Chị Sùng Phà Sủi - “người vác tù và” 20 năm vinh dự được về Thủ đô dự Lễ Tuyên dương Người có uy tín, nhân sĩ trí thức, doanh nhân tiêu biểu là người dân tộc thiểu số. Ảnh: HH

Nêu gương phát triển kinh tế

Tống Thượng nằm trên đỉnh núi cao, cách trung tâm xã Nậm Đét 12km đường đất. Nơi đây, quanh năm sương mù bao phủ và đến nay vẫn chưa có điện lưới Quốc gia…

30 năm trước, thôn Tống Thượng may mắn đón chị Sùng Phà Sủi từ xã Nậm Mòn về làm dâu. Chị là người duy nhất trong thôn biết chữ nên đã được bà con tín nhiệm bầu làm Trưởng thôn.

Khi ấy, số hộ đủ ăn chỉ đếm trên đầu ngón tay, đời sống khó khăn lắm. Chứng kiến cảnh bà con mình "cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc", người Trưởng thôn ấy ngày đêm trăn trở, nghĩ cách giúp dân thoát nghèo.

Đất Tống Thượng địa hình núi đá hiểm trở, rất khó làm ăn, nhưng với suy nghĩ “có sức người sỏi đá cũng thành cơm", chị Sủi đã vận động bà con trồng giống lúa mới, xóa đói, giảm nghèo trên chính mảnh đất quê hương.

Nghĩ là làm, nhưng bắt tay vào việc, chị Sủi không nhận được sự ủng hộ của bà con trong thôn. “Ai cũng bảo giống lúa ở đây trồng còn chẳng mẩy hạt, cấy lúa lai mất công, rồi lại chỉ cho trâu ăn thôi”, chị Sủi chia sẻ.

Không nản chí, chị cùng chồng chuyển toàn bộ diện tích ruộng nhà mình sang cấy giống lúa mới. Dày công chăm bón, "trời không phụ công người", năm ấy mảnh ruộng nhà chị Sủi bội thu, thu hoạch được gần 100 bao thóc, gấp 5 gấp 10 vụ trước.

Những năm sau, lúa nhà Trưởng thôn Sùng Phà Sủi liên tiếp bội thu, gia đình chị đã có của ăn của để, có tiền dựng nhà mái ngói. Bà con thấy vậy, nô nức bảo nhau đến nhà chị học hỏi "bí quyết". Chị nhiệt tình chỉ cho bà con cách ủ thóc giống, gieo mạ, chăm sóc lúa mới. Bà con không có tiền mua giống, mua phân chị lại bỏ tiền túi giúp đỡ.

Ngô, lúa được mùa, đời sống người dân trong thôn "thay da, đổi thịt". Chị Sủi phấn khởi kể: "Từ chỗ thiếu đói quanh năm, đến nay Tống Thượng đã nhiều hộ giàu và khá, có hộ thu nhập cả 100 triệu đồng/năm, chỉ còn vài hộ đói".

Xóa bỏ hủ tục lạc hậu

Ngoài làm Trưởng thôn, chị Sủi được tín nhiệm kiêm chức công an viên thôn Tống Thượng. Là phụ nữ nhưng chị Sủi không quản ngại, nhiều hôm nửa đêm đội mưa gió, sương mù đến nhà dân giải quyết vụ hàng xóm, vợ chồng mâu thuẫn, anh em say rượu gây mất đoàn kết. Ở vị trí công tác nào chị cũng hoàn thành tốt, được nhân dân tin tưởng, nghe theo.

Chị kể: "Ngày Nậm Đét còn là thôn, chưa phải xã như bây giờ, có hôm đi bộ tới 24km để Đại hội thôn, 9-10 giờ đêm Đại hội kết thúc. Nửa đêm địu con nhỏ trên lưng, “băng rừng” về đến nhà cũng là lúc trời tinh mơ sáng".

Việc “nước” vất vả là vậy, nhưng suốt 13 năm làm Trưởng thôn, 17 năm làm công an viên chị Sủi không nhận bất cứ một đồng phụ cấp nào. Chỉ tự động viên mình: “Các vụ việc trong thôn được giải quyết ổn thỏa, tình hình an ninh, trật tự thôn dần ổn định là tôi vui rồi".

Năm 2012, chị Sủi nhận nhiệm vụ mới - Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Nậm Đét. Trên cương vị mới chị đã vận động thành công bà con từ bỏ tục thách cưới nặng nề, thực hiện đám cưới văn minh, tiết kiệm.

Chị Sủi kể: "Trước kia, để cưới được vợ, đàn ông trong thôn phải mất nhiều trâu bò lắm, theo thủ tục của dân tộc Phù Lá phải cưới đi cưới lại cả chục lần. Xóa bỏ hủ tục của bà con khó lắm, bà con nói "con gái nhà chúng tôi, thách cưới bao nhiêu kệ chúng tôi". Nhưng tôi đã kiên trì tuyên truyền, giải thích cho bà con hiểu lý lẽ. Mất cả chục năm trời, đến nay, cưới hỏi trong thôn đã được tổ chức gọn nhẹ, chỉ cần 2 bên gia đình đồng ý, 1 ngày ăn hỏi, 1 ngày cưới là xong".

Không chỉ cưới xin, chị Sủi cho biết, bà con Phù Lá bây giờ ăn Tết cũng văn minh lắm rồi, trước mỗi gia đình ăn Tết cứ phải mổ trâu, mổ bò, mổ lợn, nhưng nay 2-3 gia đình chung 1 con lợn, hộ nào có gà thì mổ gà. Sản phẩm hoàn toàn là tự cung tự cấp, chứ đi chợ xa mấy ngày trời không đi được.

Ngoài xóa bỏ hủ tục, chị Sủi còn phá được nạn tảo hôn. Chị Sủi khoe: “Đã phá được 3, 4 cuộc rồi". Chị cũng đã tuyên truyền bà con không sinh con thứ 3. Tâm lý “trọng nam khinh nữ” cũng dần lùi xa. Các gia đình dù khó khăn cũng cố gắng cho con đến trường học để biết cái chữ.

Là người uy tín trong xã, chị Sủi đi đầu ủng hộ tiền, hiến đất, hiến cây để làm đường xây dựng nông thôn mới. Chị kể: “Đã vận động mỗi hộ dân thôn Tống Thượng ủng hộ 2 triệu đồng để xây dựng Nhà văn hóa thôn, đóng góp hơn 4,5 triệu đồng để đổ bê tông đoạn đường trục thôn dài 3km. Mình và gia đình phải gương mẫu thực hiện trước đã, làm tốt thì bà con sẽ làm theo thôi”.

Khi được hỏi mong muốn lớn nhất của chị là gì? chị trầm ngâm: "Tôi chỉ mong Tống Thượng có điện lưới Quốc gia, đường liên xã được bê tông hóa để bà con không phải dùng đèn dầu, đi lại đỡ khổ"...

Với những đóng góp của mình, năm 2017, chị Sùng Phà Sủi đã được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì đã có thành tích xuất sắc, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Những ngày cuối năm 2017, chị Sùng Phà Sủi vinh dự được về Thủ đô dự Lễ Tuyên dương Người có uy tín, nhân sĩ trí thức, doanh nhân tiêu biểu là người dân tộc thiểu số.

Hải Hà