Các thành viên dòng họ Hoàng B trao đổi giải pháp hỗ trợ hộ khó khăn phát triển sinh kế. Những cuộc họp dòng họ đang trở thành không gian gắn kết cộng đồng và chia sẻ kinh nghiệm giảm nghèo. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài

Dòng họ Hoàng B không chỉ giúp nhau phát triển kinh tế, nâng cao đời sống mà còn từng bước trở thành điểm tựa gắn kết các hộ gia đình, góp phần tạo nên những chuyển biến tích cực trong giảm nghèo bền vững ở vùng cao Lào Cai.

Từ những cuộc họp dòng họ đến hướng đi chung trên đồi quế

Ở nhiều địa phương miền núi, bên cạnh các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, việc phát huy nội lực cộng đồng đang trở thành yếu tố quan trọng giúp người dân từng bước thoát nghèo và phát triển bền vững. Thực tiễn tại xã Phong Dụ Thượng cho thấy, khi các giá trị truyền thống được khơi dậy và tổ chức hiệu quả, dòng họ có thể trở thành lực lượng gắn kết cộng đồng, hỗ trợ người dân cùng vươn lên.

Dòng họ Hoàng B hiện có 143 hộ với gần 700 nhân khẩu sinh sống trên địa bàn xã. Trước đây, nhiều hộ gia đình trong dòng họ còn gặp khó khăn, sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống, quy mô nhỏ lẻ, thiếu liên kết nên hiệu quả kinh tế chưa cao. Thu nhập bấp bênh khiến không ít hộ rơi vào diện nghèo hoặc cận nghèo trong thời gian dài.

Nhận thấy muốn phát triển phải thay đổi cách nghĩ, cách làm, các hộ trong dòng họ đã cùng nhau bàn bạc hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Từ những cuộc họp dòng họ, cây quế được lựa chọn là cây trồng chủ lực, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế hàng hóa.

Phụ nữ dòng họ Hoàng tham gia sơ chế quế theo hướng nâng cao chất lượng sản phẩm, góp phần gia tăng giá trị kinh tế từ cây trồng chủ lực của địa phương. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài

Không chỉ mở rộng diện tích trồng quế, người dân còn tích cực tiếp cận các chương trình tập huấn kỹ thuật, chuyển giao khoa học công nghệ và nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư sản xuất. Tư duy sản xuất dần chuyển từ tự phát sang liên kết, từ mạnh ai nấy làm sang chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau.

Những chuyển biến đó được thể hiện rõ qua các mô hình kinh tế hộ gia đình. Tiêu biểu là gia đình anh Hoàng Văn Chuyển ở thôn Làng Than. Từ một hộ có hoàn cảnh khó khăn, anh mạnh dạn vay vốn, học hỏi kinh nghiệm sản xuất hiệu quả để phát triển mô hình kinh tế tổng hợp. Đến nay, gia đình anh sở hữu hơn 10ha quế, kết hợp chăn nuôi và kinh doanh dịch vụ, mang lại thu nhập trên 100 triệu đồng mỗi năm.

Mô hình nuôi cá nước lạnh giúp nhiều hộ trong dòng họ Hoàng đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập và tạo việc làm tại chỗ. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài

Khi tinh thần “hộ khá giúp hộ khó” trở thành động lực phát triển

Điều đáng nói là thành công của những hộ điển hình không dừng lại ở phạm vi gia đình mà tạo sức lan tỏa trong cả dòng họ. Nhiều hộ dân đã mạnh dạn học tập kinh nghiệm, đầu tư mở rộng sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập và ổn định đời sống.

Không chỉ tập trung phát triển kinh tế, dòng họ Hoàng B còn duy trì và phát huy truyền thống đoàn kết, tương thân tương ái. Các hộ khá giả sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, hỗ trợ cây giống, ngày công lao động và giúp đỡ những gia đình gặp khó khăn.

