Nhà báo Nguyễn Văn Hải, Báo Thanh niên cùng các đồng nghiệp tác nghiệp tại khu vực 3 người dân đào vàng bị ngạt khí tử vong năm 2016. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Dấn thân để tìm đề tài lớn

Nghề báo vốn không phải là nghề của sự bằng phẳng. Đằng sau mỗi bài báo được đăng tải là những chuyến đi dài, những cuộc gặp gỡ bất kể ngày đêm, những lần đối diện với áp lực, hiểm nguy và cả những trăn trở về trách nhiệm xã hội của người cầm bút.

Hơn ai hết, những phóng viên thường trú, những nhà báo bám địa bàn luôn thấu hiểu điều đó. Họ không chỉ là người đưa tin mà còn là những người phát hiện vấn đề, phản ánh hơi thở cuộc sống và góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội.

Trong số những đồng nghiệp mà tôi có dịp gắn bó, nhà báo Nguyễn Văn Hải - Báo Thanh niên là một người như thế. Là phóng viên thuộc Văn phòng Đại diện trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, nhiều năm qua anh Hải luôn xuất hiện ở những điểm nóng của đời sống xã hội. Từ những vấn đề dân sinh, các dự án chậm tiến độ, những bất cập trong quản lý nhà nước đến các câu chuyện mang tính phản biện xã hội, đâu có vấn đề được dư luận quan tâm, ở đó thường có dấu chân người phóng viên ấy.

Điều khiến đồng nghiệp nể phục ở anh không chỉ là sự cần mẫn, mà còn là khả năng phát hiện đề tài. Trong khi nhiều người hài lòng với những thông tin thời sự thường nhật, thì anh luôn trăn trở tìm kiếm những câu chuyện lớn hơn phía sau các sự kiện.

Nhà báo Nguyễn Văn Hải, Báo Thanh niên (người đứng đầu từ phải qua trái) nhận giải Báo chí Trần Mai Ninh. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Đó là những ngày rong ruổi khắp các huyện miền núi, những chuyến đi dài đến các vùng ven biển hay nhiều tháng trời âm thầm thu thập tài liệu để làm rõ bản chất của một vụ việc. Sự lao động nghiêm túc ấy đã mang lại những thành quả xứng đáng cho anh và các đồng nghiệp của mình.

Tiêu biểu, năm 2018, anh cùng đồng nghiệp đoạt giải A Giải Báo chí Trần Mai Ninh với tác phẩm “Hang Tám Cô huyền thoại và sự thật” - một tác phẩm giàu giá trị lịch sử, nhân văn và có sức lan tỏa mạnh mẽ. Năm 2020, anh tiếp tục đoạt giải C Giải Báo chí Trần Mai Ninh với loạt bài “Cơ quan Huyện ủy, UBND huyện mắc nợ 50 tỷ đồng”. Năm 2021, anh tiếp tục giành giải B Giải Báo chí Trần Mai Ninh với tác phẩm điều tra “Sông Mã bị đầu độc”. Năm 2024, tuyến bài “Luật ngầm ở các khu du lịch biển” tiếp tục đạt giải C Giải Báo chí Trần Mai Ninh.

Đặc biệt, năm 2023, anh cùng các đồng nghiệp xuất sắc giành giải A Giải Diên Hồng với tác phẩm “Để giám sát của Quốc hội thực sự tiếp tục, hiệu quả”, một trong những giải thưởng báo chí danh giá nhất cả nước về Quốc hội và Hội đồng nhân dân.

Trước đó, tuyến bài “Những người trẻ trên tuyến đường chống dịch” của anh và các đồng nghiệp cũng đã xuất sắc giành giải Nhất Giải Báo chí viết về công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi năm 2020.

Nhìn vào bảng thành tích ấy, nhiều người nghĩ đó là những cột mốc vinh quang. Nhưng với những người làm nghề, phía sau mỗi giải thưởng là vô số ngày tháng miệt mài đi tìm sự thật.

Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, nhà báo Nguyễn Văn Hải, Báo Thanh Niên cho biết: “Nghề báo luôn có những áp lực và cả những hiểm nguy rình rập, nhất là khi theo đuổi các đề tài điều tra, tiêu cực hay những vụ việc phức tạp. Nhưng tôi nghĩ, nếu người làm báo không dám đi, không dám đối mặt với khó khăn thì sẽ khó có được những thông tin chân thực nhất cho bạn đọc. Mỗi chuyến đi, mỗi bài viết đều là trách nhiệm của người cầm bút trước xã hội. Chính khát vọng góp phần làm sáng tỏ sự thật, bảo vệ cái đúng và lan tỏa những điều tích cực đã tiếp thêm động lực để tôi gắn bó, dấn thân và giữ lửa với nghề. Chính vì những sự thật ấy, tôi mới có được những thành tích như ngày hôm nay”.

