Toàn cảnh Hội nghị

Số lượng đơn thư tăng, tính chất, mức độ ngày càng phức tạp

Theo báo cáo, nội dung khiếu nại chủ yếu liên quan đến quản lý, sử dụng đất đai (chiếm hơn 70% tổng số vụ việc), trong đó tập trung vào việc đền bù, hỗ trợ khi thu hồi đất… Nội dung tố cáo chủ yếu là tố cáo cán bộ mất dân chủ, lợi dụng chức quyền để tham nhũng trong quản lý sử dụng đất đai, quản lý tài chính ngân sách Nhà nước; trù dập người khiếu kiện, bao che cho cán bộ dưới quyền; cố ý làm sai lệch hồ sơ, áp dụng pháp luật không đúng dẫn đến xét xử oan sai, gây thiệt hại về quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Tổng số vụ việc phát sinh hàng năm ở các tỉnh, TP phía Bắc có xu hướng tăng, tính chất, mức độ ngày càng phức tạp, có lúc có nơi đặc biệt phức tạp. Nhiều đoàn đông người có tổ chức chặt chẽ, có người cầm đầu; có đoàn lợi dụng, lôi kéo các đối tượng chính sách, người già và trẻ em đi khiếu kiện. Một số đoàn có thái độ cực đoan, nhiều lần kéo lên Trụ sở Tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước hoặc tập trung trước cổng trụ sở làm việc của một số cơ quan Nhà nước để gây rối.

Tình hình công dân KN,TC vượt cấp lên Trung ương diễn ra khá nhiều (hơn 50% tổng số vụ việc chưa được giải quyết hoặc chưa giải quyết hết thẩm quyền ở địa phương nhưng công dân đã kéo lên Trung ương). Tình trạng đơn thư gửi tràn lan còn diễn ra phổ biến, làm cho các cơ quan hành chính nhà nước mất rất nhiều thời gian, công sức để xử lý.

Hơn nữa, khiếu kiện của công dân thường gia tăng đột biến cả về số lượng và tính chất vụ việc trong thời điểm diễn ra các kỳ sinh họat chính trị của Trung ương và địa phương. Đã có một số vụ việc diễn ra ở địa phương người khiếu kiện phản ứng quyết liệt, đối phó với chính quyền khi chuẩn bị cưỡng chế thu hồi đất hoặc ngăn cản thi công dự án. Đáng chú ý là có một số vụ việc đã và đang có sự can thiệp từ bên ngoài làm cho tình hình thêm phức tạp.
 
Né tránh giải quyết, đơn thư chuyển vòng vo

Thanh tra Chính phủ chỉ rõ, trong 4 năm công tác chỉ đạo, lãnh đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ tiếp dân, giải quyết KN,TC của chính quyền ở nhiều địa phương ngày càng tập trung, quyết liệt. Hầu hết các tỉnh, TP đều có chương trình, kế hoạch thanh tra, kiểm tra, lập các tổ công tác để giải quyết các vụ việc KN,TC tồn đọng, bức xúc, kéo dài.

Công tác tiếp công dân ở nhiều bộ, ngành, tỉnh, TP đã được củng cố thêm một bước sau khi triển khai Đề án đổi mới công tác tiếp dân theo Quyết định 858/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Mối quan hệ phối hợp giữa Trụ sở Tiếp công dân của Trung ương với một số địa phương ngày càng hiệu quả hơn, hạn chế tình trạng chuyển vòng vo hoặc sai sót trong quá trình xử lý đơn thư.

Tuy nhiên, ở một số địa phương vẫn chưa tổ chức tốt công tác tiếp công dân, chưa gắn tiếp dân với việc giải quyết KN,TC, nhất là ở cấp quận, huyện, sở ngành. Việc triển khai thực hiện Quyết định 858/QĐ-TTg nhìn chung còn chậm, nhất là khâu kiện toàn đội ngũ cán bộ; bồi dưỡng, tập huấn về nghiệp vụ....

Nhiều vụ KN,TC giải quyết không đúng chính sách, pháp luật hoặc chưa xem xét đầy đủ các khía cạnh pháp lý và thực tế. Một số vụ việc người có thẩm quyền né tránh, đùn đẩy làm cho việc giải quyết lòng vòng, kéo dài. Cá biệt có cơ quan không thực hiện đúng trách nhiệm và thẩm quyền được giao, có hành vi bao che và cố ý làm sai. Một số vụ việc mặc dù đã có ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ hoặc các  bộ, ngành Trung ương nhưng chính quyền địa phương thực hiện chưa triệt để, có nơi không nghiêm túc dẫn đến người dân tiếp tục khiếu kiện gay gắt.

