Theo đại biểu Đào Thị Xuân Lan (tỉnh Hưng Yên), hiện nay theo qui định của Bộ luật tố tụng Hình sự, Bộ luật tố tụng Dân sự, Luật tố tụng Hành chính và Pháp lệnh giám định về tư pháp chỉ có cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng được quyền trưng cầu giám định. Còn các đương sự trong các vụ án hình sự, vụ án hành chính, vụ án dân sự thì không được tự mình yêu cầu giám định. Việc qui định như vậy của pháp luật hiện hành chưa tạo đầy đủ điều kiện cho các đương sự trong các vụ án được chủ động thu thập chứng cứ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Do đó, đại biểu Lan đồng tình với việc dự thảo luật quy định có một nội dung mới, đó là cho phép các đương sự trong vụ việc dân sự, vụ án hành chính được quyền tự mình yêu cầu giám định tư pháp. Tuy nhiên, theo đại biểu Đào Thị Xuân Lan, để bảo đảm cho các đương sự đều bình đẳng trước pháp luật về quyền và nghĩa vụ trong tố tụng nói chung và quyền được yêu cầu giám định tư pháp nói riêng, đề nghị các đương sự tham gia trong tố tụng hình sự như người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cũng phải được quyền tự mình yêu cầu giám định vì kết quả giám định này chỉ để giải quyết đúng đắn phần dân sự trong vụ án hình sự không có ảnh hưởng gì đến việc các cơ quan tiến hành tố tụng xác định tội danh hoặc quyết định hình phạt đối với bị can, bị cáo.

Đồng tình với quan điểm trên, đại biểu Nguyễn Thành Bộ (tỉnh Thanh Hoá) bổ sung thêm ý kiến đề nghị việc cần thiết phải quy định quyền được trực tiếp yêu cầu giám định của đương sự trong vụ án hình sự để đảm bảo quyền bình đẳng của đương sự trong cùng một quan hệ pháp luật, bảo đảm được lợi ích của Nhà nước và của công dân trong việc giải quyết vụ án.

Theo nghị trình, đây là tuần làm việc cuối cùng của kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XIII. Bắt đầu từ sáng 23/11 cho đến hết ngày 24/11, Quốc hội sẽ tiến hành chất vấn và nghe trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ trưởng Bộ Tài chính, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Sáng 25/11, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ báo cáo thêm với Quốc hội một số vấn đề xung quanh việc điều hành kinh tế - xã hội năm 2012, tập trung vào 3 nhóm đột phá lớn về thể chế kinh tế, nhân lực và cơ sở hạ tầng. Thủ tướng cũng sẽ trả lời về những vấn đề mà ĐBQH chất vấn trực tiếp.

Về cơ cấu tổ chức, địa vị pháp lý, chức năng, nhiệm vụ các tổ chức giám định tư pháp công lập (Điều 13), đa số ý kiến đồng tình với dự thảo, giữ lại qui định tổ chức về giám định pháp y của công an cấp tỉnh như pháp lệnh hiện nay. Theo đại biểu Bạch Thị Hương Thủy (tỉnh Hòa Bình), hiện nay mục tiêu của cải cách tư pháp là tăng cường phân cấp thẩm quyền xét xử cho cấp huyện và vai trò giám định pháp y công an cấp tỉnh là trực tiếp phải đảm nhiệm hầu hết các vụ án cấp tỉnh và cấp huyện. Xuất phát từ yêu cầu của việc đấu tranh phòng, chống tội phạm, lực lượng pháp y của công an đã được thành lập từ rất lâu, đã có nhiều kinh nghiệm và phát huy rất hiệu quả, đã góp phần quan trọng vào việc xác định đánh giá quy luật hình thành dấu vết, giúp cho việc định hướng điều tra truy tìm kẻ phạm tội, mà tổ chức giám định pháp y khác không thể làm được. Đồng tình với quan điểm của nhiều đại biểu đã nêu là không nên bỏ bộ phận giám định pháp y trong kỹ thuật hình sự của công an là hoàn toàn đúng đắn, đại biểu Hồ Trọng Ngũ (tỉnh Vĩnh Long) cho rằng, lâu nay sự phối hợp giữa công an với bên y tế rất tốt, không có nhu cầu phải điều chỉnh lại. Hơn nữa, giám định pháp y và giám định kỹ thuật hình sự là vấn đề đòi hỏi chuyên môn rất sâu, phải đào tạo trong nhà trường 5-7 năm, gắn liền với điều tra, truy tố, xét xử, không đơn thuần là kỹ thuật chuyên môn…

Khác với quan điểm trên, đại biểu Nguyễn Văn Hiến (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) lại nêu ý kiến đồng ý với giải trình của Chính phủ. Đại biểu Hiến thừa nhận rằng giám định viên pháp y của công an có kỷ luật, có kỷ cương tốt, nhưng đặt vấn đề xóa bỏ giám định pháp y của công an tỉnh thì không phải. Lực lượng giám định pháp y của công an tỉnh chưa bao giờ là một tổ chức, chỉ có một, hai người trong phòng kỹ thuật hình sự, chúng ta chỉ chuyển 17,6% việc giám định pháp y công an tỉnh đang làm cho cơ quan giám định pháp y của y tế. 17 tỉnh giám định pháp y công an không làm không hạn chế gì đến công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm. Bởi lẽ, vẫn còn có sự phối hợp giữa giám định pháp y của công an tỉnh và pháp y của cơ quan y tế trong quá trình tổ chức khám nghiệm, giám định v.v... Do vậy, cần tập trung vào một nguồn lực vì một ngành giám định tư pháp mạnh.

Ngoài các nội dung trên, nhiều đại biểu cũng thảo luận về quy định tổ chức giám định pháp y tâm thần, chế độ, chính sách đối với người giám định tư pháp; trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước đối với tổ chức hoạt động giám định tư pháp cũng được trao đổi tại hội trường…

Ánh Tuyết