Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận

Thêm khối thi A1 và cụm thi Vinh, Hải Phòng

- Xin Bộ trưởng cho biết, việc tổ chức thi và tuyển sinh đại học, cao đẳng (ĐH, CĐ) năm 2012 có gì thay đổi so với trước? Việc tổ chức thi ĐH, CĐ được tổ chức thành 2 đợt thi, vậy có thể gộp làm một đợt cho đỡ tốn kém và tạo thuận lợi cho thí sinh được hay không?

+ Về cơ bản, kỳ thi sẽ giữ ổn định như năm 2011, chỉ có một số thay đổi chi tiết nhằm tạo thuận lợi hơn cho thí sinh và người nhà. Ví dụ, về khối thi, mở thêm khối A1 là Toán - Lý - Anh văn, nhưng với các trường năm trước đã tuyển sinh khối A thì nay phải tuyển cả A và A1 để tránh bất ngờ cho thí sinh. Một thay đổi khác là mở rộng cụm thi Vinh và Hải Phòng, các thí sinh ở lân cận Hải Phòng và Nghệ An có thể về đây để thi.

Số lượng thí sinh rất lớn, nếu tập trung thi một đợt thì không đủ giám thị, cơ sở phòng thi, các phương tiện liên lạc, ăn uống nghỉ ngơi… Việc phục vụ kỳ thi sẽ rất căng thẳng. Do đó, không thể tổ chức thành 1 đợt thi mà phải tổ chức thành 2 để vừa phù hợp khả năng của các cơ sở giáo dục, vừa phù hợp hạ tầng phục vụ.

- Hiện nay các ngành nông, lâm, ngư nghiệp và sư phạm đang kém hấp dẫn hơn rất nhiều so với các ngành tài chính và ngân hàng. Bộ GD&ĐT có giải pháp gì để cải thiện tình trạng này?

+ Mất cân đối trong ngành nghề đào tạo là một thực tế khi chúng ta chuyển sang cơ chế thị trường định hướng XHCN. Giữa đào tạo và phân công sau đào tạo không gắn với nhau, gây khó khăn cho xây dựng kế hoạch đào tạo cũng như kế hoạch sử dụng nguồn nhân lực sau đào tạo của các cơ sở sản xuất kinh doanh.

Để cải thiện tình trạng mất cân đối trên, chúng tôi có phụ cấp thâm niên đối với các giáo viên giảng dạy trong các cơ sở GD&ĐT, có phụ cấp đứng lớp, cụ thể: Đối với tiểu học là 25%, trung học 30%, ĐH, CĐ 25%, giáo viên Mác - Lê nin là 45%... Đối với giáo viên hoạt động ở vùng sâu, vùng xa, dân tộc đặc biệt khó khăn có phụ cấp thu hút cao nhất lên tới 70%. Các giáo viên giảng dạy trường chuyên biệt cũng có phụ cấp để thu hút người lao động có trình độ chuyên môn vào làm việc trong ngành giáo dục. Học sinh sư phạm được miễn học phí.

Với các ngành nông, lâm, ngư nghiệp, chúng tôi có chính sách khuyến khích học sinh giỏi quốc gia, quốc tế được miễn thi ĐH vào học những ngành gần với môn học mà các học sinh đạt giải. Học phí khối các trường và các ngành đào tạo về nông, lâm, ngư nghiệp được chỉ đạo xây dựng với mức thấp nhất trong tất cả các ngành học.

Trong chính sách tới đây, chúng tôi sẽ chủ động đề xuất với các bộ, ngành và Chính phủ về các chính sách tài chính, tổ chức tuyển dụng và các điều kiện làm việc để thu hút, cân đối lại nguồn này.

Chuyển hướng đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp

- Chương trình ĐH không phù hợp với thực tế. Chương trình cao học quá chồng chéo, không thực chất và gây nhiều phiền toái cho những người đã đi làm. Bộ đã và sẽ có những biện pháp cụ thể gì để cải thiện tình trạng trên?

+ Vấn đề chất lượng đào tạo nguồn nhân lực của chúng ta còn nhiều điều phải bàn. Đại hội Đảng lần thứ XI đã khẳng định phải tiến hành đổi mới căn bản và toàn diện GD&ĐT. Về khối ĐH, như tôi đã nói, các ngành nghề, các lĩnh vực đào tạo đáp ứng các nhu cầu xã hội hết sức khác nhau. Các trường ĐH có vị trí tương đối độc lập trong quyết định các ngành nghề và chương trình đào tạo.

Để khắc phục việc chồng chéo, chất lượng thấp, nội dung của chương trình đào tạo không phù hợp với nơi công tác sau tốt nghiệp, trong những năm vừa qua cũng như 2012 và các năm tiếp theo, chúng tôi chỉ đạo các trường phải xem xét và điều chỉnh lại các chương trình đào tạo cho phù hợp với nhu cầu.

Chúng tôi đưa ra quy định cao hơn về chuẩn, điều kiện mà các trường được phép tổ chức đào tạo sau ĐH và tiến hành thanh tra, kiểm tra đối với các cơ sở giáo dục ĐH không còn đủ điều kiện đáp ứng để đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ để tiến hành rút chỉ tiêu. Năm vừa rồi, đã rút hơn 100 cơ sở đào tạo, 100 chuyên ngành không được đào tạo nữa, phải củng cố lại, đáp ứng đủ điều kiện thì chúng tôi mới cho tiếp tục đào tạo. Bộ cũng yêu cầu và tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục ĐH có chuyển đổi chương trình đào tạo từ hướng đào tạo những cái mình có năng lực sang hướng đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp. Yêu cầu kỹ năng, trình độ nghiệp vụ đến đâu, phải đào tạo đến đó.

