(Thanh tra) - Trong bối cảnh năm 2026 - năm bản lề với hàng loạt sự kiện chính trị trọng đại và yêu cầu quản trị đô thị ngày càng phức tạp, Thanh tra thành phố Hà Nội đang cho thấy một bước chuyển mang tính nền tảng: đưa công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo từ phương thức truyền thống sang mô hình số hóa toàn trình.
Báo cáo kết quả công tác quý I/2026 của Thanh tra thành phố Hà Nội cho thấy, dù số lượng đơn khiếu nại (871 đơn) và tố cáo (467 đơn) đều giảm mạnh so với cùng kỳ, nhưng tính chất vụ việc lại không hề “nhẹ đi”. Khoảng 73,71% đơn khiếu nại vẫn tập trung vào lĩnh vực đất đai, nhà cửa – một lĩnh vực vốn phức tạp, nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền lợi người dân trong quá trình đô thị hóa.
Sự gia tăng các dự án hạ tầng quy mô lớn, từ vành đai, đường sắt đô thị đến các dự án tái cấu trúc không gian đô thị, khiến áp lực lên hệ thống tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo ngày càng lớn. Đặc biệt, tình trạng đơn thư trùng lặp, gửi vượt cấp, đơn khuyết danh hoặc đã hết thời hiệu vẫn diễn ra phổ biến, gây quá tải cho hệ thống xử lý theo phương thức thủ công.
Trong bối cảnh đó, việc chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu.
Điểm nhấn lớn nhất trong tiến trình chuyển đổi số theo Thanh tra thành phố Hà Nội là việc triển khai “Nền tảng quản lý công tác khiếu nại, tố cáo quốc gia” – một hệ thống số hóa toàn diện từ tiếp nhận, phân loại, xử lý đến theo dõi, giám sát kết quả.
Đến nay, 100% sở, ngành và xã, phường trên địa bàn đã được cấp tài khoản, đăng nhập qua VNeID và vận hành thống nhất trên hệ thống. Quan trọng hơn, “Nền tảng” không chỉ dừng ở việc số hóa hồ sơ, mà còn tạo ra một hệ sinh thái dữ liệu liên thông.
Theo đó, toàn bộ quy trình được số hóa “toàn trình”: từ lúc công dân gửi đơn, hệ thống tự động phân loại, lọc trùng, chuyển cấp có thẩm quyền, đến theo dõi tiến độ xử lý và lưu trữ hồ sơ điện tử. Việc kết nối với hệ thống quản lý văn bản giúp đồng bộ hóa quy trình hành chính, hạn chế tối đa sai sót do thao tác thủ công.
“Việc triển khai “Nền tảng” không chỉ giúp chuẩn hóa quy trình, mà còn tạo bước chuyển căn bản từ xử lý thủ công sang quản lý dữ liệu số, bảo đảm công khai, minh bạch và nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan”, Phó Chánh Thanh tra thành phố Hà Nội Nguyễn Thuý Hằng nhấn mạnh.
Những kết quả ban đầu trong chuyển đổi số theo Thanh tra thành phố Hà Nội đang phát huy hiệu quả rõ rệt.
Thứ nhất, hệ thống giúp lọc trùng đơn thư, giảm đáng kể tình trạng một vụ việc bị xử lý nhiều lần ở nhiều cấp khác nhau. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh vẫn còn phổ biến tình trạng công dân gửi đơn đến nhiều nơi.
Thứ hai, tăng độ chính xác trong phân loại và xử lý. Trước đây, việc phân loại đơn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cán bộ, dễ xảy ra sai sót; nay được hỗ trợ bởi hệ thống dữ liệu, giúp xác định đúng thẩm quyền, đúng tính chất vụ việc ngay từ đầu.
Thứ ba, giảm tải áp lực cho cơ sở. Việc trích xuất báo cáo, thống kê số liệu – vốn tốn nhiều thời gian theo phương thức thủ công – nay được thực hiện nhanh chóng, chính xác theo thời gian thực.
Thứ tư, tăng tính minh bạch và giám sát. Các cấp lãnh đạo có thể theo dõi tiến độ xử lý từng vụ việc, phát hiện sớm các điểm nghẽn hoặc dấu hiệu chậm trễ, từ đó kịp thời chỉ đạo.
Cũng theo Thanh tra thành phố Hà Nội, một trong những giá trị cốt lõi của chuyển đổi số là khả năng chuyển từ xử lý bị động sang dự báo chủ động.
Với dữ liệu được số hóa và tích hợp, hệ thống cho phép phân tích xu hướng phát sinh đơn thư theo lĩnh vực, địa bàn, thời điểm. Ví dụ, có thể nhận diện sớm “điểm nóng” khiếu nại liên quan đến giải phóng mặt bằng tại một dự án cụ thể, từ đó chủ động đối thoại, giải quyết ngay từ cơ sở.
Điều này đặc biệt quan trọng khi dự báo thời gian tới, khoảng 75% đơn thư vẫn sẽ tập trung vào lĩnh vực đất đai, trong đó 60% liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng.
Chuyển đổi số vì thế không chỉ giúp “xử lý nhanh hơn”, mà còn giúp “ngăn ngừa sớm hơn”.
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, theo Thanh tra thành phố Hà Nội, quá trình chuyển đổi số vẫn đối mặt với không ít thách thức.
Trước hết là sự không đồng đều về năng lực cán bộ, đặc biệt ở cấp cơ sở. Việc vận hành hệ thống số đòi hỏi kỹ năng công nghệ và tư duy dữ liệu – điều mà không phải địa phương nào cũng sẵn sàng.
Thứ hai là dữ liệu lịch sử chưa đầy đủ, phân tán, gây khó khăn trong việc số hóa và tích hợp. Nhiều vụ việc kéo dài qua nhiều giai đoạn, hồ sơ thiếu đồng bộ, ảnh hưởng đến chất lượng xử lý.
Thứ ba là hành lang pháp lý đang trong quá trình hoàn thiện, nhất là khi các luật liên quan sẽ có hiệu lực từ 1/7/2026. Điều này đòi hỏi hệ thống phải liên tục cập nhật để phù hợp với quy định mới.
Không dừng lại ở “Nền tảng” khiếu nại, tố cáo, theo Thanh tra thành phố Hà Nội, hiện Hà Nội đang hướng tới xây dựng một hệ sinh thái quản trị số toàn diện, trong đó các hệ thống dữ liệu được kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả.
Việc tích hợp với các ứng dụng như iHanoi, hệ thống quản lý văn bản, cơ sở dữ liệu đất đai… sẽ tạo nên một mạng lưới thông tin thống nhất, phục vụ cả quản lý nhà nước và người dân.
Theo định hướng, thành phố phấn đấu 100% quy trình tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo được thực hiện toàn trình trên môi trường số – một mục tiêu không chỉ mang tính kỹ thuật, mà còn thể hiện quyết tâm xây dựng chính quyền số, minh bạch, gần dân.
Trong bức tranh tổng thể, chuyển đổi số trong giải quyết khiếu nại, tố cáo không chỉ là một cải cách hành chính, mà là một chiến lược ổn định xã hội từ gốc.
Như chia sẻ của bà Nguyễn Thuý Hằng, chuyển đổi số trong lĩnh vực này không chỉ là “làm nhanh hơn”, mà là “làm đúng hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn” – một bước tiến từ “thủ công” sang “toàn trình”, nhưng sâu xa hơn là từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại.
