Vượt hàng trăm kilômét để kiểm đếm từng cơ sở nhà, đất

Nếu những con số về 226 cơ sở nhà, đất dôi dư phản ánh quy mô của cuộc thanh tra chuyên đề, thì phía sau đó là những ngày liên tục bám địa bàn của các tổ công tác Thanh tra tỉnh Tuyên Quang trên khắp vùng cao, vùng sâu, vùng biên giới.

Theo Kế hoạch số 1319/KH-TTCP của Thanh tra Chính phủ, toàn bộ cơ sở nhà, đất dôi dư đều phải được kiểm tra thực địa, lập biên bản, chụp ảnh hiện trạng, đối chiếu hồ sơ quản lý. Điều đó đồng nghĩa không có tài sản nào chỉ được đánh giá trên giấy tờ.

Được phân công tham gia Tổ công tác số 2, ông Vũ Đình Chiến, thanh tra viên chính, Phòng Nghiệp vụ 2, Thanh tra tỉnh Tuyên Quang cho biết, nhiều điểm kiểm tra nằm sâu trong vùng núi cao, địa hình chia cắt mạnh, cách xa trung tâm hàng chục kilômét.

Một trong những địa điểm khiến thanh tra viên chính Vũ Đình Chiến nhớ nhất là khi ông đến xác minh một điểm dôi dư thuộc xã Xuân Giang (một xã được sáp nhập từ xã Xuân Giang và xã Nà Khương thuộc huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang cũ).

Ông Chiến cho biết, để đến được nơi cần xác minh, có những điểm không di chuyển được bằng ô tô, buộc tổ công tác phải tiếp tục di chuyển gần 40km bằng xe máy để vào hiện trường.

"Mặc dù đường đi cơ bản đã được bê tông hóa, tuy nhiên dốc rất cao, quanh co, hiểm trở, vượt hết quả núi này đến quả núi khác, mặt đường nhiều đoạn đã bị hư hỏng trầm trọng buộc đoàn công tác phải dắt bộ xe máy để vượt qua, bởi vậy việc xác minh được một điểm khó khăn, tổ công tác phải xuất phát từ rất sớm thì cũng phải đến qua trưa mới hoàn thành nhiệm vụ để quay trở lại trung tâm xã tiếp tục làm việc”, ông Chiến chia sẻ.

Thanh tra viên chính Vũ Đình Chiến cho biết, để đến được nơi cần xác minh, có những điểm không di chuyển được bằng ô tô, buộc tổ công tác phải tiếp tục di chuyển gần 40km bằng xe máy để vào hiện trường. Ảnh: Đình Chiến

Theo ông Chiến, việc xác minh không chỉ là ghi nhận công trình còn hay mất, mà từng cơ sở đều phải đối chiếu hồ sơ pháp lý, xác định diện tích, hiện trạng sử dụng, kiểm tra chất lượng công trình, lập biên bản và chụp ảnh đầy đủ.

"Yêu cầu của đoàn là tất cả cơ sở đều phải có hình ảnh hiện trạng để làm căn cứ đối chiếu với hồ sơ quản lý", ông Chiến cho biết.

Chính quá trình đi thực địa đã giúp các tổ công tác nhìn rõ những khó khăn mà hồ sơ không thể phản ánh.

Nhiều trụ sở xã cũ hay điểm trường nằm cheo leo giữa vùng đồi núi, dân cư thưa thớt, hoạt động thương mại gần như không có. Công trình vẫn còn khá kiên cố nhưng rất khó tìm được đơn vị thuê hoặc nhà đầu tư quan tâm.

"Nếu đưa ra cho thuê thì cũng rất khó có người thuê vì khu vực này gần như không có hoạt động kinh doanh. Người dân cũng chưa xác định được có thể sử dụng vào mục đích gì", ông Chiến nhận định.

Qua kiểm tra, nhiều điểm trường tuy không còn phục vụ giảng dạy, nhưng vẫn được giao cho thôn quản lý để làm nơi sinh hoạt cộng đồng hoặc bảo vệ tài sản, tránh xuống cấp, hư hỏng trong thời gian chờ phương án xử lý, theo thanh tra viên chính Vũ Đình Chiến.