Một hướng nữa, chúng tôi khuyến khích tạo điều kiện và yêu cầu các cơ sở giáo dục ĐH có mở rộng quan hệ với các trường ĐH khác trong và ngoài nước, quan hệ với các cơ sở nghiên cứu cùng lĩnh vực, quan hệ với các doanh nghiệp, hệ thống các tổ chức sử dụng người lao động để tiến hành điều chỉnh lại nội dung chương trình, phương pháp dạy và học.

Biện pháp nữa về phía Bộ là tăng cường quản lý Nhà nước, khuyến khích tạo điều kiện đối với các cơ sở đủ điều kiện và làm tốt, xử lý các cơ sở không đủ điều kiện hoặc triển khai các hoạt động đào tạo vi phạm quy chế nhằm tăng cường chất lượng đào tạo ĐH cũng như sau ĐH.

Xử lý sai phạm theo tinh thần "trị bệnh cứu người"

- Trường ĐH ngoài công lập tuyển sinh với số điểm rất thấp, cùng với đó là những hạn chế về trình độ của đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy. Vậy công tác kiểm định chất lượng giáo dục đối với những trường này được tiến hành ra sao?

+  Năm 2011, Bộ đã kiểm tra các điều kiện bảo đảm chất lượng, điều kiện thành lập của các trường được thành lập trong 10 năm qua, trong đó có các trường ngoài công lập. Trên cơ sở đó, chúng tôi đã có những cảnh báo, nhắc nhở, yêu cầu với các trường còn thiếu điều kiện này điều kiện kia, quyết định dừng tuyển sinh với 4 trường vi phạm nghiêm trọng.

Về Bộ, chúng tôi sẵn sàng tạo điều kiện cho các thầy cô giáo, kể cả các trường ngoài công lập, có thể tham gia các chương trình, đề án đào tạo giáo viên trình độ cao đã và sẽ mở trong thời gian tới.

Trong những ngày này, và khi tôi đang trả lời trực tuyến tại đây, các đoàn thanh tra đang tiến hành thanh kiểm tra các trường được thành lập 10 năm qua, đợt này tiến hành với 80 trường. Tinh thần và cách làm cũng sẽ như đợt năm 2011.

+ Quan điểm của Bộ trong việc xử lý các sai phạm như thế nào?

- Sự vững mạnh hoặc yếu kém, thành tích hay khuyết điểm của các cơ sở nhà trường cũng là vững mạnh hoặc yếu kém, thành tích hay khuyết điểm của Bộ. Việc xử lý theo tinh thần là "trị bệnh cứu người", tức là hỗ trợ, giúp đỡ, nhắc nhở, cảnh báo để các trường khắc phục, bổ sung điều kiện. Còn với các vi phạm nghiêm trọng, sai sót lớn ảnh hưởng sâu sắc mạnh mẽ tới chất lượng giáo dục thì phải có những biện pháp mạnh. Trong những trường hợp cụ thể như ĐH Hùng Vương, phải giải quyết theo quy chế và theo pháp luật. 

Triển khai tích cực chương trình kiên cố hóa trường lớp và nhà công vụ

- Mặc dù đã có chế độ ưu đãi nhưng đến nay đời sống của giáo viên vùng cao còn rất khổ cực, đồng lương không đủ sống, có nơi giáo viên không biết đến tiền thưởng Tết là gì. Vậy làm sao giáo viên tâm huyết được với nghề, thưa Bộ trưởng?

+ Như đã nói, đã có một số phụ cấp với giáo viên, với vùng cao đã có phụ cấp thu hút, cao nhất lên tới 70%. Tuy nhiên, những khó khăn của các thầy cô, của học sinh tại các vùng khó khăn vẫn còn rất nhiều. Tôi xin chia sẻ những khó khăn này. Chính phủ đang xây dựng chính sách tiền lương mới, các bộ, ngành đang xem xét, đề xuất chính sách đặc thù đối với thầy cô, học sinh, sinh viên, các đối tượng ưu tiên. Tuy nhiên, chính sách này vẫn phải đặt trong mặt bằng chung với các đối tượng khác như lực lượng vũ trang.

- Cơ sở vật chất, đặc biệt là trường lớp và nhà công vụ giáo viên vùng sâu, vùng xa nói chung cũng vẫn rất khó khăn?

+ Chính phủ đã có chương trình kiên cố hóa trường lớp và nhà công vụ, đã triển khai và có kết quả đáng mừng.

Năm 2012, dù kinh tế khó khăn, Chính phủ vẫn dành một phần kinh phí đáng kể, khoảng 1.600 tỷ đồng cho chương trình kiên cố hóa lớp học. Đây là sự quan tâm lớn dù so với nhu cầu là chưa đủ.

Với nhà công vụ, theo tôi biết, nhiều nơi các thầy cô giáo đến công tác phải ở nhờ nhà dân, ở cạnh lớp học… Để giải quyết vấn đề nhà ở công vụ phải làm từng bước vì nhu cầu lớn, dù rất quan tâm nhưng kinh phí cũng chưa thể đáp ứng hết được. Chúng tôi sẽ cùng các địa phương triển khai nghiêm túc, tích cực chương trình kiên cố hóa nhà công vụ và trường lớp của Chính phủ.