Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng. Ảnh: Quang Hòa

Nâng cao vị thế quốc gia

Đại hội XIV của Đảng đã xác định mục tiêu đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng tăng trưởng nhanh, bền vững, tự chủ và hội nhập sâu rộng. Trong bối cảnh đó, ngành Ngoại giao được giao sứ mệnh mới không chỉ giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, mà còn trực tiếp góp phần huy động nguồn lực, mở rộng không gian phát triển và nâng cao vị thế quốc gia.

Theo Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng, yêu cầu đặt ra đối với ngành Ngoại giao hiện nay là thống nhất nhận thức, đổi mới tư duy và chuyển mạnh từ vai trò "mở đường" truyền thống sang "kiến tạo phát triển". Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội XIV đã đề ra.

Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược, cạnh tranh công nghệ và địa kinh tế ngày càng gay gắt, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, đối ngoại không còn chỉ dừng ở việc mở rộng quan hệ hay tìm kiếm thị trường mới.

Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng cho biết, nhiệm vụ của ngành là chủ động kết nối các nguồn lực chiến lược như vốn, công nghệ, tri thức, nhân lực chất lượng cao và dữ liệu để phục vụ trực tiếp cho phát triển đất nước.

Thứ trưởng nhận định, tinh thần đổi mới của Đại hội XIV cũng đòi hỏi công tác đối ngoại phải chuyển từ tư duy phản ứng sang tư duy chủ động kiến tạo; từ việc tham gia vào các xu thế phát triển sang từng bước đóng góp định hình các khuôn khổ hợp tác mới.

Vì vậy, mỗi hoạt động đối ngoại không chỉ hướng tới tăng cường quan hệ chính trị, mà còn phải tạo điều kiện thuận lợi để hình thành các chương trình hợp tác, dự án đầu tư, trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và các chuỗi liên kết sản xuất cụ thể, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Một trong những yêu cầu nổi bật được Đại hội XIV đặt ra là lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu của mô hình tăng trưởng mới, Thứ trưởng cho rằng, điều đó cũng đặt ra yêu cầu đối với ngành Ngoại giao phải đi trước trong nghiên cứu, dự báo, kết nối và thúc đẩy hợp tác quốc tế về các lĩnh vực công nghệ chiến lược, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đổi mới tư duy cũng đồng nghĩa với việc lấy hiệu quả thực chất làm thước đo. Những kết quả đối ngoại cấp cao chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển, thành các dự án đầu tư, chương trình hợp tác, công nghệ mới, thị trường mới và cơ hội mới cho doanh nghiệp, địa phương và người dân, bà Nguyễn Minh Hằng nhấn mạnh.

Đưa tinh thần Đại hội XIV vào từng nhiệm vụ chuyên môn, lấy hiệu quả thực thi làm thước đo

Cũng theo Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng, tinh thần đổi mới, trách nhiệm và khí thế của Đại hội XIV không chỉ được thể hiện trong định hướng chiến lược mà còn cần được cụ thể hóa trong từng nhiệm vụ chuyên môn hằng ngày của mỗi cơ quan, đơn vị và mỗi cán bộ ngoại giao.

Theo đó, ngành Ngoại giao đang chuyển mạnh từ cách tiếp cận chú trọng ký kết các thỏa thuận sang theo dõi, đôn đốc và tổ chức thực hiện hiệu quả các cam kết quốc tế.

Thứ trưởng cho biết, mỗi chuyến thăm, mỗi cơ chế hợp tác hay mỗi văn kiện ký kết đều cần được gắn với đầu mối thực hiện rõ ràng, tiến độ cụ thể và cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm các cam kết nhanh chóng được chuyển hóa thành kết quả thực tế.

Cùng với đó, ngành tiếp tục đổi mới hoạt động ngoại giao kinh tế theo hướng nâng cao chất lượng hơn số lượng. Việc thu hút đầu tư được ưu tiên đối với các dự án công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Đồng thời, hệ thống các hiệp định thương mại tự do tiếp tục được khai thác hiệu quả hơn để mở rộng thị trường, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Về Ngoại giao khoa học, công nghệ, Thứ trưởng cho rằng cũng được xác định là một trong những mũi nhọn tiên phong trong giai đoạn phát triển mới.

Ngành Ngoại giao sẽ tập trung thúc đẩy hợp tác quốc tế về trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, dữ liệu, năng lượng và các lĩnh vực công nghệ chiến lược; kết nối các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp với các đối tác hàng đầu thế giới; đồng thời phát huy mạnh mẽ mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học và doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển đất nước.

Một nội dung quan trọng khác mà Thứ trưởng nhấn mạnh đó là nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, dự báo và cảnh báo sớm trước những biến động về thương mại, đầu tư, thuế quan, tiêu chuẩn xanh hay các quy định mới của thị trường quốc tế.

Đây là cơ sở để tham mưu kịp thời cho Đảng, Nhà nước và hỗ trợ doanh nghiệp chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường, đối tác và chuỗi cung ứng, góp phần bảo đảm an ninh kinh tế và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.

Để hiện thực hóa các mục tiêu của Đại hội XIV,  Thứ trưởng cho biết, ngành Ngoại giao cũng xác định phương châm hành động xuyên suốt là "Kiến tạo - Kết nối - Kiểm chứng".

Quan trọng hơn cả, tinh thần Đại hội XIV được hiện thực hóa bằng việc xây dựng nền ngoại giao hiện đại, chuyên nghiệp, phát huy đội ngũ cán bộ bản lĩnh, sáng tạo, đẩy mạnh chuyển đổi số và phối hợp hiệu quả vào công tác chuyên môn hằng ngày, góp phần cùng cả nước thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng nhấn mạnh thêm.