Nhiều cây thông to cao bị “ken gốc” cho đến chết

Ngày 23/7/2013, Đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh Gia Lai gồm: Công an tỉnh, Chi cục Kiểm lâm, Chi cục Lâm nghiệp, Sở TN&MT, UBND huyện Mang Yang, Công an huyện, Hạt Kiểm lâm Mang Yang, Ban quản lý Rừng phòng hộ (BQLRPH) Đắk Đoa..., tiến hành kiểm tra việc lấn chiếm đất lâm nghiệp, phá rừng trái phép tại xã Đắk D’Jrăng, Mang Yang, thuộc Tiểu khu 496, 499 và 501, do BQLRPH Đắk Đoa phụ trách. Kết quả đã xác định 58,8 ha rừng trồng cây sao đen tại Tiểu khu 496 không còn, một số diện tích đất rừng đã bị phá từ lâu để trồng tiêu, mì cùng các loại cây khác. Về diện tích hơn 123 ha rừng bị tàn phá trong vụ án năm 2005, đến nay toàn bộ diện tích đã bị lấn chiếm trồng cây công nghiệp và hoa màu.

Tại Tiểu khu 499, theo biên bản kiểm tra ngày 7/6/2013: Tại khu vực đất trống giáp ranh giữa rừng thông còn lại ở tiểu khu này và khu vực 63,4 ha đất  thu hồi theo Quyết định số 202/QĐ-UB ngày 30/10/2007 của UBND tỉnh giao cho UBND huyện Mang Yang quản lý, vẫn còn sót lại một số cây sao đen bị chặt sát đất và một số gốc cây bị đào lên chất thành đống. Kiểm tra thực tế đất rừng tại đây, phát hiện 12 khu vực với diện tích đất trồng thông bị chặt phá và lấn chiếm theo hồ sơ là 26,4 ha, trong đó diện tích đo vẽ được tại hiện trường là 16,2 ha, còn lại chưa xác định được vị trí. Cụ thể: Tại khu vực có tọa độ trung tâm 0471508 có gần 2 ha đất đã trồng cây mít, cà phê  đã 3 - 4 năm tuổi, nằm xen lẫn trong rừng thông. Khu vực có tọa độ 0471782 bị mất hơn 3,2 ha rừng thông, trên đất này còn lại nhiều gốc thông gần 30 tuổi bị đốt cháy và nhiều cây thông bị “ken gốc” (dùng dao đẽo vỏ xung quanh gốc cây cho chết) và một phần diện tích đất rừng biến thành rẫy cà phê, cây bời lời từ 3 - 4 năm nay. Khu vực có tọa độ 0471523 có hơn 3,6 ha rừng thông bị chặt phá và cưa hạ nằm ngổn ngang, trên đất này có 0,8 ha đã trồng cà phê, hồ tiêu từ 2 - 7 năm nay, còn lại hiện bỏ trống hoặc trồng mì... Bên cạnh đó, toàn bộ 15,9 ha rừng trồng cây sao đen và keo năm 1986 tại Tiểu khu 499 đã bị phá trắng.

Trong quá trình kiểm tra, ông Hoàng Thi Thơ, Phó Trưởng BQLRPH Đắk Đoa đưa ra 3 bộ hồ sơ rừng thông trồng trong các năm 1987, 1988 và 1989, giảm từ 129 ha xuống còn 97 ha. Tuy nhiên, khi so sánh diện tích rừng thông còn lại và diện tích bị chặt phá tại Tiểu khu 499, cho thấy, diện tích rừng thông mà ông Thơ cung cấp không phù hợp với số liệu thực tế. Về diện tích 58,8 ha rừng trồng sao đen tại Tiểu khu 496 bị mất, ông Thơ cho rằng, không phải toàn bộ diện tích này bị chặt phá, mà trong đó có một phần diện tích do trồng cây không sống nên không thành rừng (?).

