Giữ vững kỷ luật, kỷ cương là yêu cầu quan trọng để nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Công tác kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện, xử lý vi phạm mà trước hết phải chủ động phòng ngừa, cảnh báo, giúp tổ chức đảng và đảng viên nhận diện, khắc phục hạn chế từ sớm, từ xa; đồng thời bảo đảm xử lý khách quan, nghiêm minh và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Chính từ yêu cầu đó, ngày 14/10/2026, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Quy định số 225-QĐ/TW về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng (Quy định 225), thay thế Quy định số 21-QĐ/TW trước đó.
Với 7 chương, 35 điều, Quy định 225 đã quy định cụ thể về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng; thi hành kỷ luật trong Đảng; giải quyết tố cáo, khiếu nại kỷ luật đảng; đình chỉ sinh hoạt đảng của đảng viên, đình chỉ sinh hoạt cấp ủy của cấp ủy viên và đình chỉ hoạt động của tổ chức đảng theo thẩm quyền.
Nội dung kiểm tra, giám sát tập trung vào việc chấp hành chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước; việc chấp hành các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; công tác cán bộ; thực hành tiết kiệm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; giải quyết khiếu nại, tố cáo; kê khai, công khai, kiểm soát tài sản, thu nhập; lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chuyển đổi số, cải cách hành chính, cải cách pháp luật và tư pháp.
Với những quy định cụ thể về nguyên tắc, nội dung và phương thức thực hiện, Quy định 225 đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, gắn phòng ngừa với phát hiện, xử lý vi phạm. Qua đó, góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng, nâng cao trách nhiệm của tổ chức đảng, đảng viên, đồng thời bảo vệ những cán bộ thực hiện đúng chủ trương, quy định, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Theo ông Hoàng Hưng, đối với Đảng bộ Thanh tra Chính phủ, việc quán triệt và thực hiện Quy định có ý nghĩa thiết thực đối với công tác xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh, nâng cao trách nhiệm nêu gương và chất lượng thực hiện nhiệm vụ chính trị. Ông nhấn mạnh ba nội dung trọng tâm, từ chủ động phòng ngừa, xử lý vi phạm đúng nguyên tắc đến trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu.
Ông Hoàng Hưng cho rằng, kiểm tra, giám sát trước hết phải chủ động phòng ngừa, cảnh báo và giúp tổ chức đảng, đảng viên thực hiện tốt nhiệm vụ. Mỗi tổ chức đảng vừa có trách nhiệm tiến hành, vừa phải chấp hành công tác kiểm tra, giám sát của cấp có thẩm quyền; từng tổ chức đảng và đảng viên cũng phải thường xuyên tự kiểm tra, tự giám sát.
Ông nhấn mạnh: “Đây không phải việc riêng của ủy ban kiểm tra, cũng không chỉ đặt ra khi có đoàn kiểm tra hoặc khi đã xảy ra sai phạm”.
Theo ông, cần phát hiện sớm để nhắc nhở, chấn chỉnh, không để thiếu sót nhỏ tích tụ thành vi phạm lớn. Khi có vi phạm, phải xem xét, xử lý kịp thời, đồng thời làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và biện pháp khắc phục, phòng ngừa tái diễn. Chương trình kiểm tra, giám sát cần căn cứ nhiệm vụ, tình hình thực tế của từng đơn vị, có trọng tâm, tránh dàn trải, hình thức; chú ý các lĩnh vực dễ phát sinh rủi ro trong thực thi công vụ, quản lý cán bộ, tài chính, tài sản, thực hành tiết kiệm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, cũng như việc chấp hành nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt Đảng, quy chế làm việc và trách nhiệm nêu gương.
Ông cũng lưu ý, giám sát thường xuyên phải gắn với việc phát hiện, nhắc nhở và theo dõi khắc phục hạn chế, thiếu sót, thay vì chỉ dừng ở hoạt động theo dõi.
