Với cuốn Sổ dã ngoại chắp vá và chữ viết nguệch ngoạc, nhiều trang dòng bỏ trống như thế này, UBND xã Đại Mỗ lấy làm căn cứ pháp lý để đổi đất nông nghiệp thành đất thổ cư? Ảnh: Thế Lữ

Theo phản ánh của bà Dung, bố bà là ông Nguyễn Văn Hoạch có 2 vợ; bà cả là Nguyễn Thị Sửu (đẻ được 6 người con, 3 trai 3 gái, trong đó có bà), bà hai là Nguyễn Thị Nhung (đẻ được 4 người con trai). Năm 1971, bà Nhung chết, 4 người con trai (khi ấy người con lớn mới 13 tuổi, người con nhỏ nhất mới 13 tháng tuổi) được bà Sửu đón về nuôi. Dù là khác mẹ, nhưng anh em đùm bọc yêu thương nhau.

Gia đình bắt đầu có chuyện khi bà Sửu chia tài sản cho 7 người con trai vào năm 2004 (lúc này ông Hoạch đã chết vào năm 1988). Theo đó, phần đất nông nghiệp có diện tích 360m² được chia đôi, một nửa cho ông Toàn (con bà Nhung) và một nửa cho ông Thìn (con bà Sửu). Buổi họp gia đình này được sự thống nhất cao của các thành viên.

Thế nhưng, một thời sau, các con bà Nhung lại không đồng ý, đòi cả phần đất này vì cho rằng đây là tài sản sở hữu của ông Hoạch. Thậm chí, hàng trăm tờ rơi đã được rải khắp làng Ngọc Trục bêu xấu mẹ con bà Sửu cướp đất.

Cực chẳng đã, bà Sửu làm đơn ra tòa nhờ giải quyết. Hai cấp tòa đã xử, cuối cùng phần đất nông nghiệp được phán quyết giao chính quyền thụ lý.

Theo Bản án dân sự sơ thẩm số 52/2006/DSST của TAND huyện Từ Liêm, ngoài phần tài sản là nhà, đất ở… còn có một phần đất nông nghiệp (đất 5%) được Hợp tác xã Nông nghiệp cấp cho hộ bà Sửu (gồm bà Sửu và các con ruột sinh từ năm 1960 trở về trước). Ông Hoạch là người thoát ly khỏi địa phương từ năm 1957 nên không được tiêu chuẩn này. Phán quyết của cấp tòa này là ông Toàn sở hữu 167m² đất nông nghiệp thì phải trả tiền cho các chủ sở hữu hợp pháp (là bà Sửu và các con đẻ của mình). Không đồng ý, ông Toàn kháng cáo, phía các con bà Sửu cũng không đồng tình việc nhận tiền để chuyển đất cho ông Toàn sử dụng.

Tại phiên phúc thẩm năm 2007, Hội đồng Xét xử nhận định, đây là đất nông nghiệp, không thuộc thẩm quyền của tòa án nên tuyên chuyển cho địa phương giải quyết.

Chấp hành bản án phúc thẩm, từ năm 2007 đến nay, gia đình bà Sửu đã nhiều lần gửi đơn lên UBND xã. Mãi đến cuối năm 2011, UBND xã mới tổ chức hòa giải, nhưng không thành.

Đầu năm 2012, gia đình tiếp tục gửi đơn và hồ sơ lên UBND huyện Từ Liêm, nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết.

Chuyện rắc rối bắt đầu xảy ra. Phần tường rào phía trước căn nhà ông Toàn xây trên đất nông nghiệp vào năm 2004 bị đổ và đã tiến hành xây lại vào đầu năm 2010. Trước hành vi không tôn trọng bản án của tòa, bà Dung cùng chị gái làm đơn ra UBND xã Đại Mỗ đề nghị can thiệp, dỡ bỏ phần tường này với mục đích giữ nguyên hiện trạng. Tuy nhiên, các cán bộ ở bộ phận một cửa và tư pháp xã đã từ chối.

Bức xúc không được giải tỏa và cho rằng đây là phần đất nhà mình, ngày 10/6/2010, anh Trần Thanh Long (con trai bà Dung) đã đạp đổ bức tường này.

Đơn tố cáo về hành vi hủy hoại tài sản được gửi ra xã, sau nhiều lần các thành viên trong gia đình các con bà Sửu bị triệu tập, một thông điệp được gửi đến từ cán bộ điều tra: “Khôn ngoan thì chấp nhận giao đất cho ông Toàn. Bằng không Long sẽ bị ở tù”. Sau nhiều lần thông điệp này được gửi đi nhưng không có kết quả, hơn 2 năm kể từ khi xảy ra vụ việc đạp đổ tường, ngày 23/8/2012, Công an huyện Từ Liêm phát lệnh truy nã và 1 ngày sau Long bị bắt vì tội phá hoại tài sản. Điều đáng nói là, anh Long không hề trốn khỏi địa phương. Cơ quan điều tra cũng không thông báo cho gia đình biết về việc này mà sau khi Long bị bắt, gia đình mới nhận được lệnh truy nã!

Trong vụ việc này có nhiều biểu hiện bất bình thường. Đó là việc ông Toàn xây nhà và tường rào là bất hợp pháp nhưng trong quá trình làm việc với cơ quan điều tra, chị em bà Dung đã được cán bộ điều tra cho xem một bản xác nhận của UBND xã Đại Mỗ (gồm địa chính, thanh tra xây dựng và công an xã) khẳng định ông Toàn xây dựng trên đất hợp pháp, nên việc khởi tố vụ án hủy hoại tài sản công dân là đúng.

Bà Dung đã làm đơn ra xã đề nghị được trả lời rõ về vấn đề này. Ngày 5/10/2012, UBND xã có Văn bản 737/UBND-ĐC trả lời, nhưng không hề khẳng định có hay không việc xác nhận như trên cho Công an huyện Từ Liêm. Tại Văn bản 737, ông Nguyễn Minh Giảng, Chủ tịch UBND xã Đại Mỗ khẳng định: Thửa đất mà ông Toàn sử dụng (đang tranh chấp) được làm nhà trước 15/10/1993, thể hiện trong Sổ dã ngoại lập năm 1992. UBND xã đã tổ chức hòa giải thành các mâu thuẫn giữa 2 bên vào ngày 11/9/2010…

Theo các con bà Sửu, trả lời này của ông Giảng là sai sự thật. Ít nhất, việc hòa giải đã không thành, được thể hiện ở Biên bản hòa giải ngày 13/12/2011 có chữ ký và con dấu UBND xã Đại Mỗ. Chính vì vậy, gia đình tiếp tục có đơn nhờ UBND huyện Từ Liêm giải quyết, nhưng từ đó đến nay không thấy… hồi âm.

Ông Nguyễn Văn Nhàn, Trưởng Công an xã Đại Mỗ khẳng định với PV Báo Thanh tra: Long vẫn sinh hoạt bình thường ở xã thì không thể có lệnh truy nã được. Thế nên, khi chúng tôi đưa ra bản photo Quyết định truy nã số 27 do Thượng tá Nguyễn Văn Lân, Phó Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Từ Liêm ký, ông Nhàn thốt lên: Bây giờ mới biết lệnh này.

Về nội dung về đất, ông Trần Gia Dũng, cán bộ địa chính xã cấp cho chúng tôi các bản sao trích lục địa bạ qua các thời kỳ 1975, 1986 lại mang tên ông Nguyễn Văn Hoạch. Còn Sổ dã ngoại năm 1992, mảnh đất này bỗng dưng được chia làm đôi, trong đó một nửa là của… UBND xã, một nửa mang tên ông Hưng (anh trai ông Toàn) với loại đất được xác định là thổ cư.

Lý giải cho việc chuyển loại đất của thửa đất nông nghiệp này, ông Dũng cho biết: Có nhà mọc trên đó nên ghi là đất thổ cư là đúng. Đề nghị cho xem Sổ dã ngoại 1992, ông Dũng đưa ra một cuốn sổ chắp vá với nhiều trang, dòng bỏ trống, chữ viết nguệch ngoạc, không con dấu, chữ ký pháp lý.

Thế Lữ - Thái Hải

Kỳ II: Báo trước một vụ án oan