Thanh niên xã Mỏ Vàng tham gia diễn đàn, thể hiện trách nhiệm của thế hệ trẻ trong xây dựng địa bàn không ma túy. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài

Từ tuyên truyền đến thay đổi nhận thức

Điều đáng chú ý ở Mỏ Vàng là cuộc chiến chống ma túy không được giao riêng cho lực lượng chức năng. Cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể, lực lượng công an và đội ngũ cán bộ thôn bản cùng tham gia, tạo thành mạng lưới tuyên truyền, vận động và giám sát ngay từ cơ sở. Thay vì chờ xử lý khi vi phạm xảy ra, địa phương tập trung vào phòng ngừa từ sớm, từ xa thông qua việc nâng cao nhận thức của người dân.

Cùng với các hình thức tuyên truyền trực quan như pano, áp phích được lắp đặt tại trung tâm xã, trường học, cơ quan và khu dân cư, các tổ công tác đã trực tiếp đến từng hộ gia đình để tuyên truyền, vận động và ký cam kết xây dựng xã không ma túy. Cách làm “đi từng ngõ, gõ từng nhà” giúp thông tin đến được với từng người dân, đồng thời tạo điều kiện để chính quyền nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề phát sinh ngay tại cơ sở.

Từ cách làm này, nhận thức của người dân về tác hại của ma túy và trách nhiệm trong bảo vệ cộng đồng từng bước được nâng lên. Nhiều người không còn xem phòng, chống ma túy là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà đã chủ động tham gia phát hiện, cung cấp thông tin và phối hợp giải quyết các vấn đề liên quan đến an ninh trật tự tại địa phương.

Anh Giàng A Tu cho rằng, các hoạt động tuyên truyền đã giúp thanh niên địa phương hiểu rõ hơn về tác hại của ma túy. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài

Hiệu quả bước đầu được phản ánh qua những con số cụ thể. Từ tháng 12/2025 đến nay, địa phương giảm 8 trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy, hiện còn 2 trường hợp đang được quản lý. Trên địa bàn không phát sinh tội phạm ma túy, không hình thành điểm nóng, tụ điểm phức tạp; không có trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy vi phạm pháp luật. Các trường hợp sau cai nghiện trở về địa phương đều được theo dõi, hỗ trợ và chưa phát hiện tái phạm.

Những kết quả này không đơn thuần phản ánh hiệu quả quản lý của chính quyền địa phương mà còn cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận. Nếu trước đây trọng tâm là phát hiện và xử lý thì nay trọng tâm được đặt vào việc phòng ngừa, tạo sự đồng thuận và phát huy vai trò của cộng đồng dân cư. Điều đó cho thấy xây dựng địa bàn không ma túy không chỉ là bài toán quản lý mà còn là quá trình thay đổi nhận thức xã hội từ gốc.

Lãnh đạo xã Mỏ Vàng kiểm tra tình hình phát triển kinh tế tại thôn Tặng Chan. Việc nâng cao đời sống người dân được địa phương xác định là giải pháp quan trọng trong xây dựng địa bàn an toàn, không ma túy. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài

Khi cộng đồng trở thành lực lượng phòng ngừa từ cơ sở

Ông Vàng A Cao, Bí thư Chi bộ thôn Suối Dầm cho biết, một trong những chuyển biến tích cực là người dân ngày càng mạnh dạn tham gia đóng góp ý kiến và trao đổi về các vấn đề của địa phương. Khi được lắng nghe và trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng các giải pháp, người dân hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn an ninh trật tự và phòng, chống ma túy.

Ông Vàng A Cao chia sẻ về sự chuyển biến trong nhận thức của người dân sau các hoạt động tuyên truyền tại cơ sở. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài

Ở góc độ lực lượng bám địa bàn, ông Đặng Hồng Quân, thành viên an ninh thôn Khe Trầu cho rằng người dân chính là lực lượng phát hiện sớm các nguy cơ phát sinh tệ nạn hiệu quả nhất. Những biểu hiện bất thường trong cộng đồng thường được người dân nhận biết trước tiên. Khi nhận thức được nâng lên và có sự phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng, khả năng phòng ngừa cũng được cải thiện rõ rệt.

Công an, cán bộ cơ sở, đoàn viên thanh niên và người dân xã Mỏ Vàng tham gia diễn đàn, cùng trao đổi các giải pháp xây dựng địa bàn không ma túy. Ảnh: Bùi Bình – Thu Nhài

Sự thay đổi này còn thể hiện trong nhận thức của thanh niên địa phương. Anh Giàng A Tu, thanh niên thôn Sài Lương 3 cho biết trước đây nhiều người trẻ cho rằng ma túy là vấn đề xa vời, ít liên quan đến cuộc sống của mình. Tuy nhiên, thông qua các hoạt động tuyên truyền và những câu chuyện thực tế xảy ra tại nhiều nơi, nhận thức đã thay đổi đáng kể. Nhiều thanh niên hiểu rằng chỉ một lần thử cũng có thể ảnh hưởng đến tương lai của bản thân và gia đình, từ đó chủ động tránh xa tệ nạn và nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện.

Theo Trưởng Công an xã Mỏ Vàng Hoàng Đình Tú, hiệu quả bền vững trong phòng, chống ma túy chỉ có thể đạt được khi người dân thực sự đồng hành cùng lực lượng chức năng. Bởi lẽ, việc phát hiện, ngăn chặn và quản lý các nguy cơ phát sinh ngay từ cơ sở phụ thuộc rất lớn vào sự tham gia của cộng đồng. Đây cũng là lý do địa phương tiếp tục tăng cường quản lý cư trú, rà soát các nhóm nguy cơ cao và chủ động phát hiện sớm những yếu tố có thể dẫn đến phát sinh tệ nạn ma túy.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Mỏ Vàng Triệu Tòn Triệu cho rằng, những kết quả bước đầu là minh chứng cho hiệu quả của cách làm dựa vào dân và phát huy sức mạnh của cộng đồng. Tuy nhiên, xây dựng xã không ma túy là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự tham gia thường xuyên của người dân.

Ông Triệu Tòn Triệu nhấn mạnh vai trò của người dân trong mục tiêu xây dựng xã không ma túy. Ảnh: Bùi Bình - Thu Nhài

Thực tế tại Mỏ Vàng cho thấy, trong cuộc chiến chống ma túy, những chuyển biến bền vững không chỉ đến từ các biện pháp quản lý hay xử lý vi phạm mà còn bắt đầu từ sự thay đổi trong nhận thức của mỗi người dân. Khi cộng đồng không còn đứng ngoài cuộc mà chủ động tham gia bảo vệ địa bàn, sức mạnh phòng ngừa được nhân lên, tạo nền tảng để xây dựng môi trường sống an toàn, ổn định và phát triển bền vững.

Mô hình này không chỉ mang ý nghĩa đối với riêng Mỏ Vàng mà còn gợi mở một hướng tiếp cận đáng chú ý trong công tác phòng, chống ma túy ở cơ sở: muốn giữ bình yên địa bàn, trước hết phải tạo được sự đồng thuận và trách nhiệm từ chính người dân.