Tại Tiểu khu 501 cùng thuộc địa phận xã Đắk DJrăng có 107 hộ dân lấn chiếm gần 87 ha đất rừng trồng thông để trồng các loại cây khác, hoặc chuyển nhượng trái phép. Điển hình như, trong vùng lõi của tiểu khu này có 51 hộ dân chặt phá và lấn chiếm 44,3 ha rừng và đã có 11 hộ xây dựng nhà kiên cố sinh sống, canh tác ổn định từ lâu trên đất lấn chiếm. Còn lại 40 hộ mới lấn chiếm, trồng hoa màu và cây công nghiệp từ 2 đến 6 năm nay, nhưng không xác định thời điểm phá rừng của từng hộ dân. Khu vực vùng biên của Tiểu khu 501 có 26 hộ dân lấn chiếm trái phép và đang canh tác hơn 76 ha đất, trong đó lấn chiếm đất rừng thông là 42,5 ha và diện tích đất nông nghiệp là 33,5 ha. Đây là những hộ đã có đất sản xuất tiếp giáp với rừng thông, dần dà họ tìm nhiều cách hủy hoại cây thông rồi chiếm luôn đất để canh tác.

Đáng nói là, diện tích rừng trồng bị tàn phá và lấn chiếm đất trái phép kéo dài chỉ cách trung tâm huyện Mang Yang hơn 1 km, nhưng lãnh đạo huyện chẳng có biện pháp ngăn chặn gì, dù UBND tỉnh đã nhiều lần chỉ đạo xử lý dứt điểm. Đã thế, UBND huyện Mang Yang khi cấp “sổ đỏ” đất đai cho dân, lại lấy 40 - 50 ha đất thuộc địa bàn huyện Đắk Đoa để cấp cho hộ dân của huyện Mang Yang. Trước thực trạng tàn phá rừng thông, Hạt Kiểm lâm Mang Yang đã từng có văn bản kiến nghị UBND huyện tổ chức cưỡng chế nhổ phá toàn bộ cây trồng trên 43 ha đất lấn chiếm tại Tiểu khu 499 và 501, nhưng UBND huyện Mang Yang vẫn… im lặng.

Để che dấu thủ đoạn phá rừng, lấn chiếm đất trái phép, các hộ dân hạn chế việc chặt đốt rừng vành đai, rừng vùng biên, nên dõi mắt nhìn từ bên ngoài vào vẫn thấy rừng cây bạt ngàn tốt tươi. Nhưng đi sâu vào bên trong vùng lõi từng tiểu khu mới thấy hết sự tàn phá vốn rừng khủng khiếp, có nhiều cây thông cao to, đường kính cỡ 50 - 60 cm, đã bị hạ không thương tiếc. Không chỉ chiếm đất canh tác, nhiều hộ dân còn chuyển nhượng đất trái phép cho người đến từ Đắk Lắk, Đắk Nông, Bình Định, P’lây Ku... với giá từ 100 - 250 triệu/ha.

Nguyên nhân tiếp diễn nạn tàn phá rừng không phải do người dân thiếu đất sản xuất; Trong đó phải đề cập đến việc buông lỏng quản lý của chủ rừng là BQLRPH Đắk Đoa. Bài học và cái giá phải trả về sự thiếu tinh thần trách nhiệm của những  lãnh đạo trước đây còn đang nóng hổi, không hiểu vì lý do gì mà BQLRPH Đắk Đoa vẫn để lặp lại tình trạng chặt phá rừng trồng một cách không thương tiếc như vậy? Liệu những BQL có cấu kết với người dân để tàn phá rừng thông rồi chuyển nhượng đất đai, thu lợi cá nhân?

Được biết, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai - Đào Xuân Lâm đã có văn bản chỉ đạo Công an tỉnh phối hợp với Sở TN&MT xác minh lại vụ việc và tiến hành khởi tố vụ án để mở rộng điều tra.

Nguyên Ngọc Phó

Bài 2: Cảnh báo về những tác nhân tàn phá rừng