Đến Đền Bờ, du khách được chiêm ngưỡng cảnh đẹp thiên nhiên hùng vĩ, thơ mộng với những bản làng, những ngôi nhà sàn xinh sắn của đồng bào Mường, Dao, Tày nép mình bên vách núi, những hòn đảo lô nhô giữa hồ nước mênh mông xanh biếc. Du khách đã gọi hồ Hòa Bình là Vịnh Hạ Long trên núi.

Đến Đền Bờ vẫn nặng về phần lễ. Ảnh: Hồng Bài   Chen chân nhau rút thẻ ... cầu tài. Ảnh: Hồng Bài  Theo sử sách ghi lại, vào khoảng năm 1430 - 1432, Vua Lê Lợi đem quân đi dẹp loạn Đèo Cát Hãn ở Mường Lễ, Sơn La. Khi vua Lê thắng trận, trên đường hồi kinh, đi qua khúc sông thuộc địa phận xã Hào Tráng, huyện Đà Bắc, vua Lê Lợi đã khắc lên vách đá bài thơ: "Chinh Đèo Cát Hãn, quá Long Thủy đê" dịch là: "Đi đánh Đèo Cát Hãn trở về, qua đường đê Long Thủy". Bấy giờ ở xã Hào Tráng có cô gái dân tộc Mường tên là Đinh Thị Vân và một cô gái người dân tộc Dao (không rõ tên) ở xóm Mó Nẻ, xã Vầy Nưa, Đà Bắc đã vận động người dân trong vùng quyên góp lương thực, thực phẩm cho nghĩa quân vua Lê và lên rừng lấy gỗ, tre nứa đóng bè mảng chở quân qua thác Bờ. Sau khi hai bà mất, người dân qua lại thác Bờ hiểm trở, gặp nguy hiểm, hai bà hiển linh giúp đỡ. Vì vậy, người dân trong vùng đã phong hai bà là Bà chúa Thác Bờ. Nhà Vua ban chiếu chỉ cho dân trong vùng lập đền thờ hai bà.

Bàn công đức quạnh hưu. Ảnh: Hồng Bài    Trước đây đền Thác Bờ làm bằng tranh tre nứa lá, dựng dưới chân Thác Bờ. Năm 1979, Nhà máy Thủy điện Hòa Bình trên sông Đà được khởi công xây dựng, khi lấp sông Đà, đền Thác Bờ được chuyển lên đỉnh đồi Hang Thần, xóm Phố Bờ, xã Vầy Nưa, huyện Đầ Bắc và sườn đồi Sầm Lộng, xã Thung Nai, huyện Cao Phong. Qua nhiều lần tu sửa, đến năm 2000 cả hai ngôi đền được xây dựng khang trang, bề thế; có bến neo đậu tàu thuyền, đường lên đền xây bậc bê tông.