Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của ngành Thanh tra. Ảnh: Huy Trần

Ở đâu có thanh tra, ở đó kỷ cương được thiết lập

Đánh giá vai trò của ngành Thanh tra tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Thanh tra Việt Nam hồi giữa tháng 11/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: "Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập, cán bộ thanh tra tiếp tục là lực lượng quan trọng bảo vệ tính liêm chính của bộ máy Nhà nước, phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm, đặc biệt là tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Có thể nói, ở đâu có công tác thanh tra, ở đó kỷ cương được thiết lập, niềm tin được củng cố, pháp luật được thượng tôn".

Thực tế 40 năm đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế cho thấy, hoạt động thanh tra có những chuyển biến mạnh mẽ cả về chiều rộng và chiều sâu. Các cuộc thanh tra được triển khai có trọng tâm, trọng điểm, kịp thời phát hiện những sơ hở, yếu kém trong công tác quản lý, từ đó đề xuất những kiến nghị nhằm khắc phục và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, sử dụng các nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Cũng qua hoạt động thanh tra, những bất cập trong các chủ trương, chính sách, pháp luật được phát hiện và kiến nghị sửa đổi, điều chỉnh. Điều này đặc biệt có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn hiện nay, khi Việt Nam đang trong quá trình phát triển và hoàn thiện các thiết chế trong bộ máy Nhà nước, đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, thực hiện và hoàn thiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Đồ họa: Ngọc Bích

Riêng giai đoạn 2021-2025, công tác thanh tra mang đặc trưng của thời kỳ đổi mới quản trị quốc gia theo hướng liêm chính, minh bạch, pháp quyền và hiệu quả. Trong nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội đất nước giai đoạn này, công tác thanh tra không chỉ để phát hiện, xử lý vi phạm, mà còn để phòng ngừa, kiến tạo và thúc đẩy phát triển.

Đáng chú ý, ngành Thanh tra đã có nhiều đóng góp trong giải quyết tháo gỡ vướng mắc với các dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án. Thanh tra Chính phủ đã chủ trì xây dựng Đề án 153, trên cơ sở đó, Bộ Chính trị có Kết luận số 77-KL/TW ngày 2/5/2024 và Quốc hội có Nghị quyết số 170/2024/QH15 ngày 30/11/2024. Kết quả từ tháo gỡ dứt điểm các khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài đã và đang trở thành một trong các động lực quan trọng, trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng…

Với những đóng góp nêu trên, ngành Thanh tra tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò của mình trong sự phát triển đi lên của đất nước.

Củng cố niềm tin của Nhân dân từ công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Trong công cuộc đổi mới, bên cạnh những thành tựu, cũng nảy sinh những mâu thuẫn, bất cập, làm gia tăng số lượng đơn thư khiếu nại, tố cáo, thường liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng… Giữa bối cảnh đó, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo được đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng phối hợp với các bộ, ngành, địa phương. Nhiều vụ việc tồn đọng, phức tạp, kéo dài đã được xử lý dứt điểm, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, qua đó góp phần ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị của nước ta.

Từ công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, ngành Thanh tra góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị của nước ta. Ảnh minh họa: Chinhphu.vn

Với trách nhiệm là cơ quan quản lý Nhà nước về công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo trên phạm vi cả nước, ngành Thanh tra đã đề ra nhiều giải pháp để tăng cường công tác này. Cụ thể là: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, đặc biệt là pháp luật về đất đai, thanh tra, khiếu nại, tố cáo trong các tầng lớp Nhân dân; triển khai thực hiện tốt Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo; tăng cường công tác quản lý Nhà nước về giải quyết khiếu nại, tố cáo, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động thanh tra, kiểm tra trách nhiệm người đứng đầu...

Việc gắn hoạt động thanh tra với giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã được ngành Thanh tra triển khai thực hiện nghiêm túc, quyết liệt và đạt được những kết quả tích cực.

Nhờ vậy, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về khiếu nại, tố cáo trong Nhân dân, đặc biệt là trong đội ngũ cán bộ, công chức các cấp, ngành nói chung, ngành Thanh tra nói riêng có sự chuyển biến rõ rệt. Tình hình khiếu nại, tố cáo trong phạm vi cả nước có xu hướng giảm dần về số vụ việc; công tác phối hợp giữa các cấp, ngành ngay tại địa phương có nhiều tiến bộ, phần nào hạn chế và giảm bớt sự phát sinh các vụ việc mới phức tạp, đông người lên các cơ quan Nhà nước cấp trên; nhiều vụ việc khiếu nại, tố cáo mới phát sinh đã được tập trung giải quyết, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Những năm gần đây, nhằm hạn chế tình trạng công dân lên Trung ương khiếu kiện, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong thực hiện quyền của mình, lãnh đạo Thanh tra Chính phủ thường xuyên cùng lãnh đạo các tỉnh, thành phố tiếp công dân định kỳ ngay tại cơ sở, qua đó nhiều vụ việc khiếu nại, tố cáo của công dân đã được các địa phương quan tâm, giải quyết dứt điểm. Với các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài, Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ, Thanh tra Chính phủ và địa phương đã tiến hành kiểm tra, rà soát hàng nghìn vụ việc.