Về thực hiện kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật, ông Hoàng Hưng cho rằng các hoạt động kiểm tra, giám sát phải tuân thủ nguyên tắc, quy trình, thủ tục và thẩm quyền, bảo đảm dân chủ, thận trọng, chặt chẽ, chính xác. Không vì muốn nhanh mà bỏ qua quy trình; cũng không vì nể nang, né tránh hay tác động không phù hợp mà làm sai lệch bản chất vụ việc.
Đặc biêt, mọi tổ chức đảng và đảng viên bình đẳng trước kỷ luật của Đảng, không có ngoại lệ. Việc xem xét kỷ luật phải căn cứ tính chất, mức độ, tác hại, nguyên nhân, hoàn cảnh và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ theo quy định; bảo đảm nghiêm minh nhưng gắn với giáo dục, giúp sửa chữa. Kỷ luật Đảng không thay thế kỷ luật hành chính, đoàn thể hoặc xử lý theo pháp luật và ngược lại.
Một vấn đề được ông Hoàng Hưng nhấn mạnh là cần phân biệt đổi mới, quyết đoán vì lợi ích chung với hành vi vi phạm nguyên tắc, lợi dụng chức trách, quyền hạn hoặc thiếu trách nhiệm. Bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo không có nghĩa là bỏ qua sai phạm; xử lý nghiêm minh cũng không đồng nghĩa với áp dụng máy móc.
Dấu hiệu vi phạm có thể được phát hiện qua công tác quản lý, kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, phản ánh của Nhân dân, thông tin báo chí đã kiểm chứng và hệ thống dữ liệu số. Các đơn vị cần phối hợp, trao đổi thông tin đúng quy định, xác minh khách quan, không suy diễn, không bỏ lọt dấu hiệu vi phạm và không để thông tin chưa được kiểm chứng ảnh hưởng đến tổ chức, cá nhân.
Từ góc độ công tác kiểm tra, giám sát tại Đảng bộ Thanh tra Chính phủ, ông Hoàng Hưng nhấn mạnh trách nhiệm của cấp ủy và người đứng đầu trong việc đưa các yêu cầu của Quy định vào chương trình, kế hoạch kiểm tra, giám sát.
Theo ông, cấp ủy cần rà soát, bổ sung chương trình, kế hoạch phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và đặc điểm của đơn vị; phân công rõ người phụ trách, nội dung, tiến độ và trách nhiệm theo dõi. Việc triển khai phải gắn với chương trình công tác của cấp ủy và nhiệm vụ chuyên môn, không tách rời công tác xây dựng Đảng với thực hiện nhiệm vụ chính trị.
Đối với người đứng đầu, yêu cầu đặt ra là phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm trong phạm vi được giao, không khoán trắng cho cơ quan tham mưu, không coi việc ban hành kế hoạch là hoàn thành nhiệm vụ. Cấp ủy cần xác định rõ lĩnh vực còn nguy cơ, hạn chế cần khắc phục, kết quả giám sát, việc thực hiện kết luận, kiến nghị sau kiểm tra và trách nhiệm của tập thể, cá nhân. Kết quả thực hiện phải kiểm chứng được, không chỉ thể hiện trên báo cáo.
Ông Hoàng Hưng cũng đề cập yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác kiểm tra, giám sát; tăng cường phối hợp giữa ủy ban kiểm tra với các cơ quan tham mưu và đơn vị liên quan; ứng dụng dữ liệu, công nghệ số theo thẩm quyền, bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Thanh tra Chính phủ, Quy định 225 đặt ra yêu cầu nâng cao tính chủ động trong kiểm tra, giám sát, kịp thời phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm đúng quy định, đồng thời đề cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu. Đây là trách nhiệm chung của toàn Đảng, không chỉ riêng cơ quan kiểm tra.
Vì vậy, mỗi cấp ủy, tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên cần nghiên cứu, vận dụng Quy định phù hợp với chức năng, nhiệm vụ; gắn công tác kiểm tra, giám sát với thực hiện nhiệm vụ chính trị, chủ động khắc phục hạn chế, thiếu sót và nâng cao ý thức chấp hành kỷ luật, kỷ cương của Đảng. Qua đó góp phần xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, giữ vững đoàn kết, kỷ luật, kỷ cương và giúp Thanh tra Chính phủ hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