Ông Hoàng Văn Hà, Phó Trưởng dòng họ Hoàng B cho biết, trong các cuộc họp dòng họ, nội dung hỗ trợ nhau phát triển kinh tế luôn được đặt lên hàng đầu. Những hộ làm ăn hiệu quả chia sẻ kinh nghiệm cho các hộ khác; khi có gia đình gặp khó khăn, các thành viên trong dòng họ cùng chung tay giúp đỡ để không ai bị bỏ lại phía sau.

“Các hộ trong dòng họ đều nhận thức rõ muốn phát triển bền vững thì phải đoàn kết. Hộ khá giúp hộ khó, cùng nhau làm kinh tế, nhờ vậy đời sống bà con ngày càng nâng lên, con cháu được học hành đầy đủ”, ông Hà chia sẻ.

Mô hình nuôi dúi được một số hộ trong dòng họ Hoàng phát triển theo hướng hàng hóa, từng bước mở rộng nguồn thu nhập cho gia đình. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài

Từ sự đồng thuận đó, đời sống vật chất và tinh thần của người dân trong dòng họ đã có nhiều thay đổi rõ nét. Đến nay, 100% số hộ có nhà ở kiên cố hoặc nhà gỗ vững chắc; 100% hộ có xe máy phục vụ sản xuất, sinh hoạt; trên 90% hộ đạt danh hiệu Gia đình văn hóa nhiều năm liên tục.

Những kết quả đạt được không chỉ tạo chuyển biến trong nội bộ dòng họ mà còn góp phần vào sự phát triển chung của địa phương. Theo thống kê, năm 2025, sản lượng vỏ quế khô của xã Phong Dụ Thượng đạt trên 1.000 tấn, mang lại nguồn thu khoảng 50 tỷ đồng. Thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 48 triệu đồng/năm, tăng 1,5 lần so với năm 2020. Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn dưới 3%.

Cùng với phát triển kinh tế, các phong trào xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự, hòa giải mâu thuẫn trong cộng đồng tiếp tục được duy trì hiệu quả. Ý thức chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ngày càng được nâng cao.

Theo ông Lê Văn Quyền, Phó Chủ tịch UBND xã Phong Dụ Thượng, việc phát huy vai trò các dòng họ trong phát triển kinh tế và giảm nghèo đã mang lại hiệu quả tích cực trong thực tiễn.

“Trong điều kiện vùng cao, nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước rất quan trọng nhưng chưa thể thay thế được nội lực cộng đồng. Khi người dân chủ động liên kết, hỗ trợ nhau phát triển kinh tế thì hiệu quả giảm nghèo sẽ bền vững hơn”, ông Quyền nhận định.

Phát triển chăn nuôi gia cầm là một trong những hướng đi giúp nhiều hộ gia đình trong dòng họ Hoàng ổn định sinh kế và cải thiện đời sống. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài

Thực tiễn từ dòng họ Hoàng B cho thấy, giảm nghèo bền vững không chỉ là câu chuyện của nguồn lực đầu tư hay hỗ trợ sinh kế, mà còn là quá trình khơi dậy tinh thần đoàn kết và trách nhiệm cộng đồng. Khi những giá trị truyền thống được phát huy đúng hướng, dòng họ có thể trở thành cầu nối gắn kết người dân, tạo động lực để cùng phát triển.

Trong bối cảnh các địa phương miền núi đang triển khai các chương trình giảm nghèo đa chiều và xây dựng nông thôn mới, câu chuyện từ Phong Dụ Thượng gợi mở một hướng tiếp cận đáng chú ý: Phát huy vai trò của cộng đồng ngay từ những thiết chế xã hội gần gũi nhất. Từ những cuộc họp dòng họ, những kinh nghiệm sản xuất được sẻ chia và tinh thần “không ai bị bỏ lại phía sau”, một nền tảng phát triển bền vững đang được hình thành từ chính nội lực của người dân vùng cao.