Cục Trồng trọt - nơi có nhiều sai phạm tày trời.

>>Bài 1: Vi phạm nghiêm trọng trong kỷ luật cán bộ  

Có sai phạm

Kết luận thanh tra số 4513/KL-TTr do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Nguyễn Thị Xuân Thu ký ban hành ngày 19/12/2013 nêu: Thanh tra về trình tự thủ tục và các căn cứ pháp lý, việc thành lập hội đồng thẩm định, qui trình thẩm định và kết quả thẩm định công nhận phân bón chuyển đổi chủ sở hữu, đổi tên phân bón, tái đăng ký đối với 978 loại phân bón tại Thông tư 38, công tác quản lý các sản phẩm trong danh mục phân bón đã phát hiện một số sai phạm. 

Về thủ tục hành chính, đơn đăng ký khảo nghiệm, đơn đề nghị sản xuất, nhập khẩu phân bón khảo nghiệm và hợp đồng khảo nghiệm không ghi ngày tháng; không có công văn đồng ý của Cục Trổng trọt cho nhập khẩu phân bón khảo nghiệm; đề cương khảo nghiệm phân bón không ghi ngày, tháng, ghi tên đơn vị khảo nghiệm hoặc không có biên bản thông qua hội đồng khoa học cơ sở; hồ sơ chuyển đến không có dấu công văn đến… Cục Trồng trọt không định kỳ tổ chức kiểm tra tối thiếu mỗi năm 1 lần và tối đa 2 lần đối với đơn vị khảo nghiệm phân bón trong thời gian khảo nghiệm. Trong quá trình tiếp nhận các báo cáo kết quả khảo nghiệm, dù thiếu về thủ tục nhưng Cục Trồng trọt không yêu cầu các đơn vị khảo nghiệm hoàn chỉnh bổ sung mà vẫn đưa ra hội đồng để thẩm định xét duyệt; nội dung khảo nghiệm không đúng với giấy chứng nhận khảo nghiệm vẫn được Cục đưa vào Thông tư 38. Cục cũng không cung cấp cho đoàn thanh tra hồ sơ của 30/978 loại phân bón; không cung cấp được 19 bộ hồ sơ chỉ định các đơn vị khảo nghiệm theo quyết định chỉ định công nhận đơn vị khảo nghiệm số 236; việc chuyển nhượng, đổi tên phân bón của các Cty (trong Thông tư 38 nói riêng và các Thông tư khác nói chung) vẫn tồn tại tên Cty và tên phân bón cũ ở các Thông tư trước vẫn có hiệu lực.

Về nội dung thẩm định công nhận phân bón mới, tái đăng ký, đổi tên, chuyển nhượng, đoàn thanh tra cũng phát hiện 14 lỗi tương tự như: Thẩm định tên phân bón mới trái với qui định tại Thông tư 52 như cùng một loại phân bón đặt thành 2 tên khác nhau; thẩm định công nhận phân bón mới khi không được hội đồng chấp nhận; đổi tên phân bón nhưng đưa cả tên cũ và tên mới vào Thông tư 38; thay đổi, bổ sung thành phần, hàm lượng chính không qua quá trình khảo nghiệm...Cán bộ, nhân viên Trung tâm KKNPBQG họp tổng kết năm 2013

Đoàn thanh tra chỉ ra, tất cả các hội đồng đánh giá công nhận phân bón mới không có đại diện của Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường, thiếu 1 thành viên phản biện. Nội dung và tài liệu họp của hội đồng thẩm định còn thiếu về hồ sơ, biên bản, phiếu đánh giá thiếu ngày, tháng, năm hoặc không khớp nhau trong cùng một hội đồng...

Kết quả thanh tra tại 8 đơn vị trực tiếp tham gia khảo nghiệm, đoàn thanh tra phát hiện một số sai sót về trình tự thủ tục và tuân thủ qui phạm khảo nghiệm, về thu, chi tài chính trong ký hợp đồng giữa các đơn vị như thiếu hợp đồng thuê đất để khảo nghiệm với các chủ hộ (chỉ thỏa thuận bằng miệng), thiếu báo cáo của đơn vị gửi Sở NN&PTNT, nhật ký khảo nghiệm sơ sài...

Thanh tra tại các địa điểm khảo nghiệm, đoàn thanh tra tiến hành đi thực tế tại Long An, Đồng Tháp, Tây Ninh, TP Hồ Chí Minh, Hà Nam, Hải Phòng, Hà Nội, Hưng Yên và xác định: Quá trình khảo nghiệm diễn ra từ cuối năm 2010 đến năm 2012 nên kiểm tra thực tế không còn hiện trạng loại cây trồng và loại phân bón đã khảo nghiệm, phần lớn các chủ hộ không xác định được đã khảo nghiệm loại phân bón gì và thời gian khảo nghiệm cho từng loại phân bón.

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Thị Xuân Thu kết luận: Về trình tự thủ tục, có 888 loại phân bón thiếu về thủ tục. Cục Trồng trọt đã buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát dẫn tới các sai phạm tại Cục và các đơn vị khảo nghiệm. 

Phần kiến nghị biện pháp xử lý, Kết luận số 4513/KL-TTr nêu rõ: Bộ trưởng Bộ NN&PTNT chỉ đạo như sau: Đối với việc tiếp tục trình Bộ ban hành Thông tư 38 về danh mục bổ sung phân bón được phép sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam, giao Cục Trồng trọt nghiêm túc tự rà soát theo chỉ đạo của Bộ và những sai phạm mà đoàn thanh tra đã nêu; giao Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường chủ trì lập tổ công tác xem xét loại phân bón bào có thể chấp nhận còn lại loại bỏ thành phần tổ công tác gồm: Cục Trồng trọt, Cục Quản lý chất lượng nông lâm thủy sản, Văn phòng Bộ, Vụ Pháp chế và các nhà khoa học… đề xuất giải pháp xử lý tiếp theo nhằm rà soát lại những phân bón mới, chuyển chủ sở hữu đổi tên, tái đăng để trình Bộ ban hành trong tháng 12/2013.

Kết luận cũng yêu cầu hoàn thiện các văn bản về quản lý Nhà nước có liên quan đến lĩnh vực phân bón theo hướng: Giao Cục Trồng trọt chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan nghiên cứu đề xuất hoàn thiện các văn bản có liên quan đến quản lý phân bón theo hướng phù hợp với Nghị định 202/2013/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý phân bón; xây dựng Qui chuẩn kỹ thuật khảo nghiệm phân bón thay thế cho Qui phạm khảo nghiệm 10TCN 216-2003, 10TCN 766-2006, 10TCN 894-2006 theo đúng qui định của Luật Tiêu chuẩn và Qui chuẩn kỹ thuật và các văn bản hướng dẫn thi hành; xây dựng Qui chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với từng nhóm phân bón; rà soát tổng thê các loại phân bón nằm trong Thông tư trước đất để trình Bộ đưa ra khỏi danh mục; rà soát lại những đơn vị không đủ năng lực, gây sai phạm để điều chỉnh loại bỏ trong Quyết định số 236/QĐ-TT-ĐPB về công nhận các đơn vị thực hiện khảo nghiệm phân bón.

Về kiểm điểm trách nhiệm, kết luận yêu cầu Cục Trồng trọt kiểm điểm trách nhiệm của lãnh đạo, tập thể, cá nhân liên quan thuộc diện cán bộ do Cục quản lý; kiểm điểm trách nhiệm của lãnh đạo và tập thể, cá nhân liên quan đối với đơn vị trực tiếp tham gia khảo nghiệm; kiểm điểm trách nhiệm của các Hội đồng có vi phạm; báo cáo kết quả về Bộ trước 20/1/2014. Giao Vụ Tổ chức Cán bộ hướng dẫn, kiểm điểm trách nhiệm tập thể và cá nhân có liên quan của Cục Trồng trọt thuộc diện cán bộ do Bộ quản lý.

Để lọt người lọt tội

Tiếp xúc với chúng tôi, tập thể các cán bộ đang nhận án kỷ luật sau kết luận thanh tra bức xúc và khẳng định kết luận này có quá nhiều bất thường. 

Thứ nhất, quyết định thanh tra do Thứ trưởng Nguyễn Thị Xuân Thu ký ban hành đã trưng tập nhiều cán bộ có tham gia vào quá trình xây dựng Thông tư 38. Đó là các ông: Trần Xuân Định, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt (người ký Tờ trình ban hành Thông tư 38); Lữ Minh Tuấn, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế; Trần Quốc Tuấn, Phó Chánh Văn phòng (người ký trình thẩm định Thông tư). Theo các qui định pháp luật về thanh tra, điều này là bất bình thường!

Thứ hai, sau khi tốn một thời gian dài với rất nhiều công sức, trí tuệ và ngân sách để tiến hành thanh tra, Kết luận thanh tra số 4513 không đáp ứng được quy định tại điểm c, d, khoản 2, Điều 50, Luật Thanh tra “xác định rõ tính chất, mức độ vi phạm, nguyên nhân, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật”, “biện pháp xử lý theo thẩm quyền và kiến nghị biện pháp xử lý”. Do đó, dẫn tới để lọt người, lọt tội và Cục Trồng trọt phải mất thời gian tiến hành xác minh thêm tại nhiều đơn vị mà vẫn không kết luận được vụ việc gây ra khiếu kiện.Sơ đồ làm việc của Cục Trồng trọt khi ông Lê Quốc Doanh (hiện là Thứ trưởng Bộ NN&PTNT) còn là Cục trưởng.