Từ những điểm trường vùng cao đến bài toán khai thác tài sản công

Là thành viên Tổ công tác số 3, ông Nguyễn Ngọc Việt, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ 3, Thanh tra tỉnh Tuyên Quang có gần 10 ngày liên tục bám địa bàn vùng cao để kiểm tra, xác minh khoảng hơn 30 cơ sở nhà, đất tại 8 xã.

Điểm xa nhất tổ công tác đến cách trung tâm tỉnh gần 400km, chủ yếu là các xã vùng núi đá, xã biên giới.

"Đường nhựa nhưng toàn lên dốc, xuống đèo. Có những đoạn lên cao đến mức tai bị ù vì thay đổi độ cao liên tục", ông Việt nhớ lại.

Điều khiến các thành viên trong tổ công tác trăn trở không chỉ là hành trình vượt núi mà còn là bài toán xử lý tài sản công sau sắp xếp.

Ông Việt dẫn chứng trường hợp một trụ sở UBND xã Đông Minh thuộc huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang (cũ), nay là xã Yên Minh, tỉnh Tuyên Quang, là công trình được xây dựng kiên cố, giá trị tài sản còn lớn nhưng nằm quá xa trung tâm dân cư.

"Nếu bán thì người mua cũng phải bỏ thêm rất nhiều chi phí để cải tạo hoặc thay đổi công năng. Có trường hợp mua xong lại phải phá dỡ để xây dựng công trình khác thì rất lãng phí", ông Việt phân tích.

Theo ông, nhiều khu đất nằm giữa vùng rừng phòng hộ hoặc khu vực dân cư thưa thớt nên rất khó thu hút doanh nghiệp đầu tư. Không ít cơ sở đã được chuyển giao về Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh để nghiên cứu phương án xử lý, nhưng vẫn chưa thể triển khai do điều kiện thực tế chưa phù hợp.

Trụ sở UBND xã Đông Minh thuộc huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang (cũ), nay là xã Yên Minh, tỉnh Tuyên Quang, là công trình được xây dựng kiên cố, giá trị tài sản còn lớn nhưng nằm quá xa trung tâm dân cư. Ảnh: Ngọc Việt

Không chỉ các trụ sở hành chính, nhiều điểm trường lẻ cũng nằm trong diện rà soát. Đây chủ yếu là những lớp học được xây dựng từ nhiều năm trước tại các thôn, bản vùng sâu để học sinh không phải đi bộ quá xa. Khi giao thông được cải thiện, học sinh được đưa về học tại trường chính, các điểm trường không còn sử dụng.

Theo ông Việt, có những điểm trường thực chất chỉ là một khoảng đất được người dân hiến để dựng vài phòng học tạm. Có nơi công trình đã xuống cấp, không còn khả năng sử dụng; nhưng cũng có điểm trường vẫn còn kiên cố và được địa phương tận dụng làm nơi sinh hoạt cộng đồng.

Những biên bản xác minh, hàng nghìn bức ảnh hiện trạng cùng hàng trăm kilômét đường đèo mà các cán bộ thanh tra đã đi qua không chỉ phục vụ một cuộc thanh tra chuyên đề.

Quan trọng hơn, đó là cơ sở thực tiễn để nhận diện đúng giá trị từng tài sản công, đánh giá sát khả năng khai thác và đề xuất phương án xử lý phù hợp với điều kiện của từng địa phương.

Đằng sau những con số thống kê là hành trình lặng lẽ của những cán bộ thanh tra không quản ngày nghỉ, vượt núi, băng đèo đến từng điểm trường, từng trụ sở xã vùng cao, để bảo đảm mỗi cơ sở nhà, đất dôi dư đều được kiểm tra khách quan, đầy đủ.

Chính những dữ liệu thu thập từ thực địa sẽ góp phần giúp Tuyên Quang lựa chọn phương án khai thác hiệu quả nguồn lực tài sản công, thực hành tiết kiệm và phòng, chống lãng phí sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Bài 3: Để tài sản công không "ngủ quên" sau sắp xếp