(Thanh tra) - Giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam đã đạt gần 520 tỷ USD, tăng mạnh trong những năm gần đây và từng bước cải thiện vị thế trên bảng xếp hạng toàn cầu.
Tuy nhiên, phía sau con số ấn tượng này, không ít doanh nghiệp vẫn loay hoay trong bài toán nâng tầm thương hiệu, khi nội lực còn hạn chế, năng lực cạnh tranh chưa đồng đều và thiếu những bệ đỡ đủ mạnh để vươn ra thị trường quốc tế.
Theo bà Tạ Hoàng Lan, Phó Trưởng phòng Phòng Phát triển Năng lực Xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), giai đoạn 2020 - 2025 ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ của giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam. Năm 2025, Việt Nam đạt gần 520 tỷ USD, xếp thứ 32/193 quốc gia, tăng khoảng 63% so với năm 2020.
Đáng chú ý, đóng góp vào giá trị này chủ yếu đến từ một nhóm doanh nghiệp lớn như Vietcombank, Vingroup, Vinamilk, Hòa Phát hay TH Group. Nhóm này chiếm tới khoảng 89% tổng giá trị của Top 100 thương hiệu mạnh nhất Việt Nam.
Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn "màu hồng". Năm 2025, giá trị nhóm 10 thương hiệu dẫn đầu đã giảm khoảng 14%, tương đương 38,4 tỷ USD. Điều này cho thấy tăng trưởng thương hiệu quốc gia đang có dấu hiệu mất cân đối, phụ thuộc nhiều vào một số "đầu tàu", trong khi phần lớn doanh nghiệp còn lại chưa tạo được giá trị tương xứng.
"Bài toán hiện nay không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp xuất khẩu, mà phải nâng chất nội lực, từ công nghệ, quản trị đến năng lực thương hiệu, để doanh nghiệp Việt có thể tự định vị ở phân khúc cao hơn trên thị trường toàn cầu", bà Lan nhấn mạnh.
Cộng đồng doanh nghiệp nằm trong nhóm doanh nghiệp thương hiệu quốc gia có mong mỏi làm sao xây dựng được cộng đồng doanh nghiệp thương hiệu quốc gia và đẩy mạnh trên các nền tảng số, để hiểu được đạt thương hiệu quốc gia không đơn giản.
Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền
Theo ông Lại Tiến Mạnh, chuyên gia thương hiệu tại Mibrand Vietnam, xây dựng thương hiệu, đặc biệt ở tầm quốc gia, không thể chỉ dựa vào ý tưởng hay truyền thông, mà phải dựa trên nền tảng nội lực doanh nghiệp.
Theo đó, doanh nghiệp muốn tham gia "sân chơi" này cần hội tụ các yếu tố cốt lõi như quy mô đủ lớn, tiềm lực tài chính và nhân sự, cùng năng lực thực thi chiến lược.
Đáng chú ý, quản trị thương hiệu là yếu tố then chốt, không chỉ dừng ở truyền thông mà là quá trình xây dựng giá trị một cách nhất quán, dài hạn. Thương hiệu nếu không được vận hành như một năng lực cốt lõi thì chỉ dừng lại ở khẩu hiệu.
Bên cạnh đó, vai trò của người lãnh đạo mang tính quyết định, bởi chỉ khi có quyết tâm và tầm nhìn dài hạn, doanh nghiệp mới có thể theo đuổi chiến lược thương hiệu đến cùng.
"Tiềm lực nếu không được chuyển hóa thành năng lực vận hành thì vẫn chỉ là nguồn lực tiềm ẩn", ông Mạnh nói.
Từ thực tế thị trường, câu chuyện thương hiệu không còn là lý thuyết, mà đã được kiểm chứng bằng hiệu quả kinh doanh.
Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền, cho rằng, thương hiệu chính là "tấm hộ chiếu" giúp sản phẩm Việt bước ra thị trường toàn cầu.
Theo ông Tâm, thương hiệu Bình Điền được xây dựng suốt hơn nửa thế kỷ, với dấu mốc quan trọng là việc định hình nhãn hiệu "Đầu Trâu" từ những năm 1990, hướng đến xuất khẩu.
Việc đạt danh hiệu thương hiệu quốc gia không chỉ là sự ghi nhận, mà còn mang lại lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Nhiều đối tác quốc tế nhìn nhận sản phẩm không chỉ đại diện cho doanh nghiệp, mà còn đại diện cho hình ảnh quốc gia Việt Nam. Sau khi được vinh danh, doanh số doanh nghiệp duy trì tăng trưởng ổn định.
Niềm tin thị trường cũng được cải thiện rõ rệt. Khi sản phẩm gắn với chương trình Thương hiệu quốc gia, mức độ tin tưởng của người tiêu dùng, đặc biệt là nông dân, tăng lên đáng kể, tạo lợi thế trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Tuy vậy, ông Tâm cũng thừa nhận nhận thức của người tiêu dùng về thương hiệu quốc gia vẫn chưa đồng đều. Điều này buộc doanh nghiệp phải chủ động truyền thông, đồng thời kiến nghị cần tăng cường quảng bá ở cấp quốc gia để nâng vị thế hàng Việt.
Trong khi đó, đại diện Tập đoàn Hoa Sen cho rằng, nền tảng của thương hiệu bền vững không nằm ở truyền thông, mà bắt đầu từ văn hóa doanh nghiệp và triết lý kinh doanh. Theo ông Trần Đình Tài, Hoa Sen kiên định với hệ giá trị "trung thực - cộng đồng - phát triển", trong đó trung thực là nguyên tắc cốt lõi.
Từ nền tảng này, doanh nghiệp đã mở rộng thị trường ra hơn 90 quốc gia và vùng lãnh thổ, với kim ngạch xuất khẩu đạt quy mô hàng tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, theo ông Tài, kết quả đạt được không phải là điểm dừng, mà là áp lực phải tiếp tục đầu tư vào con người, công nghệ và hệ thống sản xuất.
Chúng ta cần định hướng lại hình ảnh quốc gia không chỉ là "công xưởng của thế giới", không còn gia công, làm thuê, mà là quốc gia cung cấp các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, hàm lượng khoa học - công nghệ lớn và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh.
Bà Tạ Hoàng Lan, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương)
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, tiêu chuẩn “xanh” đang trở thành yêu cầu bắt buộc. Các tiêu chí về môi trường, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững ngày càng khắt khe, buộc doanh nghiệp phải nâng cấp công nghệ nếu muốn duy trì vị thế trên thị trường quốc tế.
"Niềm tự hào là động lực, nhưng không thể thay thế cho đầu tư. Chính việc không ngừng đầu tư vào con người, công nghệ và hệ thống mới là yếu tố quyết định giúp thương hiệu phát triển bền vững", ông Tài cho hay.
Ở góc độ chính sách, theo bà Lan, Bộ Công Thương đang định hướng phát triển hệ sinh thái thương hiệu theo mô hình bốn tầng gồm: thương hiệu quốc gia, thương hiệu ngành, thương hiệu doanh nghiệp và thương hiệu sản phẩm, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm.
Thương hiệu quốc gia là tầng cao nhất, đóng vai trò bảo chứng uy tín cho các sản phẩm đạt thương hiệu quốc gia khi đưa ra thị trường quốc tế.
"Khi bốn tầng thương hiệu này được vận hành và kết nối hiệu quả, chúng ta sẽ không còn những thương hiệu riêng lẻ, mà hình thành một thương hiệu quốc gia Việt Nam thống nhất, cùng vươn ra thị trường quốc tế", bà Lan khẳng định.
