*Số người bị TNLĐ gấp 15 lần so với báo cáo của Bộ LĐ-TB&XH.

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo Tuần lễ Quốc gia ATVSLĐ&PCCN T.Ư, năm 2011 đã xảy ra 5.896 vụ tại nạn lao động (TNLĐ) làm 6.154 người bị nạn, trong đó số vụ TNLĐ chết người lên tới 504 vụ.

Ông Hà Tất Thắng, Cục trưởng Cục An toàn lao động, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) cho biết, trong khi số vụ TNLĐ tiếp tục gia tăng thì việc điều tra xử lý vẫn chậm trễ. Cụ thể, trong số 504 vụ, Cục chỉ nhận được biên bản điều tra của 97 vụ và chỉ có 2 trường hợp người sử dụng lao động bị đề nghị truy tố do vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật về ATLĐ. Trên thực tế, nhiều DN (chủ yếu là các DN nhỏ và vừa) không báo cáo TNLĐ theo quy định. Hiện, chỉ có khoảng trên 45% địa phương và khoảng 4,4% tổng số DN trên cả nước thực hiện báo cáo về TNLĐ nên công tác thống kê gặp nhiều khó khăn.

Đáng nói là, theo thống kê của ngành Y tế, mỗi năm cả nước có từ 1.600 - 1.700 ca tử vong vì TNLĐ (báo cáo của Bộ LĐ-TB&XH chỉ có 574 người tử vong). Như vậy, còn khoảng hơn 1.000 người tử vong thuộc diện không có quan hệ lao động (có hợp đồng lao động, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế). Cũng theo cách tính của ngành Y tế, số người bị TNLĐ nặng phải điều trị dài ngày gấp 20 lần số tử vong (tương đương 34.000 người), số người bị TNLĐ nhẹ phải điều trị từ 1 ngày trở lên gấp khoảng 50 lần số tử vong (tương đương 95.000 người), con số này gấp khoảng 15 lần báo cáo của Bộ LĐ-TB&XH. Điều này thể hiện sự xem nhẹ, lẩn trốn trách nhiệm khai báo trong các vụ TNLĐ của nhiều DN và địa phương.

Trong 63 tỉnh, TP chỉ có 4 tỉnh không xảy ra TNLĐ chết người là Nam Định, Bình Phước, Hà Giang và Bạc Liêu. 10 địa phương có các vụ TNLĐ chết người nhiều nhất là TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Hà Nội, Đồng Nai, Quảng Ninh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Hà Tĩnh, Sơn La và Thái Nguyên. Những nghề có tỷ lệ xảy ra TNLĐ nghiêm trọng thường là khai thác mỏ, xây dựng, công nghiệp, gia công kim loại cơ khí, vận hành máy...

Bà Trần Ngọc Lan, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Môi trường (Bộ Y tế) cho biết, theo quy định, những người sử dụng lao động phải trang bị phương tiện bảo hộ lao động, tập huấn ATLĐ, phải có kế hoạch giám sát việc thực hiện ATLĐ hàng ngày. Thế nhưng, nghiên cứu của ngành Y tế cho thấy, nhiều DN không quan tâm đến công tác bảo đảm ATLĐ, không trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ lao động, không chú trọng tập huấn về ATLĐ cho người lao động. Trong khi đó, do thu nhập eo hẹp và nhận thức chưa đầy đủ, người lao động chỉ chú trọng đến năng suất lao động mà không chú ý đến việc ATLĐ. Theo bà Lan, cần phải nâng mức xử phạt cao đối với những DN vi phạm ATVSLĐ. Bên cạnh việc phải đền bù thỏa đáng khi người lao động bị TNLĐ, bị mất khả năng làm việc hoặc bị tử vong thì DN còn phải bị xử phạt về trách nhiệm xã hội.

Nhiều chuyên gia trong ngành cũng cho rằng, nhận thức của người sử dụng lao động là một trong những yếu tố quan trọng góp phần giữ vững an toàn lao động. Thế nhưng trên thực tế, các DN, nhất là DN nhỏ và vừa đều chưa thấy hết lợi ích của điều kiện lao động đối với năng suất lao động, chất lượng sản phẩm. Hàng năm, tổng số  vụ TNLĐ dẫn đến chết người bị khởi tố điều tra chiếm tỷ lệ quá thấp. Nhiều DN chấp nhận xử phạt (với mức phạt tối đa là 30 triệu đồng/hành vi) thay vì đầu tư máy móc và các biện pháp bảo đảm an toàn cho người lao động. Vì vậy, chỉ có thể nâng cao chế tài xử phạt mới hạn chế được TNLĐ.

Để chủ động phòng ngừa TNLĐ, theo Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Bùi Hồng Lĩnh, trong thời gian tới các bộ, ngành, tập đoàn, tổng Cty cần tăng cường chỉ đạo, kiểm tra các đơn vị thuộc phạm vi quản lý thực hiện đầy đủ các quy định của Nhà nước về ATVSLĐ và chế độ bảo hiểm lao động.

Bên cạnh đó, các sở LĐ-TB&XH cần tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định của Nhà nước về ATVSLĐ ở các DN thuộc các thành phần kinh tế, chú trọng đến các DN vừa và nhỏ, làng nghề. Ngoài ra, người sử dụng lao động trong các DN, cơ sở sản xuất kinh doanh phải thường xuyên tổ chức kiểm tra máy móc, thiết bị, cải thiện điều kiện làm việc để bảo đảm người lao động được làm việc trong môi trường an toàn.

Hà Linh