(Thanh tra) - Đổi mới công tác thanh tra trong kỷ nguyên số không chỉ là số hóa hồ sơ, mà quan trọng hơn là chuyển từ xử lý vụ việc sang chủ động nhận diện, cảnh báo và phòng ngừa rủi ro. Đây là yêu cầu được Đại tá Trần Quang Hiếu, Phó Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk, nhấn mạnh tại hội thảo chiều 28/10.
Chiều 28/10, tại Hội thảo “Đổi mới phương thức công tác Thanh tra Công an tỉnh trong kỷ nguyên số” do Thanh tra Công an tỉnh Đắk Lắk tổ chức, Đại tá Trần Quang Hiếu, Phó Giám đốc Công an tỉnh, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, ứng dụng công nghệ, chuyển từ xử lý vụ việc sang chủ động nhận diện, phòng ngừa rủi ro, nâng cao hiệu quả công tác thanh tra.
Phát biểu định hướng tại Hội thảo, Đại tá Trần Quang Hiếu, Phó Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk, khẳng định công tác thanh tra giữ vai trò quan trọng trong kiểm tra việc chấp hành pháp luật, các quy định của ngành; phát hiện những sơ hở, bất cập trong quản lý, điều hành, từ đó kiến nghị khắc phục, phòng ngừa vi phạm, góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong lực lượng Công an.
Theo Đại tá Trần Quang Hiếu, hiệu quả công tác thanh tra không chỉ được đo bằng số cuộc thanh tra, số vụ việc phát hiện hay số kiến nghị được ban hành, mà quan trọng hơn là khả năng nhận diện nguyên nhân, cảnh báo nguy cơ và thúc đẩy các đơn vị chủ động khắc phục hạn chế trước khi phát sinh hậu quả.
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức quản lý, điều hành, hoạt động thanh tra cũng đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy lẫn phương pháp tổ chức thực hiện.
Đặc biệt, dữ liệu từ hồ sơ thanh tra, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh và theo dõi thực hiện kết luận thanh tra, nếu được chuẩn hóa, kết nối và khai thác đúng quy định, sẽ trở thành nguồn thông tin quan trọng phục vụ công tác tham mưu, quản lý và phòng ngừa vi phạm.
Tuy nhiên, Đại tá Trần Quang Hiếu, Phó Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh, chuyển đổi số không thể chỉ dừng lại ở việc quét hồ sơ giấy thành tài liệu điện tử hoặc sử dụng thêm phần mềm để thực hiện công việc theo phương thức cũ.
Yêu cầu cốt lõi là phải chuyển từ quản lý hồ sơ riêng lẻ sang quản trị dữ liệu có hệ thống; từ chờ vụ việc phát sinh để xử lý sang chủ động nhận diện, đánh giá và phòng ngừa rủi ro; từ đánh giá kết quả chủ yếu theo khối lượng công việc sang chất lượng tham mưu, hiệu quả khắc phục và giá trị phòng ngừa.
Thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế của phương thức thanh tra truyền thống, Đại tá Trần Quang Hiếu chỉ ra rằng, thông tin và hồ sơ nghiệp vụ có nguy cơ phân tán theo từng vụ việc, lĩnh vực hoặc thời điểm. Khi thiếu cấu trúc dữ liệu và quy tắc cập nhật thống nhất, việc tìm kiếm, tổng hợp, đối chiếu thông tin phục vụ công tác tham mưu sẽ mất nhiều thời gian.
Bên cạnh đó, công tác nắm tình hình và lựa chọn trọng tâm thanh tra có thể còn phụ thuộc vào báo cáo đơn lẻ, kinh nghiệm thực tiễn và thông tin phát sinh tại từng thời điểm. Việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận, kiến nghị sau thanh tra nếu thiếu dữ liệu xuyên suốt cũng sẽ khó đánh giá đầy đủ hiệu quả khắc phục, nhất là những hạn chế mang tính hệ thống, lặp lại qua nhiều thời kỳ.
Theo Phó Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk, những bất cập này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở công nghệ hay trang thiết bị, mà quan trọng hơn là phải tổ chức lại quy trình nghiệp vụ, chuẩn hóa dữ liệu, xác định rõ trách nhiệm và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ.
Đáng chú ý, Đại tái Trần Quang Hiếu lưu ý việc ứng dụng công nghệ phải bảo đảm nguyên tắc khách quan, thận trọng. Dữ liệu và kết quả phân tích chỉ là công cụ hỗ trợ nghiệp vụ, không thay thế hoạt động kiểm tra, xác minh, đánh giá chứng cứ và trách nhiệm của cán bộ có thẩm quyền.
Việc nhận diện rủi ro phải dựa trên nhiều nguồn thông tin được đối chiếu, kiểm chứng, không được lấy một dấu hiệu riêng lẻ làm căn cứ mặc nhiên kết luận có vi phạm.
Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, Đại tá Trần Quang Hiếu định hướng Thanh tra Công an tỉnh tập trung triển khai bảy nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó đặc biệt chú trọng đổi mới quy trình nghiệp vụ, chuẩn hóa dữ liệu và nâng cao hiệu quả công tác thanh tra trên cơ sở đánh giá rủi ro.
Trước hết, cần rà soát toàn diện các quy trình nghiệp vụ, lựa chọn đúng những khâu cần ưu tiên đổi mới, nhất là quản lý hồ sơ, tiếp nhận và xử lý thông tin, tổng hợp báo cáo, theo dõi tiến độ công việc và thực hiện kết luận sau thanh tra.
Việc ứng dụng công nghệ phải hướng đến giải quyết những công việc mất nhiều thời gian, thường xuyên phải thực hiện lại, khó tra cứu hoặc dễ chậm thời hạn; không triển khai dàn trải, không chạy theo số lượng phần mềm.
Cùng với đó, Thanh tra Công an tỉnh cần chuẩn hóa dữ liệu và hồ sơ nghiệp vụ, thống nhất cách phân loại, mã hóa, cập nhật, tra cứu và quản lý thông tin; hạn chế tình trạng nhập liệu trùng lặp hoặc hình thành những kho dữ liệu rời rạc, thiếu khả năng kết nối.
Một trong những định hướng quan trọng được Đại tá Trần Quang Hiếu nhấn mạnh là đổi mới công tác nắm tình hình, xây dựng kế hoạch thanh tra trên cơ sở đánh giá rủi ro.
Theo đó, cần từng bước tổng hợp, đối chiếu thông tin từ kết quả thanh tra, việc thực hiện kiến nghị, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và các nguồn thông tin hợp pháp khác để nhận diện những lĩnh vực, nội dung có nguy cơ phát sinh hạn chế, vi phạm.
Đối với công tác theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận, kiến nghị sau thanh tra, Phó Giám đốc Công an tỉnh yêu cầu phải quản lý cụ thể từng nội dung kiến nghị, xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm, thời hạn, tiến độ, kết quả thực hiện và tài liệu chứng minh.
Mục tiêu không chỉ là đôn đốc đúng thời hạn, mà quan trọng hơn phải kiểm chứng kết quả khắc phục, làm rõ nguyên nhân chậm thực hiện và ngăn ngừa những hạn chế cũ tiếp tục tái diễn.
Đại tá Trần Quang Hiếu cũng yêu cầu gắn chuyển đổi số với cải cách hành chính và trách nhiệm cá nhân. Mỗi quy trình cần xác định rõ người thực hiện, người phối hợp, thời hạn và sản phẩm đầu ra; lấy thời gian xử lý, chất lượng tham mưu, khả năng theo dõi công việc và hiệu quả khắc phục làm tiêu chí đánh giá thực chất.
Đặc biệt, việc nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ thanh tra phải gắn với yêu cầu nghiệp vụ và kỷ luật bảo mật. Cán bộ cần được trang bị kỹ năng chuẩn hóa dữ liệu, tra cứu hồ sơ, tổng hợp thông tin, theo dõi thời hạn và kiểm chứng những dấu hiệu bất thường.
Việc kết nối, chia sẻ, khai thác dữ liệu phải đúng thẩm quyền, đúng mục đích; không đưa tài liệu bí mật nhà nước hoặc dữ liệu nghiệp vụ chưa được phép vào các nền tảng, công cụ không được phê duyệt.
Bên cạnh đó, quá trình đổi mới phải được triển khai theo lộ trình phù hợp, lựa chọn một số quy trình thiết thực để thí điểm, xác định rõ mục tiêu, sản phẩm, thời hạn và trách nhiệm của từng đơn vị. Trên cơ sở đánh giá kết quả thực tế, tiếp tục hoàn thiện, chuẩn hóa và từng bước nhân rộng những cách làm hiệu quả.
Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phải đi vào thực chất, Đại tá Trần Quang Hiếu khẳng định, đổi mới phương thức công tác thanh tra trong kỷ nguyên số không phải là bổ sung công nghệ vào cách làm cũ, mà là tổ chức lại công việc trên cơ sở dữ liệu tin cậy, quy trình rõ ràng và trách nhiệm cụ thể.
Theo đó, công tác thanh tra cần hướng tới ba chuyển biến quan trọng: từ quản lý hồ sơ sang quản trị dữ liệu; từ xử lý vụ việc riêng lẻ sang nhận diện và phòng ngừa rủi ro; từ đánh giá khối lượng công việc sang đánh giá chất lượng, hiệu quả khắc phục và giá trị phòng ngừa.
Phó Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk đề nghị Thanh tra Công an tỉnh cụ thể hóa những định hướng thành nhiệm vụ có sản phẩm, thời hạn và trách nhiệm rõ ràng; lựa chọn đúng việc cần làm trước, đánh giá bằng kết quả thực chất, đồng thời bảo đảm tuân thủ pháp luật và an toàn dữ liệu.
Đồng thời, Hội thảo cần hướng tới những giải pháp thiết thực, có khả năng triển khai, kiểm chứng và nhân rộng trong thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên số.
