Hội nghị đối thoại với doanh nghiệp năm 2026. Ảnh: Văn Thanh

Doanh nghiệp “mắc kẹt” vì vật liệu, mặt bằng và dòng tiền

Tại Hội nghị đối thoại với doanh nghiệp năm 2026, cộng đồng doanh nghiệp Thanh Hóa đã thẳng thắn phản ánh những khó khăn đang tác động trực tiếp đến hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Các kiến nghị tập trung vào những vấn đề có tính căn cơ như nguồn vật liệu xây dựng, giá đất, đầu tư công, quy hoạch, giải phóng mặt bằng, khu - cụm công nghiệp, logistics, du lịch, giáo dục và đổi mới sáng tạo.

Ông Nguyễn Thanh Quân, người đại diện theo pháp luật của Tổng Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Minh Tuấn phát biểu tại hội nghị đối thoại với doanh nghiệp năm 2026. Ảnh: Văn Thanh

Một trong những vấn đề được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là tình trạng thiếu và biến động giá vật liệu xây dựng. Ông Nguyễn Thanh Quân, người đại diện pháp luật Tổng Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Minh Tuấn kiến nghị “Khi các chủ mỏ cung cấp báo giá cho cơ quan chức năng cần bổ sung thông tin về khả năng cung cấp thực tế còn lại trong năm. Chủ đầu tư và đơn vị tư vấn cũng cần làm việc trực tiếp với các mỏ ngay từ khâu lập dự toán để bảo đảm vật liệu được lựa chọn trên cơ sở khả năng cung ứng thực tế. Đối với mỏ không đủ khả năng cung cấp hoặc sản lượng quá thấp, doanh nghiệp đề nghị không sử dụng làm căn cứ xác định giá đại diện; trường hợp chủ đầu tư đã chấp thuận nguồn vật liệu cụ thể thì cần xem xét thanh toán theo giá và cự ly thực tế”.

Ông Nguyễn Hữu Ninh, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Đầu tư Xây dựng Hà Thanh - Công ty cổ phần phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Văn Thanh

Một nhà thầu còn phản ánh tình trạng nhiều công trình do cấp huyện, cấp xã làm chủ đầu tư trước ngày 30/6/2025 đã có phiếu giá thanh toán, hồ sơ quyết toán nhưng đến nay doanh nghiệp vẫn chưa được thanh toán. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, chủ đầu tư thay đổi, hồ sơ phải điều chỉnh, trong khi một số chủ đầu tư mới chưa xác định được nguồn vốn, khiến dòng tiền của doanh nghiệp bị tồn đọng. Riêng công trình Cầu Trắng - Vân Sơn, doanh nghiệp phản ánh đang bị chủ đầu tư là xã An Nông nợ 22 tỷ đồng.

Ông Ninh Văn Sức, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn Việt Hưng phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Văn Thanh

Cùng với đó là “điểm nghẽn” giải phóng mặt bằng. Doanh nghiệp Minh Hương cho rằng nhiều dự án đầu tư công và PPP đã huy động máy móc, nhân lực, tài chính nhưng phải chờ mặt bằng sạch, làm tăng chi phí và kéo dài tiến độ. Một số dự án có thời gian thực hiện kéo dài nhiều năm, như dự án khu nhà ở thương mại Nam đường Nguyễn Phục và dự án di dân vùng lũ tại phường Thiệu Dương. Doanh nghiệp đề nghị tỉnh xác định rõ trách nhiệm, thời hạn xử lý của từng cơ quan trong từng khâu để tránh tình trạng dự án chậm nhưng không rõ “nút thắt” nằm ở đâu.

Ông Nguyễn Minh Hải, Chủ tịch HĐTV Công ty Lam Sơn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Thanh Hóa phát biểu ý kiến tại hội nghị. Ảnh: Văn Thanh

Từ thực tiễn hoạt động, doanh nghiệp cũng đề xuất tỉnh có cơ chế đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; thiết lập giao ban định kỳ giữa chính quyền, doanh nghiệp, viện, trường để tiếp nhận và giải quyết trực tiếp các “bài toán” mà doanh nghiệp đặt ra…

Sở Xây dựng cam kết công khai sát thực tế giá và nguồn vật liệu

Trả lời các kiến nghị của doanh nghiệp, ông Hoàng Văn Đồng, Giám đốc Sở Xây dựng Thanh Hóa, thừa nhận phản ánh về việc công bố giá vật liệu chưa sát thực tế là vấn đề có cơ sở.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng Thanh Hóa, việc công bố giá hiện được thực hiện trên cơ sở thu thập báo giá của đơn vị cung cấp, hóa đơn bán hàng của doanh nghiệp khai thác mỏ và hợp đồng giữa doanh nghiệp với khách hàng. Tuy nhiên, có hai nguyên nhân khiến thông tin chưa phản ánh đầy đủ thị trường: doanh nghiệp cung cấp thông tin chưa trung thực và công tác thu thập, kiểm soát dữ liệu ở cơ sở chưa tốt.

