(Thanh tra) - Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính nhấn mạnh, phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) cần gắn với hoàn thiện thể chế, phát triển nhân lực và hạ tầng. Nâng cao năng lực AI là điều kiện để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các quốc gia.
Ngày 28/10, tại Quảng Ninh, trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026 (VIDW 2026), Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Văn phòng Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam tổ chức Đối thoại liên khu vực về nâng cao năng lực trí tuệ nhân tạo.
Phát biểu chào mừng đối thoại, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính cho biết, tại Phiên bàn tròn Bộ trưởng Số và AI với chủ đề “Phát triển kết nối thông minh: Quản trị AI, Kiến tạo chuyển đổi AI”, các đại biểu đã trao đổi về kinh nghiệm, thách thức và lĩnh vực hợp tác xoay quanh ba vấn đề về kết nối thông minh là nền tảng để AI vận hành; quản trị AI tạo dựng niềm tin để người dân, doanh nghiệp sử dụng AI; chuyển đổi AI giúp công nghệ tạo ra giá trị thực cho xã hội.
Theo Thứ trưởng, để những nội dung này trở thành hiện thực, yếu tố then chốt là năng lực AI của mỗi quốc gia. Quản trị AI không thể tách rời năng lực phát triển và sử dụng công nghệ. Một khung chính sách tốt vẫn chưa đủ nếu quốc gia thiếu nhân lực, hạ tầng, nguồn lực tài chính hoặc cơ hội tiếp cận đào tạo để phát triển và sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm.
Thực tiễn này đặt ra yêu cầu thu hẹp khoảng cách về năng lực, bởi nếu không được giải quyết kịp thời, khoảng cách năng lực có thể trở thành khoảng cách phát triển. Đây cũng là vấn đề được đặt ra tại Đối thoại liên khu vực về nâng cao năng lực AI, nơi các nhà khoa học, chuyên gia và đối tác quốc tế chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận giải pháp nhằm thu hẹp khoảng cách về kỹ năng, chuyên môn, tài chính, đào tạo và hạ tầng.
Đề cập định hướng của Việt Nam, Thứ trưởng Trần Trung Tính cho biết, AI được xác định là động lực quan trọng của phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việt Nam đã có những bước đi về thể chế, trong đó Luật Trí tuệ nhân tạo được Quốc hội thông qua tháng 12/2025, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026.
Theo Thứ trưởng, đây là đạo luật chuyên biệt đầu tiên của Việt Nam về AI, với cách tiếp cận quản lý theo mức độ rủi ro và lấy con người làm trung tâm.
Tháng 8/2026, Chính phủ cũng đã phê duyệt Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Thứ trưởng nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt của Việt Nam là pháp luật không phải rào cản mà phải là nền tảng để AI phát triển.
Cách tiếp cận này đặt vấn đề hoàn thiện thể chế, chính sách trong mối quan hệ với yêu cầu thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo đảm quản trị hiệu quả. Theo đó, chính sách không chỉ hướng tới tạo điều kiện cho AI phát triển mà còn cần gắn với việc sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm và lấy con người làm trung tâm.
Theo Thứ trưởng Trần Trung Tính, cách tiếp cận của Việt Nam trong phát triển AI dựa trên ba trụ cột: thể chế, chính sách; nhân lực và nhân tài; hạ tầng, dữ liệu và cộng đồng khởi nghiệp AI. Đây cũng là những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến các khoảng cách năng lực mà đối thoại hướng tới giải quyết.
Trong đó, nhân lực và nhân tài được xác định là yếu tố quyết định thành công của phát triển AI. Cùng với đó, hạ tầng và dữ liệu là những điều kiện cần thiết để phát triển, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ. Việc kết hợp các trụ cột này nhằm tạo nền tảng để AI được phát triển và sử dụng phù hợp với định hướng quản trị của Việt Nam.
Những nội dung trên cũng gắn với yêu cầu xây dựng năng lực số và thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong hoạt động quản lý, phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, trọng tâm được nêu trong bài phát biểu là nâng cao năng lực AI nói chung, chưa đề cập cụ thể các kết quả hay chỉ tiêu về cải cách thủ tục hành chính và vận hành Chính phủ số.
Đối thoại được tổ chức trong khuôn khổ Mạng lưới Phát triển năng lực AI toàn cầu của Liên hợp quốc (AICDN), với sự phối hợp giữa Bộ Khoa học và Công nghệ và Văn phòng Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam. Chương trình tạo không gian để các thành viên mạng lưới chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, từ thành tựu, thách thức đến bài học và giải pháp hợp tác giữa các khu vực.
Thứ trưởng Trần Trung Tính cho rằng phát triển AI là hành trình chung, không quốc gia nào có thể tự mình đi hết. Việt Nam theo đuổi cách tiếp cận hài hòa giữa thúc đẩy phát triển và bảo đảm quản trị hiệu quả, lấy con người làm trung tâm, đồng thời sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi từ các đối tác quốc tế.
Một nội dung quan trọng của đối thoại là kết quả thảo luận sẽ được gửi tới Liên hợp quốc để tổng hợp, trở thành đóng góp chính thức cho phiên thứ hai của Đối thoại Toàn cầu về Quản trị AI tại New York vào tháng 5/2027.
Thứ trưởng mong muốn các đại biểu trao đổi thẳng thắn, đưa ra đề xuất và giải pháp thực tiễn, bảo đảm tiếng nói của các quốc gia và khu vực được phản ánh đầy đủ.
Thông qua đối thoại, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các đối tác quốc tế hướng tới thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm và xác định giải pháp hợp tác nhằm nâng cao năng lực AI. Những nội dung về thể chế, nhân lực, hạ tầng và dữ liệu được đặt trong mối liên hệ với yêu cầu phát triển, quản trị và ứng dụng AI an toàn, có trách nhiệm.
