Sáng 20/9, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn giải trình nhiều vấn đề nóng liên quan giáo dục và đào tạo tại phiên giải trình do Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức.

Không để lặp lại tình trạng thiếu sách giáo khoa

Phát biểu chỉ đạo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh ý nghĩa và tầm quan trọng của giáo dục.

Bà dẫn chứng từ đầu năm đến nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã 2 lần bố trí thời gian làm việc với ngành giáo dục, cho thấy người đứng đầu Đảng, Nhà nước rất quan tâm đến sự chuyển biến của ngành.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh lưu ý tình trạng thiếu sách giáo khoa. Ảnh: quochoi.vn

Theo tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, cần tạo chuyển biến thực chất trong nhà trường, lớp học, trong điều kiện làm việc của người thầy và trải nghiệm học tập của người học; chuyển mạnh từ tư duy “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”.

Vì vậy, kết quả phải được thể hiện bằng những thay đổi cụ thể. “Thước đo không chỉ là số lượng văn bản đã ban hành hay nhiệm vụ đã triển khai, mà quan trọng hơn là người thầy có điều kiện để dạy tốt hơn, người học được học tốt hơn và chất lượng giáo dục có chuyển biến thực chất”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Một số vấn đề “nóng” cũng được Phó Chủ tịch Quốc hội định hướng trong phiên giải trình. Trước hết là việc đánh giá quá trình triển khai thực hiện các luật, nghị quyết Quốc hội đã ban hành trong lĩnh vực giáo dục.

“Thời gian qua, riêng với ngành giáo dục, Chính phủ và Quốc hội thông qua rất nhiều luật để tạo điều kiện tối đa cho ngành”, bà Thanh khẳng định.

Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần phải sớm phát hiện và xử lý ngay các vướng mắc, không để kéo dài gây ách tắc rồi mới nhìn nhận hoặc cho qua dẫn đến hệ lụy.

Bà Thanh cũng đề nghị làm rõ chính sách tiền lương, phụ cấp, chế độ đãi ngộ với giáo viên, nhất là giáo viên làm việc ở những vùng khó khăn; đánh giá tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ hay những vấn đề phát sinh sau khi sắp xếp các cơ sở giáo dục, như hiệu quả điều hành của hiệu trưởng sau khi sáp nhập 4-5 trường…

Cùng với đề nghị đánh giá tính minh bạch của phương thức tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh đại học, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhắc đến vấn đề “nóng” về thiếu sách giáo khoa.

Toàn cảnh phiên giải trình của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Ảnh: quochoi.vn

Bà nhìn nhận câu chuyện thiếu sách giáo khoa rất đáng báo động, phải quyết tâm không để xảy ra.

“Mỗi năm bao nhiêu học sinh vào trường đều có dữ liệu nên đảm bảo in ấn đủ sách giáo khoa không phải việc khó”, bà Thanh nói và cho rằng cần thẳng thắn nhìn nhận để tìm lời giải cho vấn đề này.

Bảo đảm công bằng trong đánh giá thí sinh vào các trường đại học

Báo cáo trước phiên giải trình, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết với chính sách tiền lương, chế độ phụ cấp và chính sách hỗ trợ đối với nhà giáo, Bộ đã xây dựng, trình Chính phủ hồ sơ nghị định.

Tuy nhiên nghị định chưa trình Chính phủ ban hành tại thời điểm này và sẽ tiếp tục được rà soát, hoàn thiện sau khi Bộ Chính trị cho ý kiến về đề án cải cách chính sách tiền lương.

Theo số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tính đến tháng 6/2026, cả nước còn thiếu 104.516 giáo viên mầm non, phổ thông trong biên chế so với định mức tại thời điểm kết thúc năm học 2025-2026.

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn. Ảnh: quochoi.vn

Tuy nhiên, sau khi kết thúc sắp xếp trường và rà soát quy mô học sinh thì nhu cầu biên chế cần bổ sung trong năm học 2026-2027 là 43.267 chỉ tiêu, đồng thời còn khoảng 44.770 chỉ tiêu do các địa phương chưa tuyển dụng.

Hiện nay có 48.374 giáo viên hợp đồng đang làm việc tại cơ sở giáo dục công lập.

Về kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định mô hình đã được đúc kết qua nhiều giai đoạn, trong những năm qua kỳ thi mang lại ưu điểm tích cực, giảm nhẹ gánh nặng cho học sinh.

Với những hiện tượng tiêu cực xảy ra trong kỳ thi vừa qua, ông cho biết Bộ Giáo dục đã phân tích nguyên nhân và đề xuất định hướng giải pháp, để vừa giữ được sự ổn định của kỳ thi, vừa tăng cường các biện pháp kiểm soát chất lượng.

Trong đó, Bộ Giáo dục đã tăng cường ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu để giảm thiểu gian lận trong thi cử. Bộ trưởng nhấn mạnh quan trọng nhất là đảm bảo công bằng trong việc lựa chọn, đánh giá thí sinh vào các trường đại học, nâng cao chất lượng đào tạo và nguồn nhân lực.

Năm học 2025-2026, Bộ cũng đã đưa ra các biện pháp dần dần siết chặt những quy định để các tiêu chí, phương thức đánh giá tuyển sinh đi vào thực chất, giảm các tiêu cực và việc sử dụng các chứng chỉ gây ra sự bất công bằng đối với các đối tượng vào đại học.

Về giáo dục toàn diện, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định giáo dục toàn diện đồng thời chú trọng tri thức, đạo đức, văn hóa, thể chất, kỹ năng sống; công tác phòng ngừa, phát hiện vi phạm, bạo lực, xâm hại học đường cũng đã được thực hiện đồng bộ, phối hợp với các bộ, ngành, đặc biệt với Bộ Công an và các địa phương.