(Thanh tra) - Trước tình trạng giải ngân vốn đầu tư công đạt thấp, ngày 12/9, Bộ Xây dựng ban hành chỉ thị và công điện khẩn, yêu cầu các đơn vị trực thuộc và địa phương tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ.
Nếu công tác giải phóng mặt bằng không được giải quyết dứt điểm, khiến dự án không thể hoàn thành theo tiến độ, đặc biệt với các dự án đã được gia hạn hoặc có lồng ghép vốn ngân sách trung ương và địa phương, Bộ Xây dựng sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét dừng dự án, bàn giao cho địa phương tiếp tục quản lý, thực hiện đầu tư theo quy định của Luật Đường bộ 2024 và Nghị định 65/2024/NĐ-CP ngày 26/12/2024.
Giải ngân mới đạt 36,7% kế hoạch
Theo Bộ Xây dựng, đến hết tháng 8/2025, kết quả giải ngân vốn ngân sách nhà nước do Bộ quản lý mới đạt 36,7%, thấp hơn mức trung bình cả nước là 46,3%. Đây là con số chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra trong kế hoạch trung hạn giai đoạn 2021-2025 cũng như mục tiêu tăng trưởng năm nay.
Để khắc phục hạn chế, Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Xây dựng đã ban hành chỉ thị, coi việc thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với hoàn thành các dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia trong năm 2025.
Chỉ thị nêu rõ các cấp ủy, thủ trưởng cơ quan, đơn vị và chủ đầu tư phải rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc ảnh hưởng đến tiến độ dự án và giải ngân. Người đứng đầu phải nâng cao trách nhiệm, phân công nhiệm vụ cụ thể đến từng cán bộ, công chức, viên chức.
Chủ đầu tư và ban quản lý dự án có trách nhiệm chỉ đạo nhà thầu, đơn vị tư vấn đẩy nhanh thi công, công tác giải phóng mặt bằng và các thủ tục nội nghiệp. Mục tiêu là giải ngân đúng tiến độ hằng tháng, đặc biệt với công trình quan trọng quốc gia, phấn đấu đạt tối thiểu 95% và nỗ lực 100% kế hoạch vốn năm 2025.
Các cơ quan chuyên môn của Bộ phải theo dõi sát sao, xử lý nhanh hồ sơ của chủ đầu tư, kịp thời phát hiện vướng mắc để đề xuất giải pháp. Đồng thời, tổ chức kiểm tra, chấn chỉnh đơn vị có biểu hiện chậm trễ.
Các Thứ trưởng được phân công phải trực tiếp làm việc với địa phương, tháo gỡ khó khăn, đôn đốc tiến độ.
Hằng tháng, trước ngày 25, các chủ đầu tư và ban quản lý dự án phải báo cáo kết quả giải ngân về Vụ Kế hoạch - Tài chính. Đây sẽ là cơ sở để Bộ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng tập thể, cá nhân.
Công điện gửi 10 địa phương
Trước đó, Bộ Xây dựng đã ban hành công điện gửi UBND các tỉnh, thành: Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai, Phú Thọ, Ninh Bình, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đắk Lắk, Đồng Tháp và Đà Nẵng, cùng các đơn vị trực thuộc và chủ đầu tư.
Công điện yêu cầu lãnh đạo địa phương chỉ đạo giám đốc sở xây dựng, ban quản lý dự án và thủ trưởng cơ quan liên quan tập trung triển khai các biện pháp quyết liệt, linh hoạt để đẩy mạnh thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công. Việc giải ngân phải đi đôi với đảm bảo chất lượng công trình, không để xảy ra tiêu cực, thất thoát, lãng phí.
Bộ Xây dựng yêu cầu các cấp chính quyền địa phương vào cuộc xử lý dứt điểm vướng mắc giải phóng mặt bằng kéo dài, bàn giao kịp thời cho đơn vị thi công để dự án hoàn thành đúng tiến độ.
Trường hợp không giải quyết được, đặc biệt với dự án đã được gia hạn hoặc lồng ghép vốn ngân sách trung ương và địa phương, Bộ sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền dừng dự án và bàn giao về địa phương quản lý, thực hiện theo Luật Đường bộ 2024 và Nghị định 65/2024/NĐ-CP.
Bộ Xây dựng nhấn mạnh trong năm 2025, các công trình trọng điểm quốc gia phải hoàn thành, trong đó có 3.000 km đường cao tốc, hệ thống quản lý giao thông thông minh (ITS) và trạm thu phí để kịp tổ chức thu phí từ tháng 1/2026.
Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án được yêu cầu chỉ đạo nhà thầu, tư vấn đẩy nhanh thi công, tuân thủ quy định pháp luật và hợp đồng. Các nhà thầu chậm trễ sẽ bị xử lý.
Bộ đồng thời chỉ đạo tăng cường tiết kiệm, chống lãng phí, rà soát kỹ khối lượng còn lại, xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết từng tháng. Trường hợp cần điều chỉnh hoặc điều hòa vốn, các đơn vị phải khẩn trương báo cáo để xử lý theo quy định, chịu trách nhiệm nếu báo cáo chậm gây ảnh hưởng kế hoạch.
Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các đơn vị rà soát, công khai quy trình giải ngân, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ nội bộ, bảo đảm thanh toán vốn trong vòng 4 ngày kể từ khi khối lượng được nghiệm thu. Cán bộ, phòng ban không tuân thủ quy trình, gây khó khăn cho đơn vị khi làm thủ tục thanh toán sẽ bị xử lý nghiêm.
“Đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố quan tâm chỉ đạo cơ quan, đơn vị trực thuộc; yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương, nghiêm túc thực hiện”, Bộ Xây dựng nhấn mạnh trong công điện.
Các dự án đường sắt, cao tốc được “điểm danh”
Bộ Xây dựng yêu cầu Ban Quản lý dự án đường sắt khẩn trương làm việc với địa phương để xác định nhu cầu vốn năm 2025 cho công tác giải phóng mặt bằng của dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Báo cáo phải gửi về Bộ trước ngày 15/9/2025 để kịp thời bổ sung, đảm bảo đủ nguồn vốn.
Cùng với đó, các đơn vị được yêu cầu đẩy nhanh đầu tư các hạng mục thuộc hệ thống ITS, trạm thu phí, trạm kiểm soát tải trọng tại các dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2017-2020, 2021-2025 và các tuyến cao tốc khác, nhằm đủ điều kiện thu phí theo tiến độ.
