(Thanh tra) - Việc siết chặt quy định đối với hát nhép không chỉ tạo áp lực buộc ca sĩ nâng cao năng lực hát live, mà còn kéo theo làn sóng học thanh nhạc ngày càng rõ rệt. Từ nhu cầu đào tạo gia tăng đến đề xuất cấp chứng chỉ hát live, thị trường âm nhạc đang đứng trước yêu cầu thiết lập ngưỡng chuẩn mới cho người làm nghề.
Ông Trần Hướng Dương - Phó cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn nhấn mạnh, tình trạng hát nhép của nghệ sĩ đang trở thành vấn nạn. Ông cho biết việc lạm dụng kỹ thuật âm thanh thay thế biểu diễn trực tiếp làm suy giảm chất lượng nghệ thuật. Điều này cần được chấn chỉnh để bảo vệ giá trị nghệ thuật và sự chân thật trong biểu diễn. Các nghệ sĩ cần nhận thức rõ về trách nhiệm của mình trong nghệ thuật biểu diễn.
Theo ông Dương, việc chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực đã được triển khai trên cơ sở chỉ đạo từ Trung ương tới các tỉnh, thành phố.
"Ngày 12/2, Bộ VH-TT&DL đã ban hành Công văn số 745 gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố nhằm chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực", ông Trần Hướng Dương nói.
Việc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM nghiêm cấm hát nhép đang tạo ra làn sóng tranh luận trong giới biểu diễn. Động thái siết chặt việc hát nhép không chỉ chấn chỉnh hoạt động biểu diễn mà còn buộc thị trường âm nhạc phải đào thải giá trị ảo, đưa nghệ thuật về đúng bản chất, hướng tới giá trị thật.
Trong khi hệ thống đào tạo chính quy chưa kịp thích ứng với nhu cầu thực tế, nhiều nghệ sĩ buộc phải chủ động điều chỉnh bằng cách đầu tư vào việc rèn luyện giọng hát, nâng cao kỹ năng thanh nhạc. Điều này cũng dẫn tới sự “tăng nhiệt” của các lớp học thanh nhạc.
Giảng viên thanh nhạc Nguyễn Văn Quang, khoa Âm nhạc ứng dụng, trường Đại học Thăng Long nhận định, việc siết hát nhép đã tạo ra “áp lực tích cực”, khiến nhu cầu học thanh nhạc tăng rõ rệt.
“Sự gia tăng nhu cầu kéo theo sự nở rộ của các trung tâm đào tạo thanh nhạc, với nhiều mô hình linh hoạt từ dài hạn đến ngắn hạn. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức về chất lượng, buộc các đơn vị phải cạnh tranh và nâng cấp chương trình đào tạo. Đây vừa là cơ hội, vừa là phép thử, bởi những nơi đào tạo thực chất sẽ phát triển bền vững, trong khi các mô hình mang tính hình thức sẽ sớm bị đào thải", ông Quang nhận định.
Nhạc sĩ Hữu Vượng - Giám đốc âm nhạc chương trình “Tổ quốc trong tim” khẳng định nếu việc siết chặt quy định về hát nhép được thực thi nghiêm túc, việc ca sĩ “rủ nhau đi học”, thậm chí “đua nhau đi học” là điều khó tránh.
"Khi giọng hát trở thành tiêu chí bắt buộc, thì những người không chịu học, không đủ năng lực sẽ khó có cơ hội được đứng trên sân khấu", nhạc sĩ Hữu Vượng cho biết.
Không chỉ dừng ở nghệ sĩ, quyết định này kéo theo sự thay đổi của cả hệ thống tổ chức biểu diễn. Các đơn vị tổ chức buộc phải đầu tư nghiêm túc hơn vào khâu tổng duyệt, bố trí thời gian tập luyện, nâng cấp thiết bị âm thanh. Khi điều kiện kỹ thuật được đảm bảo, ca sĩ mới có thể phát huy tối đa giọng hát và cảm xúc. Đây là tiền đề để nâng cao chất lượng tổng thể của các chương trình ca nhạc.
Dưới góc độ người làm nghề, ca sĩ Thảo Trang cho rằng, hát nhép đi ngược lại lòng tự trọng của người cầm mic. Với cô, đó là “cực hình” đối với người làm nghề nghiêm túc.
“Mỗi lần hát sẽ có cảm xúc khác nhau, không thể nào khớp hoàn toàn với bản thu. Nếu phải hát mà không thoải mái, thà ở nhà còn hơn”, nữ ca sĩ chia sẻ, nghệ sĩ cần kỹ năng thanh nhạc tốt để vừa hát live vừa thực hiện vũ đạo trên sân khấu. Dù vậy, cô thừa nhận trong một số chương trình truyền hình, hát nhép đôi khi là lựa chọn bất đắc dĩ vì yêu cầu kỹ thuật.
Đồng quan điểm, ca sĩ, nhạc sĩ Thiên Vương chỉ ra sự “mong manh” trong việc cấm hát nhép tuyệt đối. Anh kể lại trải nghiệm của nhóm khi tham gia một chương trình quay hình: sau nhiều lần thu, phần âm thanh không đạt yêu cầu, buộc cả ê-kíp phải chuyển sang hát nhép để đảm bảo tiến độ. “Đôi lúc ca sĩ phải hát nhép mà lòng chẳng muốn”, anh nói.
Theo Thiên Vương, không thể phủ nhận có những trường hợp bất khả kháng. Tuy nhiên, ranh giới giữa cần thiết và lạm dụng rất dễ bị xóa nhòa. Khi hát nhép trở thành thói quen, nó sẽ làm thui chột kỹ năng biểu diễn. “Một ca sĩ lạm dụng hát nhép sẽ sớm chạm đến điểm kết của sự nghiệp”, anh nhận định.
Giảng viên thanh nhạc Đinh Lan Hương đề xuất cơ chế để nghệ sĩ dù xuất thân từ trường lớp hay hoạt động tự do đều có thể tham gia đánh giá dựa trên bộ tiêu chí chuyên môn thống nhất, được thẩm định bởi hội đồng gồm các giảng viên, chuyên gia uy tín. Những người đạt yêu cầu có thể được cấp chứng chỉ hát live như một hình thức xác nhận năng lực, tạo điều kiện thuận lợi hơn khi tham gia biểu diễn.
Ông Trần Hướng Dương chỉ ra, trong triển khai thực tiễn, công tác kiểm tra, giám sát đang được đẩy mạnh tại các địa bàn có hoạt động biểu diễn sôi động như Hà Nội, TPHCM và Quảng Ninh, trên cơ sở thực hiện phân cấp quản lý theo Nghị định 144/2020/NĐ-CP.
Làm rõ chỉ đạo dưới góc độ chuyên môn, ông Trần Hướng Dương cho biết: "Thay vì dùng từ "hát nhép" như dư luận thường gọi, chúng tôi định nghĩa đây là hành vi "sử dụng âm thanh thay thế biểu diễn trực tiếp trên sân khấu". Việc lạm dụng kỹ thuật này làm suy giảm chất lượng nghệ thuật và cần được chấn chỉnh".