Khâu tổ chức thực hiện các quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật, các quyết định xử lý về tố cáo nhìn chung còn chậm và hạn chế. Một số vụ việc, nhất là những vụ việc phức tạp, tồn đọng do chậm tổ chức thực hiện dẫn đến người KN,TC tiếp tục gửi đơn với thái độ bức xúc, hoặc quay sang tố cáo chính quyền cố tình bao che sai phạm, làm giảm lòng tin của người dân vào bộ máy chính quyền.
 
Ngoài ra, khi công dân tập trung khiếu kiện lên các cơ quan Trung ương, chính quyền một số địa phương chưa có sự phối hợp chặt chẽ, có biểu hiện đùn đẩy, trông chờ vào việc xử lý của các cơ quan Trung ương....

Đẩy mạnh thanh tra đất đai, cương quyết xử lý vi phạm

Trước diễn biến tình hình KN,TC của công dân hiện nay, theo Thanh tra Chính phủ, trong năm 2012 và những năm tới cần tập trung vào tăng cường hiệu quả công tác quản lý đất đai; đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; kiên quyết thu hồi đất đã giao, đã cho thuê nhưng không đúng đối tượng, không sử dụng, sử dụng không hiệu quả, sử dụng sai mục đích; xử lý kịp thời, nghiêm minh các trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai, những vụ việc tiêu cực, tham nhũng về đất đai của cán bộ, công chức.

Thực hiện tốt công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, bảo đảm thực hiện đúng quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất; thực hiện công khai, dân chủ, công bằng trong đền bù, giải phóng mặt bằng; đặc biệt việc quy hoạch và xây dựng nơi tái định cư, tạo việc làm cho người có đất bị thu hồi; xử lý hài hòa mối quan hệ lợi ích giữa người sử dụng đất, Nhà nước và nhà đầu tư.

Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện đồng bộ các giải pháp quan trọng tại Thông báo kết luận số 130-TB/TW ngày 10/01/2008 của Bộ Chính trị. Trong đó, cần phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong công tác giải quyết KN,TC, phát huy vai trò lãnh đạo của các cấp uỷ đảng; vai trò quản lý, chỉ đạo, điều hành, tiếp dân, quyết định giải quyết KN,TC của các cấp chính quyền; vai trò giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp, Mặt trận Tổ quốc …

Triển khai thực hiện tốt Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo năm 2011; yêu cầu của Đề án Đổi mới công tác tiếp công dân. Giải quyết kịp thời, dứt điểm KN,TC ngay từ cơ sở; tập trung rà soát các vụ việc tồn đọng, phức tạp, kéo dài. Nhất là, chủ tịch UBND các cấp phải tập trung giải quyết những vụ KN,TC đông người, phức tạp, không để khiếu kiện vượt cấp lên Trung ương và phát sinh thành “điểm nóng”. Trong quá trình giải quyết phải làm rõ nguyên nhân phát sinh KN,TC, xác định rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm minh những cán bộ, công chức do thiếu trách nhiệm đã ban hành quyết định hành chính hoặc có hành vi hành chính trái pháp luật.

Tập trung chỉ đạo tổ chức thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại, quyết định xử lý tố cáo đã có hiệu lực thi hành. Đẩy mạnh, tăng cường thanh tra công vụ và thanh tra trách nhiệm giải quyết KN,TC đối với thủ trưởng các cơ quan hành chính Nhà nước và cán bộ, công chức có trách nhiệm, tập trung vào những ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị xảy ra nhiều vụ việc KN,TC hoặc chất lượng, hiệu quả giải quyết KN,TC thấp, không chấp hành chỉ đạo của cấp trên...

Cũng theo Thanh tra Chính phủ, các bộ, ngành, tỉnh, TP cần củng cố, kiện toàn tổ chức, hoạt động của các cơ quan làm nhiệm vụ tiếp công dân, giải quyết KN,TC, chú trọng tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư, giải quyết KN,TC; triển khai có hiệu quả công tác cải cách hành chính trong giải quyết KN,TC. Tăng cường công tác bảo đảm an ninh, trật tự trong lĩnh vực giải quyết KN,TC. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật.