(Thanh tra) - Tham nhũng vẫn diễn ra nghiêm trọng với những biểu hiện tinh vi, phức tạp, diễn ra ở nhiều lĩnh vực, nhiều cấp, nhiều ngành, gây bức xúc, bất bình trong xã hội và tiếp tục là thách thức lớn đối với sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước - Văn phòng Ban Chỉ đạo T.Ư về PCTN khẳng định.
Theo đánh giá của Văn phòng Ban Chỉ đạo T.Ư về phòng, chống tham nhũng (PCTN), 5 năm qua (2007 - 2012), trên nhiều mặt, công tác PCTN tại các địa phương đã đạt kết quả và chuyển biến rõ nét: Công tác tuyên truyền, giáo dục về PCTN đã tạo được sự chuyển biến trong nhận thức, ý thức và chuyển thành hành động trong PCTN. Các biện pháp phòng ngừa tham nhũng được thực hiện đồng bộ, nhất là việc công khai, minh bạch trong hoạt động của bộ máy cơ quan Nhà nước, cải cách hành chính, xây dựng chế độ, định mức, tiêu chuẩn, thực hiện quy tắc ứng xử, quy tắc đạo đức nghề nghiệp. Công tác phòng ngừa, ngăn chặn, phát hiện, xử lý tham nhũng có chuyển biến rõ hơn. Trên một số lĩnh vực, tham nhũng từng bước được kiềm chế.
Công tác kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm toán Nhà nước đã được tăng cường và tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ tham nhũng cao như: Quản lý đất đai, tài nguyên, khoáng sản, đầu tư xây dựng, ngân hàng, các tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước.
Trong 5 năm, toàn ngành Thanh tra và các cấp, các ngành triển khai 62.994 cuộc thanh tra, kiểm tra; đã kết thúc 52.671 cuộc. Qua đó phát hiện nhiều tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm trên các lĩnh vực; kiến nghị xử lý kỷ luật hành chính đối với 1.619 tập thể, 11.973 cá nhân; chuyển cơ quan điều tra xử lý 464 vụ việc.
Qua giải quyết 4.572 vụ tố cáo về tham nhũng trong tổng số 5.180 vụ việc tố cáo tham nhũng thuộc thẩm quyền, phát hiện 466 vụ việc với 727 người có hành vi tham nhũng.
Trong công tác điều tra, truy tố, xét xử, 5 năm qua đã khởi tố 1.458 vụ án tham nhũng với 3.151 bị can; truy tố 1.603 vụ với 3.889 bị can; xét xử 1.455 vụ với 3.387 bị cáo; thu hồi về ngân sách Nhà nước 1.061,6 tỷ đồng, 218,8ha đất.
Qua tiến hành 35.753 cuộc kiểm tra về thực hiện chế độ, định mức, tiêu chuẩn, phát hiện 897 vụ vi phạm, đã xử lý kỷ luật 1.015 cán bộ, công chức, viên chức; xử lý hình sự 64 cán bộ, công chức, viên chức.
Kiểm tra việc thực hiện các quy định về công khai, minh bạch tại 23.522 cơ quan, đơn vị, phát hiện và xử lý 1.704 cơ quan, đơn vị có vi phạm quy định về công khai, minh bạch trong hoạt động.
Trong 5 năm, cả nước có 678 người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu bị xử lý do thiếu trách nhiệm để xảy ra tham nhũng, trong đó xử lý hình sự 101 trường hợp, xử lý kỷ luật 577 trường hợp. Một số tỉnh, thành phố xử lý nhiều người đứng đầu là Quảng Nam (77 người), Bình Thuận (46 người), Bắc Giang (41 người), Đắk Lắk (38 người), Cao Bằng (31 người)... Việc xử lý trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng đã có tác dụng đề cao trách nhiệm người đứng đầu, đồng thời có tác dụng răn đe nhất định. Tuy nhiên, số người đứng đầu bị xử lý còn ít so với số vụ việc tham nhũng được phát hiện, xử lý. Nhiều nơi còn nhầm lẫn giữa việc xử lý trách nhiệm người đứng đầu khi xảy ra tham nhũng với việc xử lý người đứng đầu do trực tiếp thực hiện hành vi tham nhũng. Quy định về trình tự, thủ tục và thẩm quyền xử lý trách nhiệm người đứng đầu còn nhiều vướng mắc nên khó thực hiện.
Tuy đạt được những kết quả tích cực, nhưng nhìn chung công tác PCTN tại địa phương chưa đạt yêu cầu và mục tiêu đề ra là ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tham nhũng. Theo đánh giá của Văn phòng Ban Chỉ đạo T.Ư về PCTN, một số cơ chế, chính sách, quy định chậm được bổ sung, sửa đổi dẫn đến hiệu quả thấp trong tổ chức thực hiện. Công khai, minh bạch, dân chủ trên một số mặt hoạt động còn hạn chế (nhất là trong lĩnh vực quản lý, sử dụng đất, khai thác tài nguyên, khoáng sản, quản lý thu chi ngân sách…). Tình trạng vi phạm các quy định về chế độ, định mức, tiêu chuẩn còn xảy ra ở nhiều nơi. Minh bạch về tài sản, thu nhập hiệu quả thấp. Tính tiên phong gương mẫu của người đứng đầu trong công tác PCTN còn yếu. Việc xử lý trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng, sai phạm chưa nghiêm, chưa tương xứng với số vụ việc tham nhũng được phát hiện, xử lý. Việc tự phát hiện hành vi tham nhũng trong từng cơ quan, tổ chức, đơn vị còn rất hạn chế. Số vụ việc, vụ án tham nhũng được phát hiện và xử lý còn thấp so với tình hình thực tế đang diễn ra. Một số vụ việc, vụ án tham nhũng xử lý còn chậm, kéo dài. Hoạt động chất vấn của đại biểu HĐND về PCTN tại các kỳ họp chưa nhiều, hoạt động giám sát của HĐND về công tác PCTN chưa sâu. Vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên chưa được phát huy đúng mức. Hoạt động của ban thanh tra nhân dân và ban giám sát đầu tư cộng đồng còn lúng túng, chưa thường xuyên và có phần còn hình thức…
Tóm lại: Tham nhũng vẫn diễn ra nghiêm trọng với những biểu hiện tinh vi, phức tạp, diễn ra ở nhiều lĩnh vực, nhiều cấp, nhiều ngành, gây bức xúc, bất bình trong xã hội và tiếp tục là thách thức lớn đối với sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước - Văn phòng Ban Chỉ đạo T.Ư về PCTN khẳng định.
Thanh Hương
