Cơ quan chức năng không xác định được chủ sử dụng tại 3 gian nhà trên diện tích đang tranh chấp là ai. Ảnh: Phạm Duy

Nguồn gốc đất

Theo ông Lương (số 14, ngõ 252 Định Công, phường Định Công, quận Hoàng Mai), năm 1970, ông và vợ là bà Phạm Thị Thanh Tâm là cán bộ Xí nghiệp 37 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (sau này đổi tên là Trung tâm Dịch vụ an toàn kho quỹ) được Xí nghiệp 37 phân cho một căn phòng diện tích 9m2 tại phường Phương Liên.

Trong thời gian này, để cuộc sống bớt khó khăn, ông Lương đã cải tạo, phục hóa một khu đất gần đó có diện tích 82m2 ở ven Đê La Thành (nay thuộc tổ 42 Đê La Thành) để tăng gia nuôi lợn, trồng rau. Việc này được nhiều người hàng xóm cũ, nguyên là cán bộ Xí nghiệp 37 xác nhận. Tại thời điểm đó, nhiều hộ gia đình cũng cải tạo, phục hóa để tăng gia sản xuất tương tự hộ ông Lương.

Năm 1988, gia đình ông Lương được Bộ Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm (nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho thuê và chuyển đến ở căn hộ số 604-D4 tập thể Bộ Nông nghiệp, phường Phương Mai. Thời gian này, ông Lương vẫn tiếp tục sử dụng, quản lý khu đất trên.

Đến năm 1993, 1994, do hoàn cảnh khó khăn, ông Ngô Văn An và ông Trần Văn Chủng nhiều lần đến xin ông cho mượn thửa đất trên để làm lán ở và làm mộc. Thông cảm với hoàn cảnh của các gia đình này, ông Lương chấp nhận làm giấy thỏa thuận ngày 15/12/1993 và ngày 15/12/1994 giao quyền sử dụng khu đất trên cho 2 ông Chủng và An. Điều kiện đặt ra là, khi cần thiết ông Lương có thể lấy lại và các gia đình không được xây dựng các công trình trên thửa đất này.

Mặc dù vậy, ông Lương vẫn thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về nghĩa nộp thuế đất tại khu vực đất nêu trên từ những năm 1992. Đồng thời, tên của ông Lương được UBND phường Phương Liên xác lập vào Sổ mục kê năm 1998 của địa chính phường. 

Năm 2002 - 2005, do có nhu cầu cần thiết, ông Lương đã nhiều lần gặp gỡ và thông báo cho ông An và ông Chủng để thu xếp và chuyển đi. Tuy nhiên, 2 ông này lờ đi hoặc khất lần không thực hiện đúng theo những thỏa thuận ban đầu. Chẳng những vậy, quá trình sử dụng, 2 ông Chủng và An còn để các hộ gia đình khác lấn chiếm một phần diện tích của gia đình ông.

Bức xúc trước sự chây ỳ của người mượn, từ năm 2005, ông Lương liên tục có đơn khiếu nại gửi các cơ quan chức năng để giải quyết, đồng thời có đơn đăng ký xin cấp GCNQSDĐ đối với diện tích 82m2 mà ông cho mượn.

Giải quyết kéo dài, thiếu thuyết phục

Ông Lương cho biết, sau 2 năm gửi đơn, từ năm 2005 đến 16/4/2007, cán bộ địa chính phường mới chính thức gặp ông để tìm hiểu vụ việc. 

Ngày 7/1/2008, phường tổ chức hòa giải giữa các gia đình. Tuy nhiên, chỉ ông Lương có mặt theo giấy mời còn đại diện các hộ mượn đất không đến nhưng phường vẫn tiến hành lập biên bản hòa giải.

Ngày 16/4/2009, UBND phường Phương Liên mới ban hành Văn bản số 87/UBND-ĐC trả lời về việc cấp GCNQSDĐ tại khu tập thể Xí nghiệp 37, tổ 42 Đê La Thành. Theo đó, hiện trạng thửa đất có 4 gia đình sử dụng gồm hộ ông Trần Văn Chủng, Ngô Văn An, Lê Văn Sân và Phạm Quang Hòa. Theo văn bản này, đề nghị của ông Lương chưa có cở sở để giải quyết và chưa đủ điều kiện để cấp GCNQSDĐ. Lý do được viện dẫn bởi ông Lương không ở và không SDĐ trên phần diện tích xin cấp GCN!

Ngay sau đó, ông Lương tiếp tục có đơn khiếu nại Văn bản trả lời số 87. 

Ngày 24/4/2009, Thanh tra quận Đống Đa thông báo cho ông biết đã chuyển đơn về phường giải quyết theo trình tự. Tuy nhiên, đến nay, UBND phường Phương Liên chưa một lần xem xét, giải quyết theo văn bản nêu trên. Mặc dù, theo ông Lương, lãnh đạo phường nhiều lần “hứa hẹn” sẽ giải quyết và trả lời theo thẩm quyền.

Chờ đợi quá lâu nhưng không được giải quyết, năm 2011, ông Lương tiếp tục gửi đơn tố cáo lên quận. 

Ngày 18/12/2012, UBND quận Đống đã ban hành Văn bản số 1035/UBND-TTr thông báo kết quả giải quyết tố cáo của ông Phạm Đình Lương. Theo Văn bản số 1035, diện tích đất không có các giấy tờ hợp pháp được quy định tại Điều 50 Luật Đất đai, sau khi chuyển đi nơi khác ông Lương đã tự ý giao lại cho các cá nhân khác sử dụng. Vì vậy, không đủ điều kiện cấp GCNQSDĐ cho ông Lương tại thửa đất trên. UBND quận Đống Đa yêu cầu UBND phường Phương Liên lập hồ sơ địa chính và có kế hoạch sử dụng diện tích đất trên.

Trong khi đó, trao đổi với phóng viên, Phó Chánh Thanh tra quận Vũ Tiến Hưng xác nhận: Qua xác minh, diện tích đất 82m2 có nguồn gốc do ông Lương cải tạo, phục hóa từ thời điểm trước năm 1993. Việc không xác lập QSDĐ cho ông Lương là do ông không quản lý liên tục dẫn đến phát sinh tranh chấp.

Theo ông Lương, việc giải quyết của phường, quận là thiếu khách quan, không đúng với bản chất và mâu thuẫn với chính hồ sơ, văn bản quản lý đất đai tại địa phương. Bởi lẽ, suốt nhiều năm qua, ông Lương luôn thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của người chủ SDĐ, nộp đầy đủ thuế đất theo quy định từ năm 1992 - 2007. Năm 1998, ông Lương thực hiện việc đăng ký và được xác lập vào Sổ mục kê của phường. Trong khi đó, diện tích đất của các hộ dân liền kề đều trong tình trạng pháp lý tương tự đều đã được cấp GCNQSDĐ.

Mặt khác, ông Nguyễn Tiến Lộc, cán bộ địa chính phường cho biết, hiện nay, phường chưa quản lý khu đất trên bởi quận Đống Đa chưa có công văn chỉ đạo. Thực tế, 4 người tranh chấp đất với ông Lương đều không còn sinh sống tại ở đây. Thửa đất trên hiện có 3 gian nhà tạm xây tường gạch, mái lợp phi-brô-xi-măng đang được sử dụng để ở và kinh doanh. Hiện, các chủ sử dụng chưa đăng ký nhà ở và đất ở tại UBND phường, do vậy không thể xác định được chủ sử dụng. 

Đáng chú ý, có thông tin, sau khi ông Lương có đơn khiếu nại đòi đất, các hộ đã “nhanh tay” bán hoặc cho thuê diện tích đất này.

 Ngày 24/5/2013, Ban Tiếp công dân, UBND TP Hà Nội có Văn bản số 113/BTCD-TH gửi UBND quận Đống Đa, nội dung nêu rõ: “UBND quận Đống Đa ban hành Văn bản số 1035 về việc thông báo kết quả giải quyết tố cáo để giải quyết nội dung đơn nêu trên của ông Phạm Đình Lương là chưa phù hợp với quy định của pháp luật”.

Ngày 27/8/2013, tại Văn bản số 6231/UBND-BTCD, Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Hồng Khanh đã yêu cầu quận Đống Đa kiểm tra, giải quyết theo thẩm quyền quy định của pháp luật đối với đề nghị của ông Phạm Đình Lương liên quan đến việc cấp GCN quyền sở hữu nhà ở; rà soát việc giải quyết tố cáo tại Văn bản số 1035; trả lời công dân, báo cáo kết quả UBND TP trước tháng 9/2013.

Đề nghị cơ quan chức năng sớm xem xét, giải quyết theo thẩm quyền, bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của người dân.

Phạm Duy