Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, rộng và khó lường, những chuyển động trên nhiều lĩnh vực, từ chính trị, kinh tế, đối ngoại đến văn hóa, khoa học - công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc các trật tự vốn được định hình trong nhiều thập niên. Tác động không chỉ dừng ở phạm vi quốc tế, mà đã thẩm thấu trực tiếp vào từng nền kinh tế, từng mô hình quản trị quốc gia.

Ở trong nước, sau thành công của Đại hội XIV của Đảng; sau cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031; cùng kết quả của kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI đã khẳng định một điều: đường lối, hướng đi đã rõ, nhân sự của bộ máy đã được kiện toàn.

Tại kỳ thứ nhất Quốc hội khóa XVI đã xem xét, quyết định cơ cấu tổ chức và bầu, phê chuẩn nhân sự cấp cao của bộ máy Nhà nước. Ảnh: P.Thắng

Yêu cầu đặt ra là “làm và làm đúng, làm quyết liệt, hiệu quả” như quán triệt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Bởi phía trước không chỉ là việc vận hành bộ máy mới, mà là bài toán về năng lực kiến tạo phát triển, khơi thông mọi nguồn lực để đưa đất nước tăng trưởng nhanh, bền vững trong một môi trường đầy biến động.

Nhân sự lãnh đạo và cam kết chính trị

Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI - sự kiện mở đầu cho nhiệm kỳ mới của cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất - không chỉ mang ý nghĩa kiện toàn tổ chức, bộ máy Nhà nước, mà còn thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo nền tảng pháp lý và động lực chính sách cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Việc Quốc hội bầu Tổng Bí thư Tô Lâm giữ trọng trách Chủ tịch nước; bầu ông Lê Minh Hưng làm Thủ tướng Chính phủ; ông Trần Thanh Mẫn làm Chủ tịch Quốc hội với sự tán thành tuyệt đối không chỉ là quyết định nhân sự, mà còn là sự kết tinh của niềm tin chính trị và kỳ vọng của xã hội với bộ máy lãnh đạo mới.

“Ưu tiên hàng đầu của tôi trên cương vị Tổng Bí thư - Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là giữ vững môi trường hoà bình, ổn định; thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững; nâng cao mọi mặt đời sống của Nhân dân, để Nhân dân được thụ hưởng mọi thành quả của phát triển; gia tăng đóng góp của Việt Nam cho hoà bình, ổn định, phát triển, tiến bộ ở khu vực và thế giới”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Phát biểu nhậm chức, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định nhận thức sâu sắc rằng đây là “vinh dự hết sức lớn lao, là trách nhiệm và nghĩa vụ thiêng liêng, cao cả”. Cam kết đưa con thuyền cách mạng vượt qua sóng gió lớn, hoàn thành tâm nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh và ước vọng của dân tộc không chỉ là lời tuyên thệ, mà là lời hiệu triệu hành động đối với toàn bộ hệ thống chính trị.

Tinh thần đó đã được phản ánh trong những quyết sách đầu tiên của nhiệm kỳ. Quốc hội và Chính phủ thể hiện rõ phương châm hành động nói đi đôi với làm, thận trọng trong phương pháp nhưng quyết liệt trong triển khai.

Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô chịu nhiều tác động bất lợi từ bên ngoài, mục tiêu tăng trưởng “hai con số” được xác định là đầy thách thức, nhưng không vì thế mà lùi bước.

Tại Hội nghị Trung ương 2, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp; phải kiên trì mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất”.

Trên tinh thần đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương “Lựa chọn đúng - Triển khai nhanh - Làm đến nơi, đến chốn - Đo lường bằng kết quả”.

Thông điệp xuyên suốt là không chấp nhận tăng trưởng nóng; tăng trưởng phải đi kèm với ổn định và kiểm soát được các cân đối lớn của nền kinh tế. Nền tảng ổn định vĩ mô được ví như “móng nhà” - điều kiện tiên quyết để có thể phát triển ở tầng cao hơn, bền vững hơn.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên. Ảnh: P.Thắng

Nhìn lại nhiệm kỳ trước, những nỗ lực đổi mới của Quốc hội và Chính phủ đã kịp thời tháo gỡ nhiều điểm nghẽn, phục hồi và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh, nâng cao vị thế quốc tế. Chính nền tảng đó tạo dư địa để nhiệm kỳ mới không chỉ kế thừa, mà phải phát triển lên tầm cao mới.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu Quốc hội khóa mới cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, đảm bảo hiệu quả pháp luật không chỉ “tốt trong văn bản” mà còn phải “tốt trong cuộc sống”.