Để khắc phục, Sở Xây dựng cho biết sẽ tăng cường công khai thông tin về giá và trữ lượng các mỏ trên hệ thống điều hành, trang thông tin điện tử để doanh nghiệp, nhà đầu tư dễ tiếp cận. Đồng thời, sở sẽ xử lý nghiêm trường hợp cung cấp thông tin không chính xác; đề nghị Hiệp hội Doanh nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp thường xuyên phản ánh những bất cập về giá, sản lượng để cơ quan quản lý có thêm cơ sở kiểm chứng.

Ông Hoàng Văn Đồng, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Thanh Hóa trả lời những kiến nghị của doanh nghiệp. Ảnh: Văn Thanh

Đối với vấn đề lập, thẩm định và phê duyệt chi phí vật liệu, ông Hoàng Văn Đồng cho biết theo quy định, nhà thầu khai thác có trách nhiệm lập dự toán, còn chủ đầu tư có trách nhiệm thẩm định, phê duyệt. Sở Xây dựng sẽ tiếp tục hướng dẫn cụ thể để doanh nghiệp xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng chủ thể, đặc biệt đối với việc xác định nguồn cung vật liệu.

Về những hợp đồng bị ảnh hưởng bởi biến động giá và giải phóng mặt bằng, lãnh đạo Sở Xây dựng cho rằng trường hợp chậm bàn giao mặt bằng không xuất phát từ lỗi của nhà thầu thì cần xem xét trách nhiệm của chủ đầu tư và các điều khoản hợp đồng; những tình huống phát sinh ngoài khả năng kiểm soát của nhà thầu cần được xử lý trên cơ sở các quy định liên quan.

Đáng chú ý, với kiến nghị sớm hoàn thành cầu nối khu du lịch Hải Tiến với Sầm Sơn, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết đây là cầu thuộc dự án đường ven biển, có chiều dài hơn 1,7 km, tổng mức đầu tư gần 800 tỷ đồng. Dự án đang hoàn tất các thủ tục để triển khai và dự kiến hoàn thành trong tháng 3/2027.

Đối với kiến nghị liên quan hoạt động xe điện tại Sầm Sơn, lãnh đạo Sở Xây dựng cho biết việc chưa xem xét tăng số lượng phương tiện xuất phát chủ yếu từ yêu cầu bảo đảm năng lực hạ tầng đô thị. Hiện Sầm Sơn đã có 474 xe điện hoạt động; nếu tiếp tục tăng khi hạ tầng chưa đáp ứng có thể gây quá tải, ùn tắc. Sở sẽ phối hợp với địa phương xem xét khi hạ tầng được nâng cấp.

Rút ngắn thủ tục, tháo gỡ vướng mắc đất đai và khoáng sản

Với nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, đất đai và khoáng sản, ông Lê Văn Tiến, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, cho biết Sở đã và đang tập trung rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính, nhất là các thủ tục liên quan trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp.

Theo ông Lê Văn Tiến, từ đầu năm 2026, sở đã tham mưu tỉnh phê duyệt nhiều thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực tài nguyên và môi trường, trong đó có các thủ tục được cắt giảm 30-50% thời gian. Riêng một số thủ tục liên quan khoáng sản được rút ngắn đáng kể so với quy định trước đây.

Đối với việc đánh giá tác động môi trường khi doanh nghiệp nâng công suất, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng không phải mọi trường hợp đều có thể bỏ qua việc lấy ý kiến cộng đồng. Việc nâng công suất có thể kéo theo tăng khối lượng sản xuất, phương tiện, máy móc, khí thải, tiếng ồn… và có nguy cơ tác động đến môi trường. Tuy nhiên, quy trình thực hiện đã được rà soát, hướng dẫn cụ thể và thời gian giải quyết cũng được tỉnh cắt giảm so với quy định.

Về hệ thống mỏ khoáng sản, lãnh đạo sở cho biết tỉnh đang rà soát, phân loại các mỏ chưa được đấu giá hoặc còn tồn tại vướng mắc thành các nhóm để có hướng xử lý phù hợp. Trên cơ sở ý kiến của cơ quan chức năng, tỉnh sẽ tiếp tục phân loại, báo cáo cơ quan có thẩm quyền và xử lý theo quy định, qua đó tạo thêm nguồn cung vật liệu phục vụ các dự án đầu tư công và phát triển kinh tế - xã hội.

Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Lê Văn Tiến trả lời các kiến nghị của doanh nghiệp tại buổi đối thoại. Ảnh: Văn Thanh

Một nội dung được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là giá đất. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa cho biết trong thời gian qua, sở đã tham mưu giải quyết nhiều dự án còn tồn đọng về xác định giá đất; số dự án tồn đọng đã giảm mạnh và sở cam kết tập trung giải quyết cơ bản các trường hợp còn lại trong tháng 9/2026.

Đối với kiến nghị của nhà đầu tư Cụm công nghiệp Liên Hoa về việc điều chỉnh kỹ thuật, chẳng hạn chia một lô đất thành các lô nhỏ hơn nhưng không làm thay đổi chức năng, mục đích sử dụng đất, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng cần căn cứ hồ sơ cụ thể. Nếu việc điều chỉnh không làm thay đổi tổng diện tích, vị trí, mục đích, cơ cấu và thời hạn sử dụng đất, hệ số sử dụng đất, các chỉ tiêu quy hoạch có ảnh hưởng đến giá đất và không phải điều chỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất thì có cơ sở xem xét không phải xác định lại giá đất. Với trường hợp Cụm công nghiệp Liên Hoa, sở sẽ tiếp tục rà soát hồ sơ cụ thể trước khi kết luận.

Về giải phóng mặt bằng, ông Lê Văn Tiến khẳng định đây vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn trong quá trình triển khai dự án. Sở đã tham mưu ban hành sổ tay hướng dẫn về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng; việc cắt giảm, đơn giản hóa quy trình được kỳ vọng giúp rút ngắn đáng kể thời gian thực hiện. Đồng thời, sở đề nghị các địa phương, đặc biệt cấp xã, phường, tăng cường phối hợp để khơi thông nguồn lực đất đai, sớm đưa dự án vào hoạt động.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, lãnh đạo Sở cũng đề nghị doanh nghiệp phối hợp với các hợp tác xã, người dân hình thành vùng nguyên liệu lớn, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng, qua đó tạo nguồn cung ổn định, nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho người sản xuất.

Đáng chú ý, trước kiến nghị của doanh nghiệp về việc xử lý sạt lở bờ biển Hải Tiến, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa cho biết các đợt bão trước đã gây hư hại hơn 3,9 km bờ biển. Tỉnh đã triển khai dự án khắc phục với tổng kinh phí hơn 381,7 tỷ đồng. Theo tiến độ được báo cáo tại hội nghị, dự án tại khu vực Hoàng Thanh đạt khoảng 35% khối lượng và dự kiến hoàn thành tháng 3/2027; khu vực Hoằng Tiến đạt khoảng 15%, dự kiến hoàn thành tháng 5/2027.

Đối với dự án xã hội hóa giáo dục Nobel School Đông Sơn, doanh nghiệp phản ánh nguy cơ phải nộp hơn 31 tỷ đồng tiền thuê đất do nghĩa vụ tài chính được xác định vào năm 2026, trong khi thời điểm được Nhà nước cho thuê đất trước đó thuộc diện được miễn. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp thu, phối hợp với doanh nghiệp rà soát toàn bộ hồ sơ, quá trình giao đất và việc chậm xác định nghĩa vụ tài chính; đồng thời báo cáo UBND tỉnh xem xét, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư nhưng không để thất thoát ngân sách Nhà nước.

Từ những phản ánh trực tiếp tại hội nghị và phần trả lời của các sở chuyên ngành có thể thấy, nhiều “điểm nghẽn” của doanh nghiệp Thanh Hóa không còn dừng ở những kiến nghị chung mà đã được đặt lên bàn đối thoại bằng các trường hợp, con số và thời hạn cụ thể.

Việc công khai giá và trữ lượng vật liệu, rút ngắn thủ tục khoáng sản, tháo gỡ vướng mắc giá đất, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, khắc phục sạt lở bờ biển, hoàn thiện hạ tầng kết nối du lịch… nếu được triển khai đúng cam kết sẽ trực tiếp góp phần giảm chi phí, rút ngắn thời gian thực hiện dự án và khơi thông dòng vốn của doanh nghiệp.

Quan trọng hơn, tinh thần đối thoại được thể hiện không chỉ ở việc “nghe và trả lời”, mà phải được chuyển hóa thành trách nhiệm, tiến độ và kết quả xử lý sau hội nghị. Đây cũng chính là kỳ vọng lớn nhất của cộng đồng doanh nghiệp khi Thanh Hóa đặt mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng cao, cải thiện môi trường đầu tư và biến tiềm năng, nguồn lực thành những giá trị tăng trưởng cụ thể.