Ninh Bình xây dựng quy trình liên ngành bảo vệ trẻ em bị bỏ rơi. Ảnh: Trọng Tùng

UBND tỉnh Ninh Bình vừa ban hành kế hoạch về chăm sóc và bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt trên địa bàn tỉnh.

Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở Thông báo số 432-TB/VPTW ngày 26/11/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của Tổng Bí thư tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế và các ban, bộ, ngành Trung ương về công tác chăm sóc, bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Giảm tối đa tình trạng trẻ em bị bỏ rơi

Theo kế hoạch, tỉnh Ninh Bình xác định chăm sóc, bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, nhất là phòng ngừa trẻ em bị bỏ rơi, là nhiệm vụ chính trị, nhân văn và thường xuyên của các cấp, ngành, địa phương.

Các cơ quan, đơn vị phải đưa nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt vào chương trình công tác hằng năm. Phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu trong việc phát hiện, tiếp nhận, hỗ trợ, can thiệp đối với trẻ em.

Tỉnh yêu cầu rà soát, kiện toàn hệ thống bảo vệ trẻ em cấp xã; phát huy trách nhiệm của chính quyền cơ sở, cơ quan y tế, công an, nhà trường, trưởng thôn, tổ dân phố, cộng tác viên dân số và các tổ chức đoàn thể trong việc phát hiện sớm, nắm chắc tình hình, hỗ trợ kịp thời trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt.

Cùng với đó, tăng cường tuyên truyền về phòng ngừa trẻ em bị bỏ rơi; phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em; tư vấn sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên. Hỗ trợ tâm lý và kỹ năng làm cha mẹ.

Trẻ em, cha mẹ và người chăm sóc trẻ em cũng được hướng dẫn sử dụng Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 và các kênh tiếp nhận thông tin tại địa phương để kịp thời phản ánh những trường hợp trẻ em bị bỏ rơi, bạo lực, xâm hại hoặc có nguy cơ mất an toàn.

Đối với các nhóm có nguy cơ cao như phụ nữ mang thai ngoài ý muốn, mẹ đơn thân, gia đình đặc biệt khó khăn, gia đình tan vỡ, có bạo lực gia đình, người lao động di cư và công nhân tại các khu công nghiệp, tỉnh yêu cầu tăng cường tư vấn, hỗ trợ tâm lý, xã hội, chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tâm thần và tiếp cận các dịch vụ xã hội thiết yếu.

Các chính sách về trợ giúp xã hội, y tế, bảo hiểm y tế, giáo dục, dinh dưỡng, trợ giúp pháp lý, hỗ trợ sinh kế phải được thực hiện đầy đủ, kịp thời. Trong đó, ưu tiên hỗ trợ khẩn cấp đối với trẻ em mới sinh bị bỏ rơi, trẻ em có nguy cơ bị bỏ rơi, bị xâm hại hoặc bạo lực.

Không đùn đẩy, không bỏ sót trẻ em

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được UBND tỉnh Ninh Bình đặt ra là xây dựng, hoàn thiện quy trình phối hợp liên ngành trong phát hiện, tiếp nhận, chăm sóc ban đầu, xác minh, lập hồ sơ, bàn giao, quản lý và hỗ trợ trẻ em bị bỏ rơi.

Nơi phát hiện trẻ em bị bỏ rơi phải có trách nhiệm phối hợp xử lý kịp thời, không đùn đẩy, không bỏ sót trẻ em.

Trẻ em bị bỏ rơi phải được tiếp nhận, chăm sóc tạm thời an toàn; được xác minh thông tin, lập hồ sơ, bố trí người chăm sóc, người giám hộ hoặc hình thức chăm sóc thay thế phù hợp.

Các cơ quan chức năng phải bảo đảm trẻ em được cấp cứu, khám sàng lọc sức khỏe, chăm sóc dinh dưỡng, hỗ trợ tâm lý, đăng ký khai sinh, cư trú, cấp bảo hiểm y tế và hưởng các quyền lợi liên quan.

Tỉnh cũng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan. Cập nhật thông tin trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt vào cơ sở dữ liệu chuyên ngành và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin, bí mật đời sống riêng tư của trẻ em.

Chuyển từ chăm sóc tập trung sang mô hình “nhà nhỏ - nhóm nhỏ”

UBND tỉnh Ninh Bình yêu cầu rà soát năng lực của các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em và cơ sở chăm sóc trẻ em trên địa bàn. Đánh giá điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực, quy trình tiếp nhận, nuôi dưỡng, chăm sóc, phục hồi chức năng và phòng ngừa bạo lực, xâm hại.

Tỉnh Ninh Bình định hướng từng bước chuyển từ chăm sóc tập trung sang chăm sóc thay thế dựa vào gia đình và cộng đồng theo mô hình “nhà nhỏ - nhóm nhỏ”, bảo đảm trẻ em có người chăm sóc ổn định, được sống trong môi trường gần gũi, an toàn, phù hợp với tâm lý, lứa tuổi và nhu cầu phát triển.

Đội ngũ cán bộ làm công tác trẻ em, nhân viên công tác xã hội, nhân viên y tế, giáo viên, cộng tác viên và người chăm sóc trẻ em sẽ được tập huấn về quản lý trường hợp, tham vấn tâm lý, chăm sóc thay thế, chăm sóc trẻ em khuyết tật, trẻ em bị sang chấn tâm lý, bạo lực hoặc xâm hại.

Các chương trình, mô hình như “Mẹ đỡ đầu”, học bổng “Cùng em vượt khó đến trường”, “An toàn cho phụ nữ và trẻ em trên không gian mạng”, “Ngôi nhà an toàn cho trẻ”, “Địa chỉ tin cậy” và “Chung tay giúp đỡ phụ nữ và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn” tiếp tục được duy trì, nhân rộng.

Xử lý nghiêm hành vi xâm hại, bóc lột trẻ em

Công an tỉnh Ninh Bình được giao chỉ đạo công an các xã, phường phối hợp thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý đối với trẻ em bị bỏ rơi; chủ động nắm tình hình, phát hiện trẻ em có nguy cơ bị bỏ rơi, xâm hại, bạo lực, mua bán, bóc lột hoặc sống trong môi trường không an toàn.

Các hành vi bạo lực, hành hạ, bỏ mặc, mua bán, bắt cóc, bóc lột trẻ em, lợi dụng trẻ em để vi phạm pháp luật hoặc trục lợi phải được điều tra, xử lý nghiêm.

Sở Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm bảo đảm quyền học tập của trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; không để trẻ em vì hoàn cảnh khó khăn mà phải bỏ học hoặc không được đến trường. Các cơ sở giáo dục phải tăng cường tư vấn tâm lý học đường, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường và xâm hại trẻ em.

Sở Tư pháp hướng dẫn thực hiện các quy định về hộ tịch, nuôi con nuôi, trợ giúp pháp lý; phối hợp bảo đảm mọi trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được đăng ký khai sinh, cư trú, xác định người giám hộ và tiếp cận các chính sách an sinh xã hội.

UBND các xã, phường chịu trách nhiệm toàn diện trước UBND tỉnh Ninh Bình về công tác quản lý Nhà nước đối với trẻ em trên địa bàn; chủ động bố trí nguồn lực, tiếp nhận, xử lý kịp thời thông tin, tố giác liên quan đến trẻ em và hỗ trợ khẩn cấp đối với những trường hợp khó khăn đột xuất.

Kết quả thực hiện kế hoạch phải được báo cáo định kỳ hằng năm trước ngày 20/11 về Sở Y tế để tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền.