(Thanh tra) - Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh không chỉ được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển xuống còn khoảng 23 phút, mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc không gian phát triển, thúc đẩy liên kết vùng và hình thành động lực tăng trưởng mới cho khu vực kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Trao đổi về định hướng đón đầu "cú hích" hạ tầng này, ông Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh, cho biết địa phương xác định đây là công trình hạ tầng chiến lược, có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một dự án giao thông đơn thuần.
Theo ông Quản Minh Cường, tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh dự kiến khởi công vào ngày 12/4, thi công trong khoảng 24 tháng và đưa vào khai thác thương mại đầu năm 2028.
Khi hoàn thành, tuyến đường này sẽ tạo ra trục liên kết tốc độ cao giữa Hà Nội với các cực tăng trưởng lớn của miền Bắc gồm Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh, qua đó góp phần tái định hình không gian phát triển theo hướng hiện đại, đồng bộ và hiệu quả hơn.
"Khi thời gian di chuyển được rút ngắn đáng kể, khoảng cách địa lý sẽ không còn là rào cản lớn. Bốn địa phương thực chất có thể vận hành như một không gian kinh tế thống nhất, trong đó mỗi nơi đảm nhận một vai trò chuyên biệt và bổ trợ lẫn nhau", ông Cường nhấn mạnh.
Trong cấu trúc đó, Quảng Ninh được định vị là cửa ngõ phía Đông Bắc, đóng vai trò kết nối giữa nội địa với biển và thị trường quốc tế. Với hệ thống cảng biển nước sâu, cửa khẩu quốc tế, sân bay Vân Đồn và sắp tới là tuyến đường sắt tốc độ cao kết nối trực tiếp với Thủ đô, vị thế của tỉnh trong chuỗi liên kết vùng được kỳ vọng nâng lên đáng kể.
Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh cho rằng tác động của tuyến đường sắt tốc độ cao không chỉ dừng ở giao thông, mà sẽ lan tỏa đến cấu trúc đô thị, thị trường lao động và ngành du lịch.
Khi Hà Nội và Quảng Ninh chỉ còn cách nhau chưa đầy nửa giờ di chuyển, địa phương này sẽ không còn bị xem là khu vực “xa trung tâm” mà trở thành một phần trong vùng đô thị mở rộng của Thủ đô.
Theo quy hoạch, các nhà ga như Yên Tử, Hạ Long Xanh sẽ được định hướng phát triển thành hạt nhân đô thị mới theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng), từ đó tạo động lực hình thành các khu đô thị hiện đại, gia tăng giá trị bất động sản và thu hút dân cư, nguồn nhân lực chất lượng cao.
"Thị trường lao động của tỉnh sẽ mở rộng đáng kể khi chuyên gia, nhà nghiên cứu, lao động tri thức có thể đi lại làm việc trong ngày. Đây là tiền đề để Quảng Ninh thu hút thêm các trung tâm nghiên cứu, đào tạo chuyên ngành và từng bước chuyển dịch cơ cấu lao động sang nền kinh tế tri thức", ông Cường nhận định.
Ở lĩnh vực du lịch, Quảng Ninh kỳ vọng tuyến đường sắt tốc độ cao sẽ tạo cú hích giúp địa phương chuyển đổi mô hình phát triển từ du lịch đại trà sang du lịch chất lượng cao.
Theo đó, thay vì chủ yếu đón khách cuối tuần hoặc khách đoàn như hiện nay, Quảng Ninh có thể đón lượng khách lớn hơn với tần suất thường xuyên hơn, đặc biệt ở nhóm khách chi tiêu cao.
Tỉnh Quảng Ninh định hướng phát triển đa dạng các loại hình du lịch gắn với từng điểm ga: Yên Tử phát triển du lịch tâm linh, sinh thái; Hạ Long phát triển nghỉ dưỡng biển, du lịch đô thị và kinh tế đêm.
Khi lượng khách tăng ổn định, hệ sinh thái du lịch sẽ tiếp tục mở rộng theo chiều sâu với các dịch vụ sức khỏe, nghỉ dưỡng cao cấp, sản phẩm văn hóa bản địa và trải nghiệm đặc trưng vùng mỏ.
Để tận dụng tối đa cơ hội từ dự án, Quảng Ninh cho biết đang chủ động chuẩn bị từ sớm về quy hoạch, quỹ đất và hạ tầng kết nối.
Theo ông Cường, tỉnh đã rà soát, điều chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch đô thị theo hướng gắn chặt với hướng tuyến, vị trí các nhà ga. Quan điểm xuyên suốt là quy hoạch phải đi trước để tạo dư địa phát triển dài hạn.
Đi cùng đó, tỉnh Quảng Ninh đang chuẩn bị quỹ đất quanh khu vực ga nhằm phát triển các cực tăng trưởng mới, phục vụ không chỉ hạ tầng giao thông mà còn cho đô thị, thương mại, dịch vụ.
Hệ thống hạ tầng kết nối nội vùng và liên vùng cũng được tiếp tục đầu tư để bảo đảm khi tuyến đường sắt đi vào vận hành, toàn bộ mạng lưới giao thông của tỉnh có thể kết nối đồng bộ với cao tốc, cảng biển, sân bay và các trung tâm kinh tế.
Theo Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh, giá trị lớn nhất của tuyến đường sắt tốc độ cao không nằm ở việc đi lại nhanh hơn, mà nằm ở khả năng tạo ra các không gian phát triển mới và chuỗi giá trị kinh tế mới.
Quảng Ninh xác định chiến lược phát triển sẽ theo hướng "bám ga, bám tuyến", biến khu vực quanh các nhà ga thành trung tâm đô thị - thương mại - dịch vụ tích hợp, thay vì chỉ là điểm trung chuyển giao thông.
Địa phương cũng sẽ ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược vào các lĩnh vực dịch vụ chất lượng cao, logistics hiện đại, công nghiệp sạch và các ngành sử dụng hàm lượng chất xám cao.
"Chúng tôi không chỉ đón tuyến đường sắt tốc độ cao, mà muốn tận dụng tuyến đường này để tạo ra bước phát triển mới có chất lượng cao hơn, bền vững hơn cho kinh tế - xã hội của tỉnh", ông Cường nhấn mạnh.
Kiến nghị hoàn thiện cơ chế, bảo đảm liên kết đồng bộ
Để tuyến đường phát huy hiệu quả tối đa, Quảng Ninh kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách cho các dự án hạ tầng chiến lược, nhất là các dự án liên kết vùng.
Đồng thời, tỉnh cho rằng cần bảo đảm sự đồng bộ trong quy hoạch mạng lưới giao thông quốc gia, đặc biệt kết nối tuyến Hà Nội - Quảng Ninh với các tuyến đường sắt trọng điểm khác như Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái.
Theo lãnh đạo tỉnh, nếu được triển khai đồng bộ, tuyến đường sắt tốc độ cao không chỉ tạo động lực mới cho Quảng Ninh mà còn góp phần thúc đẩy mạnh mẽ tăng trưởng toàn vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ trong giai đoạn tới.
