Đền An Sinh - Khu Di tích quốc gia đặc biệt nhà Trần. Ảnh: Bảo San

Tọa lạc trên một đồi đất thoai thoải với thế "non bình, thủy tụ" tại phường An Sinh, tỉnh Quảng Ninh, đền An Sinh được xem là trung tâm của cả quần thể di tích nhà Trần tại khu vực này.

Được xây dựng từ năm 1381 dưới thời Trần, ban đầu đền là nơi thờ ngũ vị Hoàng đế có công vĩ đại với non sông gồm: Minh Tông, Anh Tông, Khâm Minh Thánh Vũ Hiển Đạo An Sinh, Dụ Tông và Nghệ Tông.

Theo thời gian, đền hiện là nơi phụng thờ 8 vị Hoàng đế triều Trần: Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Minh Tông, Trần Anh Tông, Trần Hiến Tông, Trần Dụ Tông, Trần Nghệ Tông và Trần Giản Định.

Đáng chú ý, trong số 8 vị vua được thờ phụng, có 5 vị được mai táng ngay tại không gian đền và 3 vị được rước thần tượng từ Long Hưng (Thái Bình) về. Sự quy tụ này đã đưa điện An Sinh trở thành một trong ba trung tâm văn hóa tiêu biểu nhất của Đại Việt đương thời.

Bên cạnh đó, di tích còn có hai miếu nhỏ thờ Bà Hoàng và Đức Khánh Khổng Tử.

Hậu cung - nơi thờ 8 vị Hoàng đế Triều Trần. Ảnh: Bảo San

Với những giá trị lịch sử to lớn, ngày 28/4/1962, đền An Sinh đã vinh dự được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.

Khu vực đền sở hữu quy mô bề thế với diện tích lên tới 80.000m2. Lịch sử kiến trúc của đền đã trải qua nhiều sự thay đổi.

Theo Trần triều Thánh tổ các xứ địa đồ năm 1944 (năm Bảo Đại thứ 17), điện An Sinh được chia làm ba tòa trên ba cấp nền khác nhau.

Đến thời Nguyễn, đền được xây dựng lại thành 3 tòa nhà rộng 5 gian theo bình đồ kiến trúc kiểu chữ "Tam".

Kiến trúc đền An Sinh mang nhiều giá trị lịch sử. Ảnh: Bảo San

Trải qua bao thăng trầm và biến cố, điện An Sinh xưa từng chỉ còn lại phế tích. Nhờ sự chung tay góp sức huy động nguồn công đức của thị xã Đông Triều trong giai đoạn 1997 – 2000, đền đã được tu bổ và phục dựng ngay trên nền móng cũ.

Ngôi đền mới mang cấu trúc hình chữ "Công" khang trang, bao gồm: Tiền đường - Nơi đặt bát hương công đồng; Trung đường (Trung cung) - Nơi đặt tượng thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và Hậu cung - Không gian linh thiêng nhất, đặt tượng thờ 8 vị vua nhà Trần.

Bia công đức trong khuôn viên đền. Ảnh: Bảo San

Bao quanh công trình chính là hệ thống tả - hữu vu, nhà bia công đức, sân vườn và các công trình phụ trợ, tạo nên một tổng thể kiến trúc vừa giản dị, vừa uy nghiêm.

Không chỉ thu hút bởi giá trị kiến trúc và lịch sử, đền An Sinh còn gây ấn tượng mạnh bởi cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp. Ngay từ lối vào, du khách sẽ được chào đón bởi những hàng nhãn cổ thụ vươn mình che bóng mát, tôn lên vẻ rêu phong, cổ kính của cổng đền.

Khuôn viên đền An Sinh. Ảnh: Bảo San

Khuôn viên đền là một mảng xanh mát mắt với 14 cây đại thụ, 8 cây vạn tuế, những gốc hoa sữa tỏa hương tĩnh lặng cùng nhiều loài cây lâu năm khác.

Đặt chân đến đây, du khách không chỉ được lắng nghe những câu chuyện hào hùng về các đời vua Trần mà còn tìm thấy sự bình yên, thư thái tuyệt đối trong tâm hồn, gác lại mọi xô bồ của cuộc sống thường nhật.

Về thăm đền An Sinh hôm nay, mỗi người con đất Việt như được tiếp thêm ngọn lửa tự hào về một vương triều oanh liệt trong lịch sử hào hùng của cha ông.