Tỉnh lộ 279 đoạn chạy qua nhà bà Nguyệt trước đây. Ảnh: Đan Quế

Tuy nhiên, khi diện tích này bị thu hồi phục vụ dự án nâng cấp, cải tạo tỉnh lộ 279, gia đình bà gần như trắng tay.

Tiếp xúc với phóng viên, bà Nguyệt khẳng định: Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ chủ trương thu hồi đất để làm đường của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, việc thu hồi đất của gia đình để thực hiện dự án nâng cấp, cải tạo tỉnh lộ 279 đoạn từ Phố Mới đến Chợ Chì đã được UBND huyện Quế Võ thực hiện không đúng qui định của pháp luật. Việc làm của UBND huyện Quế Võ ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình tôi.

Tiếp lời bà Nguyệt, ông Khanh cho biết: Vợ chồng tôi sinh ra và lớn lên trên mảnh đất tại thôn Nghiêm Thôn, thị trấn Phố Mới, huyện Quế Võ. Năm 1986, vợ chồng tôi tách hộ gia đình. Vì hoàn cảnh khó khăn, ruộng ít, con đông nên vợ chồng tôi cần cù thực hiện lời dạy của Bác Hồ về việc khai hoang vỡ hoá. Chúng tôi đã xuống cống dưa giáp đường 20, nay gọi là đường 279 làm một căn nhà cấp 4 để ở, vị trí nhà ở góc mương, giáp đường 20. Từ đó đến nay, vợ chống tôi vẫn liên tục canh tác, sử dụng đất và thực hiện các nghĩa vụ với Nhà nước. Diện tích đất này cũng là nguồn thu chính nuôi sống gia đình tôi. Tổng diện tích đất gia đình tôi sử dụng là 5.299,9m2 gồm 4.657m2 đất ruộng, 162,2m2 nhà ở và 544,2m2 vườn.

Năm 2010, UBND huyện Quế Võ triển khai dự án làm tuyến đường 279 đã thu hồi toàn bộ diện tích đất làm nhà, vườn, đất trồng lúa của gia đình. Tuy nhiên, trong suốt quá trình giải phóng mặt bằng, gia đình tôi không được mời họp, không được nhận quyết định thu hồi đất, không được nhận tờ kê khai đền bù về đất, hoa màu mà chỉ được nhận phương án hỗ trợ cho việc thu hồi 5.299,4m2. Không đồng ý với cách làm này của UBND huyện, gia đình tôi đã thực hiện quyền khiếu nại. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa nhận được cách giải quyết thấu tình đạt lý của các cơ quan chức năng.

Một góc khuôn viên nhà, ao và ruộng nhà bà Nguyệt trước khi thực hiện dự án tỉnh lộ 279. Ảnh: Đan Quế

Theo tìm hiểu của chúng tôi, sau gần 1 năm làm đơn, gia đình bà Nguyệt nhận được được Văn bản số 79 của UBND thị trấn Phố Mới trả lời kiến nghị của gia đình bà. Tại văn bản này, Chủ tịch UBND thị trấn Phố Mới khẳng định: Sau khi địa phương thực hiện chủ trương giao ruộng ổn định, lâu dài, đã giao cho gia đình ông Lại Hữu Khanh 2.484m2 đất nông nghiệp theo đúng qui định của pháp luật, trong đó không có phần diện tích đất nông nghiệp vỡ hoang của hộ gia đình ông Khanh. Phần diện tích này thuộc quỹ đất công ích của UBND thị trấn Phố Mới quản lý. Đất dành cho nhu cầu công ích của xã tạm giữ nguyên mức 8,4% quỹ đất dự phòng chung toàn tỉnh.

Không đồng tình với văn bản này, gia đình ông Khanh, bà Nguyệt tiếp khiếu đến các cơ quan chức năng.

Ngày 25/1/2013, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Quế Võ có Báo cáo số 18/BC-TNMT về kiến nghị của gia đình bà. Theo xác minh của đơn vị này thì các thửa đất gia đình bà Nguyệt sử dụng có nguồn gốc là đất mương đường (đất chuyên dùng) do UBND xã Phượng Mao quản lý. Năm 1987, 1988, hộ gia đình ông Lại Hữu Khanh tự ý chiếm đất mương đường để cấy lúa và thả cá. Gia đình có nộp sản cho địa phương. Tại thửa đất số 86, tờ bản đồ trích đo số 7, gia đình tự ý xây dựng nhà cấp 4 trên đất chuyên dùng. UBND xã Phượng Mao, HTX Hợp Nhất đã tổ chức tháo rỡ. Đến năm 1993, gia đình lại tự ý xây dựng nhà cấp 4 trên đất của tập thể quản lý. Do vậy, Phòng Tài nguyên và Môi trường khẳng định: Gia đình bà Nguyệt không được bồi thường về đất căn cứ vào khoản 3, Điều 20, Nghị định 197/2004; điểm đ, khoản 4, Điều 14, Nghị định 84/2007/NĐ-CP.

Tiếp đó, gia đình ông bà Nguyệt Khanh nhận được Thông báo số 07 của UBND thị trấn Phố Mới yêu cầu gia đình ông bà ngừng sản xuất nông nghiệp trên phần diện tích đất đã được qui hoạch trong dự án.

Đầu tháng 3/2013, UBND xã Phượng Mao có thông báo yêu cầu gia đình bà Nguyệt đến Ban Giải phóng mặt bằng để nhận tiền bồi thường.

Như vậy, sau 3 năm biết bị thu hồi toàn bộ diện tích đất để phục vụ dự án nâng cấp, cải tạo quốc lộ 279, gia đình bà Nguyệt chưa được nhận bất kỳ một văn bản, hồ sơ nào về việc thu hồi đất theo qui định của pháp luật.

Bà Nguyệt cũng cho biết: Qua hơn 3 năm, dù gia đình bà gửi rất nhiều đơn khiếu nại gửi các cấp chính quyền nhưng chưa nhận được các kết luận, quyết định giải quyết khiếu nại nào theo đúng qui định của luật! Bà Nguyệt khẳng định, vợ chồng bà và các con cái đã đầu tư toàn bộ tài sản, sức khoẻ trong thời gian gần 30 năm để khai hoang vỡ hoá đất. Cả quá trình khai thác, sử dụng đất dài lâu đến thế, không phải ngày một ngày hai để chính quyền sở tại khẳng định rằng gia đình bà sử dụng trái phép đất công ích của địa phương. Cũng theo bà Nguyệt, gia đình bà thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ với địa phương và đường đường chính chính canh tác sản xuất. Mặt khác, diện tích 1.791m2 đất cũng đã được gia đình cắt cho con trai Lại Hữu Khánh. Do vậy, càng không thể nói bà sử dụng trái phép ở mức vi phạm nghiêm trọng các qui định về quản lý đất công ích mà chính quyền địa phương không biết, không xử lý.

Đâu là sự thật trong câu chuyện tranh chấp lạ đời giữa người dân và chính quyền về quyền thụ hưởng đền bù trên 5.299m2 đất nói trên? Câu chuyện có thể lý giải bằng sự vô cảm của chính quyền địa phương trong quản lý đất đai hay còn những sai phạm nào khác cần phải làm rõ? Chúng tôi sẽ trở lại vấn đề này.

Đan Quế