Đặc biệt, Kết luận thanh tra số 4513 đã nhầm lẫn nghiêm trọng về tư cách pháp lý của tổ chức để xảy ra sai phạm. Từ đó, dẫn đến việc kỷ luật hàng loạt cán bộ theo kiểu quýt làm cam chịu. Kết luận nêu “để xảy ra việc không thực hiện khảo nghiệm thuộc trách nhiệm của Trung tâm Khảo kiểm nghiệm Phân bón Quốc gia (KKNPBQG)”. Tuy nhiên, sự thật thì câu "kết" này có dấu hiệu sai sự thật và bao che cho người có hành vi vi phạm pháp luật.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, Trung tâm KKNPBQG chưa ra đời khi 18 loại phân được cấp phép khảo nghiệm. Ba giấy chứng nhận khảo nghiệm đó là: Giấy chứng nhận khảo nghiệm (GCNKN) số 814/CNKN-TT-ĐPB ngày 10/6/2011, GCNKN số 970/CNKN-TT-ĐPB ngày 5/7/2011; GCNKN số 1786/CNKN-TT-ĐPB ngày 28/10/2011. Các GCNKN đã cấp đều ghi rõ đơn vị thực hiện khảo nghiệm là Trung tâm Khảo kiểm nghiệm Giống, Sản phẩm cây trồng và Phân bón Quốc gia. Phải đến ngày 13/6/2013, Cục Trưởng Cục Trồng trọt mới ký Quyết định số 242/QĐ-TT-VP quy định chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Trung tâm KKNPBQG. 

Khi Trung tâm KKNPBQG ra đời và có cán bộ về công tác (ngày 12/7/2013) thì 2/3 số giấy phép nói trên đã hết hiệu lực. Giấy phép còn lại chỉ còn hiệu lực 3 tháng (hiệu lực của giấy phép khảo nghiệm là 1 năm - PV). Mặt khác, các GCNKN đã cấp đều ghi rõ đơn vị thực hiện khảo nghiệm là Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, Sản phẩm cây trồng và Phân bón Quốc gia. Trung tâm KKNPBQG không phải đơn vị tiến hành khảo nghiệm! 

Theo Biên bản làm việc ngày 28/10/2013 của Thanh tra Bộ với Trung tâm KKNPBQG thì cho đến hiện tại, Trung tâm KKNPBQG vẫn chưa được chỉ định là đơn vị khảo nghiệm phân bón. Việc ký hợp đồng khảo nghiệm và chịu trách nhiệm thực hiện khảo nghiệm thuộc về Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, Sản phẩm cây trồng và Phân bón Quốc gia từ năm 2011.

Theo tài liệu mà chúng tôi có, ngày 15/2/2011, Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, Sản phẩm cây trồng và Phân bón quốc gia là đơn vị ký hợp đồng khảo nghiệm phân bón. Khi đó, Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, Sản phẩm cây trồng và Phân bón quốc gia do ông Hà Quang Dũng làm Giám đốc. Trung tâm này đã phân công nhiệm vụ đối với các cán bộ Phòng Khảo nghiệm phân bón. Theo đó, ông Trần Quang Thọ phụ trách công tác khảo nghiệm; ông Hoàng Minh Tú phụ trách các điểm khảo nghiệm phân bón, tiếp nhận và hoàn thiện các hồ sơ đăng ký khảo nghiệm phân bón...

Anh Vũ Tuấn Linh bức xúc: Việc khảo nghiệm các loại phân bón đã cơ bản kết thúc trong tháng 7/2012, thể hiện qua Biên bản bàn giao hồ sơ ngày 20/7/2012. Thời điểm này, tôi và các cán bộ bị kỷ luật chưa về nhận công tác tại Trung tâm KKNPBQG. Đến khi về nhận công tác, chúng tôi chỉ là người nhận bàn giao tài liệu của Trung tâm cũ và tổng hợp trên kết quả khảo nghiệm của các đồng nghiệp trước đó. Do vậy, việc kỷ luật chúng tôi chính là việc "thí tốt" theo kiểu quýt làm cam chịu. Người thực sự thực hiện hành vi vi phạm đã được bỏ lọt người lọt tội. Và, "công" bỏ lọt người lọt tội thuộc về Kết luận thanh tra số 4513.

Có lẽ, câu chuyện tréo ngoe trong kỷ luật cán bộ tại Cục Trồng trọt đã rõ. Nó không chỉ ngang nhiên vi phạm về mặt trình tự thủ tục mà còn cho thấy nhiều góc khuất trong quản lý Nhà nước của đơn vị này và Bộ chủ quản là Bộ NN&PTNT. Tuy nhiên, sự bất chấp các văn bản qui phạm pháp luật ở Cục Trồng trọt chưa hết. Chúng tôi sẽ trở lại với những sai phạm tày trời ở đơn vị này để bạn đọc theo dõi.

Đan Quế - Ban Mai

Bài 3: Thêm hàng loạt vi phạm tày trời