Sáng 20/9, Ủy ban Văn hóa và Xã hội tổ chức phiên giải trình của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo với những vấn đề nóng được quan tâm trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Trong báo cáo phục vụ phiên giải trình, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề cập một số vấn đề được cử tri và nhân dân quan tâm, trong đó có Kỳ thi tốt nghiệp THPT theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định tiếp tục giữ ổn định mô hình Kỳ thi trong giai đoạn hiện nay, đồng thời từng bước hiện đại hóa công tác khảo thí. Ảnh: Hải Hà

Tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT theo hướng gọn nhẹ, giảm áp lực

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, Kỳ thi tốt nghiệp THPT đã được điều chỉnh qua nhiều giai đoạn theo hướng ngày càng gọn nhẹ, giảm áp lực và chi phí xã hội.

Trước năm 2015, thí sinh phải tham dự Kỳ thi tốt nghiệp THPT và các đợt thi tuyển sinh đại học, cao đẳng riêng biệt. Từ năm 2015, Kỳ thi THPT quốc gia được tổ chức để vừa xét công nhận tốt nghiệp, vừa cung cấp dữ liệu phục vụ tuyển sinh.

Đến năm 2020, kỳ thi chuyển thành “Kỳ thi tốt nghiệp THPT”, trong đó kết quả thi được các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp chủ động lựa chọn sử dụng theo quyền tự chủ tuyển sinh.

Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định, việc tổ chức kỳ thi từ năm 2025 được thực hiện trên cơ sở Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và các chủ trương của Đảng, Quốc hội, Chính phủ về đổi mới thi, kiểm tra, đánh giá theo hướng gọn nhẹ, giảm áp lực, chi phí xã hội nhưng vẫn bảo đảm độ tin cậy, trung thực, đánh giá đúng năng lực người học và cung cấp dữ liệu phục vụ tuyển sinh giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp.

Công tác tổ chức kỳ thi, theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, tiếp tục được đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số.

100% thí sinh thực hiện đăng ký dự thi trực tuyến, dữ liệu được kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; kết quả thi và phổ điểm được công khai, tạo nguồn dữ liệu quy mô toàn quốc phục vụ đánh giá chất lượng giáo dục, đối sánh giữa các địa phương, cơ sở giáo dục và phát hiện dấu hiệu bất thường.

Tuy nhiên, với quy mô khoảng 1-1,2 triệu thí sinh, khoảng 2.500 điểm thi và gần 200.000 người tham gia tổ chức, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhìn nhận “kỳ thi vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro”.

Điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ và năng lực tổ chức giữa các địa phương chưa đồng đều; các thiết bị công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo và phương tiện truyền tin ngày càng tinh vi đặt ra yêu cầu cao hơn về bảo mật, phòng, chống gian lận.

Với một số sai sót, vi phạm trong khâu coi thi vẫn xảy ra, Bộ Giáo dục cho rằng chủ yếu liên quan đến yếu tố con người và việc thực hiện quy trình tại một số điểm thi.

Thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định tiếp tục giữ ổn định phương án thi, đồng thời hoàn thiện Quy chế thi, chuẩn hóa ngân hàng câu hỏi, tăng cường các giải pháp công nghệ, bảo mật, thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm vi phạm

Kỳ thi tốt nghiệp THPT không phải là kỳ thi tuyển sinh đại học bắt buộc

Về mô hình Kỳ thi tốt nghiệp THPT, Bộ Giáo dục nhấn mạnh đây là kỳ thi với đa mục tiêu: đánh giá kết quả học tập làm căn cứ xét công nhận tốt nghiệp; cung cấp thông tin phục vụ đánh giá chất lượng giáo dục; cung cấp nguồn dữ liệu có độ tin cậy để các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp chủ động sử dụng trong tuyển sinh.

“Kỳ thi không phải là kỳ thi tuyển sinh đại học bắt buộc; các cơ sở đào tạo được quyền quyết định việc sử dụng kết quả Kỳ thi hoặc các phương thức tuyển sinh khác theo quy định”, Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu quan điểm.

Bộ Giáo dục nêu nhiều ưu điểm của kỳ thi này như tổ chức thống nhất trên phạm vi toàn quốc nhưng thí sinh dự thi tại địa phương, giảm đáng kể chi phí đi lại, ăn ở và áp lực xã hội so với mô hình tổ chức nhiều kỳ thi trước đây.

Bên cạnh đó, dữ liệu kết quả thi trên phạm vi toàn quốc tạo cơ sở để đánh giá, đối sánh chất lượng giáo dục giữa các địa phương, cơ sở giáo dục và phục vụ công tác hoạch định chính sách.

Cũng theo Bộ Giáo dục, kết quả kỳ thi tiếp tục được nhiều cơ sở giáo dục đại học sử dụng trong tuyển sinh, cho thấy giá trị thực tiễn của nguồn dữ liệu thi trong việc phân loại người học.

“Tuy nhiên, việc tổ chức một kỳ thi quy mô toàn quốc vẫn đặt ra yêu cầu rất cao về chất lượng đề thi, ngân hàng câu hỏi, điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng số, bảo mật và phòng, chống gian lận”, Bộ Giáo dục nhận định.

Thêm nữa, theo Bộ Giáo dục, sự chênh lệch về điều kiện tổ chức giữa các vùng, miền; nguy cơ sử dụng thiết bị công nghệ cao để gian lận; sai sót do con người và yêu cầu bảo đảm tính độc lập của hoạt động thanh tra, kiểm tra là những vấn đề cần tiếp tục khắc phục.

Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định tiếp tục giữ ổn định mô hình kỳ thi trong giai đoạn hiện nay, đồng thời từng bước hiện đại hóa công tác khảo thí.

Bộ đã trình Thủ tướng Chính phủ Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính theo hướng triển khai có lộ trình, phù hợp với điều kiện hạ tầng giữa các địa phương; đồng thời đẩy nhanh xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát, bảo mật, phân tích dữ liệu và phòng, chống gian lận.

Thời gian tới, Bộ tiếp tục tăng cường tính độc lập của công tác kiểm tra, giám sát; nghiên cứu cơ chế kiểm tra chéo; tăng cường camera, lưu vết điện tử và các giải pháp kiểm soát thiết bị công nghệ trái phép; đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bảo đảm kỷ cương, an toàn và độ tin cậy của kỳ thi.