Thước đo năng lực

Việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo cấp cao, theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên, không chỉ là vấn đề nhân sự, mà gắn trực tiếp với niềm tin và kỳ vọng của đất nước trong giai đoạn phát triển mới.

“Tôi ý thức sâu sắc rằng, lòng tin của Nhân dân là nguồn lực lớn nhất của quốc gia. Muốn phát triển nhanh thì bộ máy phải trong sạch, cán bộ phải liêm chính, công vụ phải kỷ cương. Chính phủ cam kết hành động với quyết tâm cao nhất, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân lên trên hết, trước hết”.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng

“Khi đã tuyên thệ trước Quốc hội, trước cử tri và Nhân dân, đó không chỉ là một nghi thức mang tính pháp lý, mà còn là một cam kết chính trị rất thiêng liêng. Kỳ vọng lớn nhất của cử tri là những lời hứa đó phải được cụ thể hóa bằng hành động, bằng kết quả công việc, chứ không dừng lại ở cam kết”, bà Yên nói.

Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn (đoàn Hà Nội) cho rằng, khi đất nước đặt ra các mục tiêu phát triển rất lớn đến năm 2030 và 2045, thì bộ máy lãnh đạo cũng phải vận hành với chất lượng mới, tốc độ mới và kỷ luật thực thi mới.

Ông đặc biệt nhấn mạnh việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần đề cập trực diện đến Nhân dân trong bài phát biểu nhậm chức, với những thông điệp rõ ràng: Mục tiêu cao nhất, đích đến cuối cùng là Nhân dân được thụ hưởng thành quả của phát triển.

“Đây không chỉ là lời khẳng định về quan điểm “Dân là gốc”, mà còn là một cam kết chính trị rất rõ ràng về thước đo của mọi thành công trong nhiệm kỳ mới”, đại biểu Bùi Hoài Sơn nói.

Theo các đại biểu, thước đo của nhiệm kỳ mới không nằm ở những tuyên bố hay chỉ tiêu trên giấy, mà ở những chuyển biến cụ thể, có thể cảm nhận được trong đời sống hằng ngày: thủ tục hành chính thuận lợi hơn, cơ hội việc làm tốt hơn, thu nhập ổn định hơn, giáo dục và y tế tốt hơn, môi trường sống an toàn hơn, và niềm tin vào bộ máy công quyền được củng cố hơn.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) cho rằng, tư tưởng “Dân là gốc”, khi được người đứng đầu Đảng, Nhà nước nhấn mạnh, sẽ là kim chỉ nam cho toàn bộ hoạt động của nhiệm kỳ mới - hành động quyết liệt hơn, mạnh mẽ hơn, tập trung hơn vì lợi ích cao nhất của Nhân dân.

Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn. Ảnh: P.Thắng

Theo bà Nga, các vị trí lãnh đạo cấp cao đều đã được lựa chọn kỹ lưỡng, có kinh nghiệm qua nhiều cương vị, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, tài chính là những trụ cột quan trọng cho tăng trưởng.

“Việc kiện toàn bộ máy theo hướng đồng bộ sẽ giúp thống nhất tư tưởng và hành động, qua đó triển khai nhanh hơn những nhiệm vụ mà người dân và đất nước đang kỳ vọng”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga chia sẻ.

Đất nước đang đặt ra những mục tiêu rất cao, như tăng trưởng “hai con số”, hoàn thiện thể chế. Vấn đề cốt lõi của nhiệm kỳ mới là chuyển hóa tầm nhìn và quyết tâm chính trị thành kết quả cụ thể trong thực tiễn.

Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh quá trình thể chế hóa các chủ trương lớn thành luật pháp, cơ chế, chính sách và nguồn lực thực thi cụ thể.

“Giá trị của một quyết sách không nằm ở chỗ được ban hành sớm hay muộn, mà ở chỗ nó đi vào cuộc sống nhanh đến đâu, đúng đến đâu và mang lại lợi ích thực chất cho Nhân dân đến mức nào. Khi Nhân dân thực sự cảm nhận được thành quả phát triển trong từng lĩnh vực của đời sống, thì đó cũng là lúc niềm tin được bồi đắp bền vững nhất”, theo lời ông Sơn.

Biến tầm nhìn thành hiện thực

Ở cấp độ điều hành, yêu cầu đối với Chính phủ nhiệm kỳ mới được đặt ra rõ ràng hơn bao giờ hết.

