Tỷ lệ đến khám chữa bệnh tại trạm y tế không đồng đều ở các tỉnh, thành phố

2 triệu trẻ chưa có BHYT

Điều tra “Kiến thức, thái độ, thực hành về việc có sử dụng thẻ BHYT cho trẻ dưới 6 tuổi” được nhóm chuyên gia y tế độc lập thực hiện tại TP. Hồ Chí Minh, Kon Tum, Ninh Thuận và Điện Biên của một nhóm chuyên gia y tế độc lập vừa công bố cho thấy, khoảng 27% trẻ dưới 6 tuổi chưa có thẻ BHYT; tỷ lệ trẻ có thẻ thấp nhất ở hai nhóm dân tộc là người H’Mông ở Điện Biên, và dân Raglay ở Ninh Thuận, 44% trẻ có hộ khẩu tạm trú không có thẻ BHYT. 

Trong khi đó, theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, hiện có khoảng 2 triệu trẻ em chưa được cấp thẻ BHYT chủ yếu là trẻ em ở các vùng sâu, vùng xa, trẻ theo bố mẹ đi làm ăn xa khỏi nơi cư trú.

Theo báo cáo này, 35% cha mẹ được hỏi cho biết, mặc dù trẻ đã có thẻ BHYT nhưng họ chưa bao giờ sử dụng thẻ cho trẻ; như vậy chỉ có khoảng 1/5 trẻ đã sử dụng thẻ BHYT thường xuyên mỗi khi đi khám chữa bệnh; khoảng 2/3 cha mẹ có con dưới 6 tuổi đã từng nghe nói về BHYT cho trẻ, và nguồn thông tin chủ yếu là qua cộng tác viên dân số hay y tế thôn bản. Đặc biệt, khi nhận được thẻ BHYT, chỉ khoảng 1/2 trong số họ nhận được các thông tin tư vấn về cách dùng thẻ, hay nơi khám chữa bệnh ban đầu.

Bên cạnh đó, kết quả điều tra cũng chỉ ra rằng, 88,5% số người được hỏi cho biết, họ có sử dụng thẻ BHYT trong lần khám chữa bệnh gần đây nhất; trong đó có tới 61% trẻ được đưa đến khám chữa bệnh tại trạm y tế các xã, phường. Tỷ lệ đến khám chữa bệnh tại trạm y tế không đồng đều ở các tỉnh, thành phố. Tại các tỉnh miền núi, hầu hết các cơ sở y tế đều chấp nhận thanh toán cho trẻ dưới 6 tuổi đến khám chữa bệnh mặc dù trẻ có thẻ BHYT hay không; quy định nơi khám chữa bệnh ban đầu cho trẻ cũng gây một số khó khăn cho việc sử dụng thẻ.

Phối hợp chưa đồng bộ

Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế, Bộ Y tế Tống Thị Song Hương cho biết, tình trạng trẻ dưới 6 tuổi đi khám chữa bệnh không có thẻ BHYT, phải sử dụng giấy khai sinh, giấy chứng sinh còn khá phổ biến gây khó khăn trong việc quản lý thẻ, thanh quyết toán và quản lý quỹ. Một trong những nguyên nhân chủ yếu của việc cấp thẻ chưa đầy đủ cho đối tượng này là công tác bàn giao danh sách trẻ dưới 6 tuổi giữa Sở Lao động - Thương binh và Xã hội và cơ quan Bảo hiểm xã hội còn chậm, chưa thống nhất quy trình cấp thẻ BHYT tại địa phương.

Phó Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam Nguyễn Minh Thảo cho biết, nguyên nhân khách quan là do có nhiều cháu vùng dân tộc, vùng sâu, vùng xa được sinh tại nhà, không làm khai sinh, hộ khẩu nên rất khó có căn cứ để cơ quan đoàn thể biết để cấp thẻ. Hơn nữa, đến nay vẫn duy trì chế độ các cháu đi khám trong trường hợp không có thẻ vẫn được dùng giấy chứng sinh hoặc giấy khai sinh để thanh toán nên nhiều gia đình ngại đi đăng ký thẻ BHYT cho con. 

Tuy nhiên, nguyên nhân chủ quan là do phối hợp các Bộ, ngành chưa nhịp nhàng. Vì thực tế hiện nay, quản lý các cháu là Vụ trẻ em thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chứ không phải ngành Y tế. Nếu giao việc lập danh sách các cháu để cấp thẻ BHYT cho ngành Y tế đảm nhiệm sẽ thuận lợi hơn. Bởi việc quản lý bắt đầu từ khi người mẹ mang thai, đi khám, rồi tiêm chủng… thì kể cả những cháu không có hộ khẩu vẫn được quản lý, việc cấp thẻ sẽ đầy đủ hơn.

Bên cạnh đó, hoạt động truyền thông chưa thực sự hướng tới các  nhóm đối tượng chủ đích. Công tác truyền thông, nhất là BHYT trẻ em còn nhiều hạn chế ở tất cả các tỉnh. Đặc biệt, hạn chế về trình độ văn hóa của các nhóm dân tộc là cản trở lớn trong việc tiếp thu các thông tin về sức khỏe và về BHYT…

Thu Phương