Sống cùng hơi thở của cuộc sống

Nếu nhà báo Nguyễn Văn Hải được biết đến với những loạt bài điều tra, phản ánh mang tính phát hiện, thì phóng viên Quách Văn Du của Báo Lao Động lại là hình ảnh tiêu biểu của một nhà báo thời sự luôn có mặt ở những nơi khó khăn nhất.

Nhắc về những năm tháng làm nghề, nhà báo Quách Văn Du vẫn nhớ như in khoảng thời gian dịch COVID-19 bùng phát. Đó là những ngày cả xã hội căng mình chống dịch. Khi nhiều người tìm cách tránh xa vùng dịch thì các phóng viên lại phải đi ngược chiều. Nơi nào xuất hiện ca bệnh, nơi nào bị phong tỏa, nơi nào có những diễn biến nóng bỏng nhất. Ở đó có những người làm báo.

Nhà báo Quách Văn Du (người cầm ô) che mưa cho đồng nghiệp chụp ảnh trong những lần đi tác nghiệp bão lũ ở Thanh Hóa. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Nhà báo Quách Văn Du kể rằng có những ngày giữa cái nắng hơn 40 độ C, anh cùng đồng nghiệp mặc bộ đồ bảo hộ kín mít nhiều giờ đồng hồ trong các khu phong tỏa ở Hà Nội. Mồ hôi ướt đẫm từ đầu đến chân, có lúc gần như kiệt sức nhưng vẫn phải cố gắng ghi lại những hình ảnh chân thực nhất về cuộc chiến chống đại dịch.

Có những đêm thức trắng cùng lực lượng công an tại các chốt kiểm soát. Có những đêm theo chân các đơn vị quân đội phun khử khuẩn xuyên đêm giữa những con đường vắng lặng. Có những ngày liên tục di chuyển từ địa phương này sang địa phương khác chỉ để cập nhật những thông tin nóng hổi nhất gửi tới bạn đọc.

Tháng 5/2021, khi Nghệ An ghi nhận ca COVID-19 đầu tiên trong cộng đồng tại thị xã Hoàng Mai cũ, anh lập tức lên đường. Tại đây, anh chứng kiến sự căng thẳng của những người làm công tác phòng chống dịch. Có những cán bộ địa phương nhiều ngày không ngủ để truy vết, khoanh vùng và bảo vệ sự an toàn cho cộng đồng.

“Từ thực tiễn ấy, những bài báo của anh không đơn thuần là thông tin thời sự, mà còn là những câu chuyện đầy tính nhân văn về trách nhiệm, sự sẻ chia và tinh thần đoàn kết trong những thời khắc khó khăn nhất. Những chuyến công tác ấy cũng trở thành hành trang quý giá giúp người phóng viên như tôi trưởng thành hơn trong nghề”, nhà báo Quách Văn Du nói.

Nhà báo Quách Văn Du, Báo Lao động trong một lần đi tác nghiệp thực tế mưa lũ để lấy tư liệu viết bài. Ảnh nhân vật cung cấp

Chính vì những cống hiến ấy và sự say mê với nghề, năm 2020, nhà báo Quách Văn Du đã vinh dự đoạt giải Nhì Giải Báo chí toàn quốc về phòng chống thiên tai; giải Nhì Giải Báo chí Trần Mai Ninh và giải Khuyến khích Giải Khoảnh khắc báo chí do Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp tổ chức.

Những giải thưởng ấy là sự ghi nhận xứng đáng cho tinh thần dấn thân của người làm báo. Nhưng có lẽ, phần thưởng lớn nhất với họ không phải là những tấm bằng khen hay cúp giải thưởng. Đó là khi bài báo tạo ra sự thay đổi tích cực trong xã hội. Đó là khi tiếng nói của người dân được lắng nghe. Đó là khi những vấn đề tồn tại được các cơ quan chức năng vào cuộc xử lý. Đó là khi những giá trị tốt đẹp được lan tỏa rộng rãi trong cộng đồng.

Nhân dịp kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6, nhìn lại hành trình của những đồng nghiệp như Nguyễn Văn Hải, Quách Văn Du và rất nhiều nhà báo khác đang ngày đêm bám cơ sở, chúng tôi càng hiểu hơn giá trị của nghề báo.

Giữa thời đại công nghệ số với sự bùng nổ thông tin từng giây từng phút, báo chí vẫn giữ vai trò đặc biệt, bởi phía sau mỗi dòng tin là trách nhiệm xã hội, là sự kiểm chứng, là lương tâm nghề nghiệp và khát vọng phụng sự cộng đồng. Những người làm báo chân chính vẫn đang âm thầm đi trên hành trình ấy. Họ đi để lắng nghe. Đi để phản ánh. Đi để bảo vệ sự thật. Và đi để giữ trọn ngọn lửa nghề mà các thế hệ nhà báo cách mạng Việt Nam đã trao truyền suốt hơn một thế kỷ qua.