Phân tích nguyên nhân những tồn tại, hạn chế của công tác triển khai thi hành luật, pháp lệnh, ban hành văn bản quy định chi tiết thi hành luật, pháp lệnh, ông Lý thay mặt Ủy ban pháp luật của Quốc hội, cho rằng: “Sự phối hợp giữa các Bộ, ngành; giữa các đơn vị trong Bộ, ngành trong việc nghiên cứu và tham gia xây dựng quy định chi tiết thi hành, nhất là trong thông tư liên tịch còn rất hạn chế. Trong một số trường hợp, do lợi ích cục bộ của Bộ, ngành dẫn đến không thống nhất được ý kiến về các vấn đề về chính sách.”

Tình trạng trên làm cho nhiều quy định của luật, pháp lệnh, nghị quyết chưa được thực thi, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, làm giảm hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước, làm mất ý nghĩa thực tiễn của các văn bản pháp luật do QH, UBTVQH ban hành. 

“Lợi ích cục bộ của Bộ, ngành” là cụm từ vài năm trở lại đây được gọi tên bằng “lợi ích nhóm” hoặc “tư bản thân hữu”. Thật không ngờ rằng, đến Luật Giao thông là bộ luật quy định ở lĩnh vực có vẻ trung dung nhất mà người ta cũng có lợi ích nhóm trong đó.  Hiện nay, có bộ luật điều khoản quy định nội dung đặc thù đến mức chỉ có đúng 5 doanh nghiệp trên toàn quốc là thuộc phạm vi điều chỉnh. Bộ A quy định (dưới luật) một đằng, và đang vận hành ngon trớn thì chẳng hiểu sao Bộ B quy định (dưới luật) một nẻo nhưng lại mở ngoặc riêng Công ty C được miễn trừ, khiến Hải quan phải lúng túng. Doanh nghiệp, vì quá ít số lượng pháp nhân thuộc phạm vi điều chỉnh nên không dám hó hé. Bộ B ra cái nghị định X trái khoáy. Bộ A phản ứng vì cho rằng sai, nhưng Bộ B vẫn không nghe. Hải quan biết Bộ B sai mà cũng không nói gì. Chỉ doanh nghiệp mếu máo. 

Thống nhất với lý giải của Chính phủ trong báo cáo, Ủy ban pháp luật của Quốc hội cũng cho rằng: “Ý thức trách nhiệm, sự quyết liệt tập trung tổ chức thi hành luật, pháp lệnh ở một số ngành, lĩnh vực chưa cao, chưa nghiêm. Kỷ luật, kỷ cương trong việc tổ chức ban hành văn bản quy định chi tiết còn chưa nghiêm.”. Thật gay! Nhân dân phải chờ văn bản dưới luật, nhiều trường hợp như kiến trong chảo rang!

“Đoàn kết - thành công” là bài học muôn đời. Ở tầm Bộ, ngành mà không đoàn kết được vì lợi ích chung thì Chính phủ có nỗ lực cách mấy cũng không thành công.

Trong bối cảnh Biển Đông đang dậy sóng, kinh tế thế giới đang suy thoái, lòng dân còn có chỗ bất an thì bài học về “dĩ công vi thượng” lại càng nóng bỏng hơn lúc nào hết.

Bút Chì