(Thanh tra) - Gia Lai mới giải ngân được 11.479/19.410 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 59,14% tổng kế hoạch được giao. Như vậy, gần 8.000 tỷ đồng vẫn chưa được giải ngân, đặt ra áp lực lớn trong những tháng cuối năm.
Theo Báo cáo số 278/BC-UBND ngày 9/10/2026 của UBND tỉnh Gia Lai gửi Bộ Tài chính, tổng kế hoạch vốn đầu tư công được giao trong năm 2026 là 19.410 tỷ đồng, bao gồm 1.553 tỷ đồng vốn kế hoạch năm trước được phép kéo dài thời hạn giải ngân.
Trong đó, kế hoạch vốn năm 2026 do Thủ tướng Chính phủ giao là 14.883 tỷ đồng, gồm 2.821 tỷ đồng ngân sách Trung ương và 12.062 tỷ đồng ngân sách địa phương. Kế hoạch vốn do HĐND tỉnh giao là 17.856 tỷ đồng, gồm 2.957 tỷ đồng ngân sách Trung ương và 14.899 tỷ đồng ngân sách địa phương.
Ước đến hết tháng 10/2026, tổng số vốn giải ngân tại Gia Lai khoảng 11.479 tỷ đồng, đạt 59,14% tổng kế hoạch. Như vậy, toàn tỉnh vẫn còn khoảng 7.931 tỷ đồng chưa được giải ngân.
Đáng chú ý, tiến độ giải ngân vốn đầu tư thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia còn thấp.
Cụ thể, tổng vốn đầu tư công bố trí cho các chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026 tại Gia Lai là 1.238 tỷ đồng, trong đó có 301 tỷ đồng vốn kéo dài từ năm trước. Đến hết tháng 9/2026, số vốn giải ngân mới đạt 223 tỷ đồng, tương đương 18,02%. Ước đến hết tháng 10, số vốn giải ngân đạt 307 tỷ đồng, bằng 24,78% kế hoạch, đồng nghĩa vẫn còn 931 tỷ đồng chưa được giải ngân.
Riêng nguồn vốn kế hoạch năm 2026 do HĐND tỉnh Gia Lai giao cho các chương trình mục tiêu quốc gia, ước giải ngân 133/937 tỷ đồng, đạt 14,22%. Đây là tỷ lệ thấp, đòi hỏi các chủ đầu tư và địa phương phải tập trung tháo gỡ khó khăn để đẩy nhanh tiến độ thực hiện.
Theo Báo cáo số 279/BC-UBND ngày 9/10/2026 của UBND tỉnh Gia Lai, một số địa phương có số vốn Chương trình mục tiêu quốc gia chưa giải ngân lớn như: Phú Thiện hơn 14,8 tỷ đồng; Chư A Thai hơn 12 tỷ đồng; An Lão hơn 10,8 tỷ đồng; Ia Ly hơn 9,3 tỷ đồng; Vân Canh hơn 7,8 tỷ đồng. Còn 3 xã, phường có tỷ lệ giải ngân 0%, gồm: Quy Nhơn Bắc, Hội Phú và Chư Păh.
UBND tỉnh Gia Lai đánh giá tình hình thực hiện giải ngân đầu tư công vẫn còn chậm so với yêu cầu và chưa phản ánh đầy đủ khả năng giải ngân thực tế của tỉnh. Một trong những nguyên nhân khó khăn là điều kiện thời tiết bất lợi. Từ cuối quý II đến hết quý III/2026, khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai xảy ra mưa lớn kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thi công, nhất là các công trình giao thông. Nhiều hạng mục phải tạm dừng hoặc thi công cầm chừng, khiến khối lượng thực hiện chưa đạt kế hoạch, kéo theo tiến độ nghiệm thu, thanh toán và giải ngân bị ảnh hưởng.
Bên cạnh yếu tố thời tiết, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tiếp tục là một trong những nút thắt đáng chú ý. Theo UBND tỉnh Gia Lai, việc xác định nguồn gốc đất, xác định giá đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời người dân có tác động trực tiếp đến tiến độ bàn giao mặt bằng, tổ chức thi công và giải ngân vốn, đặc biệt đối với những dự án quy mô lớn.
Ngoài ra, kế hoạch vốn năm 2026 được điều chỉnh, bổ sung tăng cao so với đầu năm, khiến các đơn vị cần thêm thời gian hoàn thiện thủ tục, phân bổ chi tiết và tổ chức thực hiện.
Đối với các chương trình mục tiêu quốc gia, một số nguồn vốn mới được phân bổ nên các chủ đầu tư, địa phương vẫn đang hoàn tất thủ tục đầu tư và hồ sơ triển khai. Nguồn thu tiền sử dụng đất có quy mô lớn nhưng phụ thuộc vào tiến độ thu thực tế cũng là yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân chung.
Trước thực tế này, UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư tăng cường trách nhiệm người đứng đầu, theo dõi tiến độ giải ngân hằng tuần; khẩn trương nghiệm thu, hoàn thiện hồ sơ thanh toán khi có khối lượng đủ điều kiện, không để tồn đọng hồ sơ vào cuối kỳ.
Đối với những dự án vướng giải phóng mặt bằng, tỉnh yêu cầu rà soát từng vị trí, từng trường hợp, xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và thời hạn xử lý. Các chủ đầu tư được yêu cầu tranh thủ thời tiết thuận lợi để tăng tốc thi công. Riêng khu vực phía Đông tỉnh, cần tập trung hoàn thành khối lượng chính trong tháng 11/2026 nhằm hạn chế ảnh hưởng của thời tiết.
Đối với các chương trình mục tiêu quốc gia, Gia Lai đặt mục tiêu giải ngân tối thiểu 70% trước ngày 30/11 và phấn đấu đạt 100% trước ngày 31/12/2026 đối với vốn giao mới năm 2026. UBND tỉnh cũng yêu cầu kịp thời điều chuyển vốn từ những dự án chậm tiến độ, không có khả năng giải ngân hoặc không còn nhu cầu sang các dự án có khối lượng thực hiện và khả năng giải ngân tốt hơn, không chờ đến cuối năm.