Đặc biệt, năm 2025, thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư và Thủ tướng Chính phủ, Thanh tra Chính phủ đã cùng với các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương tập trung lãnh đạo, chỉ đạo "Chiến dịch 90 ngày đêm" xử lý, giải quyết 226 vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài, vượt cấp lên Trung ương trên địa bàn thành phố Hà Nội. Kết quả nhận được sự đồng thuận của hầu hết công dân. Đây là một dấu ấn quan trọng của ngành Thanh tra trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Lực lượng tiên phong trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của ngành Thanh tra ngày 8/1/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhận định, ngành Thanh tra là một trong những lực lượng tiên phong trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Vai trò tiên phong này cũng đã được khẳng định trong thực tế 40 năm đổi mới của đất nước.

Ngành Thanh tra đã chú trọng tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Các giải pháp phòng ngừa được tiến hành đồng bộ, nhất là việc công khai, minh bạch hoạt động của bộ máy Nhà nước, cải cách hành chính, quản lý, sử dụng tài sản công, thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của thủ trưởng các ngành, các cấp trong việc thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của ngành Thanh tra, ngày 8/1/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhận định, ngành Thanh tra là một trong những lực lượng tiên phong trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Ảnh: Huy Trần

Những năm gần đây, dưới sự chỉ đạo xuyên suốt của Đảng, khuôn khổ pháp lý chặt chẽ của Nhà nước và sự chủ động đổi mới của ngành Thanh tra, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã đạt bước tiến rõ rệt, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân và khẳng định vị thế của ngành Thanh tra trong hệ thống chính trị.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ giữ vai trò trung tâm, đầu mối trong việc tổ chức, hướng dẫn, kiểm tra và giám sát việc thực hiện các quy định về kiểm soát tài sản, thu nhập trên phạm vi toàn quốc. Năm 2021 là năm mở đầu đặt nền tảng quan trọng cho hệ thống kiểm soát tài sản, thu nhập trong bộ máy công quyền, đã có 603.759 người thực hiện kê khai tài sản, thu nhập; 4.618 cơ quan, tổ chức, đơn vị được kiểm tra việc kê khai và công khai thông tin. Đến nay, việc triển khai đi vào chiều sâu, tập trung kiểm soát trọng điểm, bảo đảm công khai, minh bạch, góp phần quan trọng phòng ngừa tham nhũng từ sớm, từ xa và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước.

Tháng 10/2024, khi Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chuyển trọng tâm sang phòng, chống lãng phí, đặt nhiệm vụ phòng, chống lãng phí ngang với phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, Thanh tra Chính phủ là một trong những cơ quan đầu tiên được Ban Chỉ đạo tin tưởng giao thực hiện một số nhiệm vụ quan trọng.

Điển hình là cuộc thanh tra dự án có dấu hiệu lãng phí (2 dự án Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2 tại tỉnh Hà Nam, nay là tỉnh Ninh Bình) với yêu cầu rất gấp về tiến độ. Với quyết tâm cao và cách làm bài bản, khoa học, chỉ trong khoảng thời gian 36 ngày, Thanh tra Chính phủ đã xác định được số tiền lãng phí của 2 dự án và các sai phạm của tổ chức, cá nhân có liên quan, chuyển cơ quan điều tra xử lý theo thẩm quyền; tạo cơ sở để 2 dự án tiếp tục triển khai, sớm đưa vào khai thác, vận hành, được Tổng Bí thư và Ban Chỉ đạo Trung ương đánh giá là hình mẫu cho các cuộc thanh tra, dư luận xã hội đồng tình, đánh giá cao.

Ngành Thanh tra tiếp tục đổi mới toàn diện trong giai đoạn phát triển mới

Hòa nhịp cùng sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, ngành Thanh tra đã từng bước củng cố, kiện toàn về cơ cấu tổ chức, bộ máy của các cơ quan thanh tra theo hướng đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Hiện nay, hệ thống cơ quan thanh tra đã được tổ chức, sắp xếp theo hướng tập trung, thống nhất, tinh gọn theo 2 cấp ở Trung ương và địa phương. Việc tổ chức, sắp xếp, cơ cấu lại các cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, gắn với việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các bộ, ngành, địa phương đã tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò của thanh tra trong bảo đảm trật tự, kỷ cương, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, kiểm soát quyền lực.

Đất nước ta bước vào giai đoạn phát triển mới, với khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc, hướng tới mục tiêu đến năm 2045 trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao. Sự phát triển nhanh, mạnh, hội nhập sâu rộng, cùng những thách thức về kinh tế, xã hội, công nghệ và môi trường đặt ra yêu cầu cao hơn, toàn diện hơn với ngành Thanh tra - cơ quan giữ vai trò bảo đảm tính liêm chính, hiệu quả và công bằng trong quản lý Nhà nước.

Bám sát chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, ngành Thanh tra tiếp tục đổi mới toàn diện, hiện đại hóa mạnh mẽ, gắn công tác thanh tra với mục tiêu phát triển, đặt Nhân dân vào trung tâm của mọi hoạt động, hướng đến xây dựng một nền hành chính liêm chính, hiệu quả, vì dân, phục vụ dân. Thanh tra ngày nay không chỉ là công cụ phát hiện sai phạm, mà còn là thiết chế kiến tạo sự minh bạch, thúc đẩy đổi mới, bảo vệ sự ổn định và niềm tin xã hội.

Hòa nhịp cùng sự nghiệp đổi mới, ngành Thanh tra đã từng bước củng cố, kiện toàn về cơ cấu tổ chức, bộ máy của các cơ quan thanh tra theo hướng đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị. Ảnh: Huy Trần