Chiếc máy múc ông Bảo khai thác vàng làm tan hoang hàng chục ha đất. Ảnh: Lương Ý

Chưa bao giờ bình yên

Cuối năm 2015, Báo Thanh tra đã từng phản ánh “điểm nóng nhất” về khai thác vàng trái phép tại miền Tây Nghệ An (xã Cắm Muộn, Quế Phong). Tuy nhiên, đến thời điểm này, việc khai thác vàng trái phép vẫn đang rất “náo nhiệt” khiến hàng trăm ha đất bị tan hoang, lòng suối bị khoét sâu, nước đục ngàu…

Các đối tượng khai thác vàng trái phép biến cả một vùng đất rộng lớn ở hai bên khe suối bản Cắm chẳng khác nào một “đại công trường” khai thác khoáng sản.

Hầu hết các đối tượng khai thác vàng trái phép đều là người dân địa phương. Trước đây, các đối tượng này khai thác chủ yếu ở hai bên khe suối bản Cắm, nhưng do hết vàng nên đã mở rộng quy mô khai thác lên phía thượng nguồn khe Què khiến con suối này đầy “thương tích”.

Một người dân cho biết: “Tôi sinh ra và lớn lên tại bản Cắm, mấy năm nay việc khai thác vàng diễn ra ồ ạt. Trước đây cũng thấy đoàn kiểm tra đến, các đối tượng khai thác vàng trái phép dừng được mấy ngày. Rồi, đâu lại vào đấy vì chẳng thấy lực lượng chức năng của địa phương xử lý gì. Gần đây, người dân vừa ăn Tết xong nên mới khai thác lại. Phía trong Na Khía kia, máy múc nhà ông Lô Văn Bảo khai thác mấy năm nay rồi nhưng cũng không thấy cán bộ địa phương nói gì”.

Theo chỉ dẫn của người dân, chúng tôi men theo con đường nhỏ (do các đối tượng khai thác vàng trái phép tự mở) để đến nơi có chiếc máy múc của ông Bảo đang hoạt động. Đi được khoảng 15 phút, chúng tôi phải dừng lại để tiến hành “giao dịch” bởi ở đây có một “trạm thu phí” với giá 20 nghìn đồng (bao gồm lượt đi và lượt về). Để tiếp cận được “đại bản doanh” của “vàng tặc” với chiều dài khoảng 30km đường rừng, phải mất hơn 3 tiếng đồng hồ mới đến đến được nơi khai thác vàng của ông Bảo.

“Trạm thu phí” trước khi vào “đại bản doanh” của “vàng tặc”. Ảnh: Lương Ý

Tại đây, phía dưới con suối khu vực Na Khía có một chiếc máy múc màu vàng (do ông Bảo, trú tại bản Cắm, xã Cắm Muộn làm chủ) đang tiến hành đào bới 2 bên khe suối để khai thác vàng. Mặc dù xuất hiện người lạ vô tư chụp ảnh, ghi hình nhưng chiếc máy múc vẫn tiếp tục công việc của mình như không hề có chuyện gì xảy ra.

Cần khẳng định lại rằng, quá trình khai thác vàng trái phép đã diễn ra nhiều năm nay và rất công khai... Lực lượng chức năng có tiến hành “truy quét”, nhưng tình trạng trên không những không chấm dứt mà còn diễn biến phức tạp hơn.

Chờ xử lý đến bao giờ?

Để tìm hiểu rõ nguyên nhân vì sao tình trạng khai thác vàng trái phép diễn ra công khai trong nhiều năm nhưng lại không bị cơ quan chức năng “sờ gáy”, chúng tôi đã liên lạc với ông Lương Thanh Bình, Chủ tịch UBND xã Cắm Muộn. Qua trao đổi, ông Bình khẳng định: “Trên địa bàn không hề có tình trạng khai thác vàng, những sự việc mà các anh phản ánh là hoàn toàn sai sự thật. Vì, chúng tôi vẫn thường xuyên đi kiểm tra. Còn chiếc máy múc của ông Bảo là người dân thuê đào ao”.

Có một điều hết sức kì lạ, trong khi để tiếp cận được “đại bản doanh” của “vàng tặc” chúng tôi mất khoảng 3 tiếng đồng hồ. Thế nhưng, khi nhận phản ánh của chúng tôi thì Đại úy Lô Trung Hiếu và đoàn kiểm tra của xã đi chỉ mất chưa đến 1 tiếng đồng hồ. Chủ tịch UBND xã này còn khẳng định: “Tôi đảm bảo không có tình trạng khai thác vàng trái phép, vì tôi đã cho người đi kiểm tra rồi”.

Chúng tôi có buổi làm việc với ông Lê Văn Giáp, Chủ tịch UBND huyện Quế Phong. Ông Giáp khẳng định: “Quế Phong là địa bàn nóng về khai thác vàng trái phép, tuy nhiên từ khi đến nhận công tác tại huyện này, tôi đã cố gắng vào cuộc quyết liệt. Riêng về tình trạng khai thác vàng tại xã Cắm Muộn thì sau khi nhận được phản ánh, tôi đã cử Công an huyện phối hợp với Công an xã đi kiểm tra. Nhưng theo báo cáo sơ bộ thì chiếc máy múc ông Bảo không có dấu hiệu khai thác vàng”.

Ông Giáp còn cho biết thêm: “Chúng tôi cũng đã đưa ra Công văn số 31/UBND.TN gửi đến tất cả các xã trong huyện về việc tăng cường quản lý khoáng sản trước và sau Tết. UBND các xã ký cam kết với các hộ dân không tham gia khai thác khoáng sản, đồng thời thành lập các tổ kiểm tra, kiểm soát việc vận chuyển dầu mỡ, máy móc để phục vụ khai thác khoáng sản trái phép”.

Khai thác vàng diễn ra dọc các khe suối. Ảnh: Lương Ý

Đại úy Lô Trung Hiếu, Đội trưởng Đội hình sự và Phòng, chống ma túy, Công an huyện Quế Phong cho biết: “Qua kiểm tra ban đầu tại hiện trường đúng như phản ánh, tuy nhiên chiếc máy múc không có dấu hiệu khai thác vàng mà chỉ để phục vụ nhu cầu sản xuất nông nghiệp của người dân như đào ao”.

Câu chuyện về tình trạng khai thác vàng trái phép đang diễn ra tại xã Cắm Muộn sẽ không có hồi kết, nếu như UBND huyện chỉ chỉ đạo bằng văn bản. Việc này không chỉ gây thất thoát tài nguyên khoáng sản, mà còn ảnh hưởng đến môi trường sinh thái, gây bức xúc trong dư luận...

Xin nhấn mạnh, cuối năm 2015, chúng tôi đã có bài viết ““Vàng tặc” đại náo Quế Phong”, phản ánh về tình trạng khai thác vàng trái phép tại địa bàn xã Cắm Muộn. Sau khi Báo phản ánh, UBND huyện Quế Phong cũng đã có công văn trả lời Báo Thanh tra. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn có dịp quay trở lại xã Cắm Muộn, chúng tôi thấy tình trạng khai thác vàng trái phép vẫn tiếp tục diễn ra và “vàng tặc” đang mở rộng quy mô khai thác lớn hơn.

Trước những thực trạng trên, đề nghị UBND tỉnh Nghệ An, Sở Tài nguyên và Môi trường Nghệ An cần nhanh chóng vào cuộc làm rõ, xử lý nghiêm để tránh thất thoát nguồn tài nguyên của đất nước và gây bức xúc trong dư luận.

Lương Ý