“Với trí tuệ, bản lĩnh chính trị vững vàng, khát vọng đổi mới và tinh thần phục vụ Nhân dân, Quốc hội sẽ tiếp tục nỗ lực phấn đấu, xứng đáng là Quốc hội của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, là hiện thân sinh động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tất cả vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn

Đại biểu Trần Văn Lâm (đoàn Bắc Ninh) nhận định mục tiêu tăng trưởng hai con số là hoàn toàn khả thi, nhưng không phải mục tiêu duy nhất. Theo ông, tăng trưởng phải gắn với bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

“Thành quả tăng trưởng phải được chuyển hóa thành chất lượng sống, sự hạnh phúc và mức thụ hưởng thực tế của người dân. Đó mới là mục tiêu cuối cùng của phát triển”, ông Lâm nhấn mạnh.

Để đạt được điều đó, theo đại biểu Quốc hội, Chính phủ khóa mới không chỉ cần quyết tâm cao, mà còn phải có cách làm bài bản, khoa học, linh hoạt và kịp thời.

“Đặc biệt, Chính phủ cần sớm phát hiện các điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc, kể cả về thể chế, chính sách pháp luật, để kịp thời đề xuất Quốc hội và các cấp có thẩm quyền xem xét tháo gỡ, khơi thông nguồn lực cho phát triển”, ông Lâm nêu quan điểm và cho rằng đây chính là thước đo năng lực điều hành của Chính phủ trong nhiệm kỳ mới.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP Hồ Chí Minh) tiếp tục nhấn mạnh vai trò then chốt của thể chế, là “điểm nghẽn của các điểm nghẽn”.

“Quốc hội khóa XVI phải tiếp tục xây dựng thể chế theo hướng đồng bộ, ổn định, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực thi, từ đó đưa thể chế trở thành công cụ tạo lợi thế cạnh tranh quốc gia, là công cụ kiến tạo phát triển, đóng góp lớn vào mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới”, ông Ngân bày tỏ.

Đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm. Ảnh: P.Thắng

Ở một góc nhìn thẳng thắn, nguyên Quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Hà Sỹ Đồng (đại biểu Quốc hội khóa XV) cảnh báo “nếu không tháo gỡ được thể chế, mọi nguồn lực đều sẽ bị “giam giữ” trong chính những rào cản do chúng ta tạo ra. Và khi thể chế chưa thông, không thể nói đến một nền kinh tế vận hành hiệu quả”.

Tuy nhiên, điểm nghẽn không chỉ nằm ở thể chế, mà còn ở con người và cách thức vận hành. Tình trạng “sợ sai, né tránh trách nhiệm” trong một bộ phận cán bộ, công chức đã được nhiều lần đề cập tại nghị trường.

“Tôi kỳ vọng Thủ tướng sẽ có những giải pháp mạnh mẽ hơn để vừa bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, vừa siết chặt kỷ luật, kỷ cương - tạo ra môi trường mà ở đó người làm đúng được khuyến khích, người làm sai bị xử lý, và quan trọng nhất là không ai đứng ngoài trách nhiệm”, ông Đồng chia sẻ.

Ở tầm vĩ mô, yêu cầu về một tư duy điều hành linh hoạt, phản ứng nhanh và phối hợp đồng bộ giữa các chính sách tài khóa, tiền tệ, đầu tư công cũng trở nên cấp thiết.

Như ông Hà Sỹ Đồng nhận định, “nhiều khi không phải chúng ta thiếu chính sách, mà là thiếu sự ăn khớp trong triển khai, dẫn đến nguồn lực bị phân tán, hiệu quả chưa đạt như mong muốn”.

Cuối cùng, mọi kỳ vọng đều hội tụ ở một điểm: hành động. Không phải những tuyên bố mạnh mẽ, mà là những kết quả cụ thể; không phải những cam kết trên nghị trường, mà là những chuyển biến trong đời sống.

“Nếu làm được điều đó, mỗi quyết sách của Chính phủ sẽ không chỉ tạo ra tăng trưởng, mà còn tạo ra niềm tin - nền tảng bền vững nhất cho sự phát triển của đất nước”, theo lời ông Hà Sỹ Đồng.

Trong nhiệm kỳ mới, khi trọng trách đã được trao, kỳ vọng đã được gửi gắm, thách thức lớn nhất không còn là xác định mục tiêu, mà là năng lực hiện thực hóa mục tiêu đó. Trọng trách ấy đang đặt trọn vẹn trên vai bộ máy lãnh đạo mới và sẽ được kiểm chứng bằng chính những kết quả cụ thể đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững.