Quảng Nam từng thu hút được hàng trăm bác sĩ giỏi về tỉnh làm việc, tùy theo trình độ được hỗ trợ một lần từ 200 đến 500 triệu đồng nhưng hiện nay đã dừng thực hiện chính sách này. Ảnh Hoàng Bin/https://laodong.vn/

Theo thông tin từ Bộ Nội vụ, từ ngày 1/7/2022 đến ngày 30/6/2023,  tổng số công chức và viên chức đã thôi việc là 18.991 người, trung bình 1.899 người mỗi tháng. Số này đã tăng lên đáng kể so với giai đoạn từ tháng 1/2020 đến tháng 6/2022, khi trung bình mỗi tháng chỉ có 1.318 người thôi việc. Trong tổng số này, có 1.967 công chức (chiếm 10,36%), còn lại là 17.024 viên chức (chiếm 89,64%), với 2.793 người. Những viên chức đã xin thôi việc chủ yếu thuộc vào hai lĩnh vực chính là sự nghiệp giáo dục - đào tạo (chiếm 54,2%) và lĩnh vực y tế (chiếm 26,5%). Đa số họ có độ tuổi dưới 50 tuổi (chiếm 86,25%) và hơn một nửa trong số họ có trình độ đào tạo đại học (chiếm 48,65%), trong khi 15,7% có bằng thạc sĩ. Điều này dẫn đến một sự thiếu hụt khá lớn trong một số khu vực dịch vụ công của Nhà nước.

Viên chức nghỉ việc cho thấy tư duy về nghề nghiệp và thị trường lao động đã thay đổi. Với đồng lương thấp, không đáp ứng nhu cầu bản thân và gia đình lại thêm môi trường làm việc vất vả, độc hại đã khiến nhiều viên chức bỏ việc để ra làm ngoài. Đây cũng là lý do vài năm qua số người rút tiền bảo hiểm một lần tăng lên rất nhiều. Có nghĩa là áp lực về mặt sinh kế đã khiến họ không còn quan tâm đến vấn đề dự phòng cho tương lai nữa. Một số đơn vị y tế, giáo dục chuyển sang tự chủ tài chính đã không còn tiền để trả nhân viên dẫn đến nợ lương, nợ bảo hiểm và làm cho nhiều nhân việc bỏ việc. Điều này cho thấy môi trường Nhà nước không thực sự còn là một điểm tựa về măt an sinh với một số người vì không đảm bảo đời sống, khiến họ phải bỏ ra ngoài tìm việc và tăng thu nhập. Có người cho biết, chỉ với một chiếc Honda và một smartphone, họ chạy grab mỗi tháng cũng có thể được 20 triệu, bằng gần 4 tháng lương làm trong Nhà nước.

Một số nhân lực có trình độ ngành Y sau thời gian cống hiến cũng chuyển ra ngoài vì họ đã có kinh nghiệm tay nghề mối quan hệ. Mặt khác họ làm tư để tránh môi trường làm áp lực. Do đó việc dịch chuyển thị trường lao động không chỉ xảy ra ở phân khúc phổ thông mà cả ở nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong khi đó nhiều bệnh viện tuyến dưới nhiều trường học nông thôn vẫn luôn thiếu những giáo viên hay bác sĩ có trình độ về làm việc, thì những cử nhân, kỹ sư, bác sĩ mới tốt nghiệp loại giỏi hiện nay họ cũng không muốn về đó làm việc lâu dài mà chỉ làm cho có kinh nghiệm để rồi đủ điều kiện chuyển ra làm tư nhân. Vì không có một sự đột phá về cơ chế và đãi ngộ với những người có trình độ nên rất khó có thể giữ chân họ đến làm việc và cống hiến lâu dài.

Nếu tiền lương, đãi ngộ và môi trường làm việc không có đột phá, trong tương lai có thể một số ngành nghề thuộc một số lĩnh vực của Nhà nước sẽ thâm hụt nguồn lao động và sẽ có tác động khá lớn tới an sinh xã hội. Vậy vấn đề đặt ra là muốn giữ được người lao động trong khu vực công, trước tiên cần phải cải cách mạnh mẽ về chính sách tiền lương nhằm vừa đảm bảo cuộc sống cho cán bộ, công chức, viên chức, vừa để cho cán bộ, công chức, viên chức không dám tiêu cực, tham nhũng. Đồng thời phải có biện pháp đánh giá công chức, viên chức một cách khách quan, minh bạch dựa trên kết quả họ đạt được trong quá trình làm việc và có chế độ khen thưởng xứng đáng, không cào bằng. Làm sao mỗi đơn vị tạo môi trường làm việc tốt thông qua việc xây dựng văn hóa công sở, văn hóa tổ chức... hướng tới mô hình quản lý theo hiệu quả công việc, phát huy được tính chủ động, sáng tạo của cán bộ, công chức, viên chức.