những lĩnh vực cần ưu tiên gồm các quy định cản trở hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh; việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Các nhóm vấn đề được Bộ Tư pháp bước đầu nhận diện và những nội dung do Văn phòng Chính phủ đề xuất cũng cần được tập trung rà soát, cùng với các vấn đề khác do từng bộ, ngành, địa phương chủ động phát hiện.

Đối với những vướng mắc liên ngành, Phó Thủ tướng yêu cầu xử lý đồng bộ, tránh tình trạng mỗi cơ quan giải quyết một công đoạn nhưng toàn bộ quy trình vẫn ách tắc. Các cơ quan phải chủ động phối hợp, kiến nghị cấp có thẩm quyền tháo gỡ đến cùng; làm rõ quy định bất cập, tác động, nguyên nhân và phương án xử lý. Đồng thời, cần phân biệt vướng mắc xuất phát từ quy định pháp luật để đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới văn bản với những hạn chế phát sinh trong tổ chức thi hành pháp luật để có biện pháp chấn chỉnh phù hợp.

Về tiến độ, các bộ, ngành, cơ quan có trách nhiệm tổng hợp đầy đủ, đúng thời hạn những nội dung, quy định pháp luật mang tính hệ thống, liên ngành và gửi Bộ Tư pháp trong ngày 12/10/2026. Sau khi thống nhất nội dung, phương án xử lý, các cơ quan phải khẩn trương hoàn thiện kết quả tổng rà soát, hoàn thành trước ngày 23/10/2026.

Bộ Tư pháp, với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, được giao chủ trì tổng hợp những vấn đề liên ngành còn ý kiến khác nhau, phân loại và xác định cơ quan chủ trì tham mưu xử lý. Đối với các vấn đề chưa thống nhất phương án, Bộ Tư pháp tổng hợp, xin ý kiến chỉ đạo của Ban Chỉ đạo, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hoặc Phó Thủ tướng Chính phủ.

Cùng với đó, Bộ Tư pháp phải thường xuyên theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn các cơ quan, địa phương; kịp thời xử lý khó khăn về dữ liệu, phần mềm hỗ trợ rà soát và hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ theo dõi, kiểm tra, giám sát. Những báo cáo chậm tiến độ, không bảo đảm chất lượng hoặc kiến nghị chung chung, thiếu phương án xử lý rõ ràng sẽ không được tổng hợp nếu cơ quan lập báo cáo không nghiêm túc tiếp thu, giải trình ý kiến thẩm định, góp ý.

Theo kế hoạch được Phó Thủ tướng giao, Bộ Tư pháp tập trung thẩm định dự thảo Báo cáo kết quả tổng rà soát trước ngày 15/10/2026 và các báo cáo chuyên đề trước ngày 25/10/2026. Dự thảo Báo cáo kết quả tổng rà soát và giải pháp xử lý tổng thể hệ thống VBQPPL của Chính phủ phải được trình Chính phủ xem xét, gửi Ban Chỉ đạo cho ý kiến trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 20/11/2026; báo cáo chính thức được gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 30/11/2026.

Đáng chú ý, Kiểm toán Nhà nước và Thanh tra Chính phủ được yêu cầu bổ sung các đề xuất, kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật từ thực tiễn công tác kiểm toán, thanh tra, gửi Bộ Tư pháp và các cơ quan có thẩm quyền trước ngày 15/10/2026 để cập nhật, hoàn thiện báo cáo. Theo thông báo, Thanh tra Chính phủ đã có các báo cáo chuyên đề về lĩnh vực y tế và xăng dầu.

Việc xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và phương án xử lý đối với từng nhóm vướng mắc là yêu cầu xuyên suốt trong giai đoạn hoàn thiện kết quả tổng rà soát. Qua đó, kết quả rà soát phải thực sự trở thành cơ sở để xử lý những bất cập của hệ thống pháp luật, thay vì dừng lại ở việc thống kê, tổng hợp văn bản.