Trong thực hiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều nhiệm vụ, quyền hạn từ cấp huyện được chuyển giao về cấp xã. Cấp xã là nơi gần dân nhất, là tuyến đầu trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh,đặc biệt là các kiến nghị, phản ánh, khiếu nại, tố cáo của người dân. Chất lượng công tác tiếp công dân tại đây không chỉ phản ánh năng lực quản lý, điều hành của chính quyền cơ sở, mà còn là thước đo trực tiếp niềm tin của người dân vào bộ máy Nhà nước.

TS Phạm Tuấn Anh tham gia tổ khảo sát thực tế của Trường Cán bộ Thanh tra về công tác tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn xã Hoàng Văn Thụ, tỉnh Lạng Sơn. Ảnh: NVCC

Vai trò của công tác tiếp công dân ở cấp xã

Công tác tiếp công dân ở cấp xã - cấp cơ sở có vai trò quan trọng, không chỉ là việc lắng nghe và ghi nhận ý kiến mà còn là một kênh liên hệ trực tiếp, hiệu quả giữa chính quyền và người dân. Do vậy, tiếp công dân ở cấp xã có vai trò quan trọng trong thực hiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Thứ nhất, thực hiện tiếp công dân ở cấp xã có hiệu quả sẽ giúp giải quyết kịp thời các vướng mắc, bức xúc: Nhiều vấn đề nhỏ, nếu được lắng nghe và giải quyết ngay từ cơ sở, sẽ không bị tích tụ, gây ra những hệ lụy lớn hơn.

Thứ hai, thực hiện tốt tiếp công dân ở cấp xã sẽ giúp phòng ngừa và giảm thiểu khiếu nại, tố cáo vượt cấp: Khi người dân cảm thấy được lắng nghe, được tôn trọng và vấn đề của họ được xem xét công tâm, họ sẽ ít có xu hướng khiếu nại, tố cáo lên các cấp cao hơn.

Thứ ba, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước: Thông qua các ý kiến, phản ánh của người dân, chính quyền có thể nắm bắt được thực tiễn, phát hiện những bất cập trong cơ chế, chính sách để điều chỉnh, hoàn thiện kịp thời đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước ở cơ sở khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Thứ tư, củng cố mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân: Một người cán bộ tiếp công dân tận tâm, hiểu biết sẽ để lại ấn tượng tốt đẹp về bộ máy cơ quan Nhà nước gần dân, vì dân. Điều này đặc biệt quan trọng khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, với cấp xã là cấp trực tiếp sâu sát ở cơ sở và được giao thẩm quyền lớn hơn trên nhiều lĩnh vực quản lý Nhà nước.

Theo chương trình khảo sát, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở đã được làm rõ, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Ảnh: NVCC

Những yêu cầu đặt ra đối với bồi dưỡng tiếp công dân cho công chức cấp xã

Từ vai trò ngày càng quan trọng của công tác tiếp công dân tại cấp xã, đòi hỏi công chức được giao tiếp công dân tại cấp xã phải thực sự chuyên nghiệp, có tinh thần trách nhiệm, đủ kiến thức, kỹ năng để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Cần tăng cường và nâng cao chất lượng bồi dưỡng tiếp công dân cho công chức cấp xã để đáp ứng yêu cầu thực tiễn khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp

Trước hết, việc bồi dưỡng tiếp công dân cho công chức cấp xã phải trang bị được đầy đủ các kiến thức về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh và một số kiến thức pháp luật liên quan đến các lĩnh vực thường gặp trong tiếp công dân ở cơ sở, công chức cấp xã có thể hướng dẫn, giải thích cho người dân thực hiện đúng quy định.

Bên cạnh đó, việc bồi dưỡng tiếp công dân cho công chức cấp xã phải trang bị về kiến thức, kỹ năng giao tiếp ứng xử trong tiếp công dân ở cấp cơ sở, tạo hình ảnh tốt, niềm tin từ phía Nhân dân. Chương trình bồi dưỡng cho công chức cấp xã không chỉ tập trung vào kiến thức, các quy định của pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo mà còn phải nâng cao các kỹ năng trong tiếp công dân, từ kỹ năng lắng nghe, phân tích vấn đề, vụ việc, kỹ năng xử lý tình huống phát sinh, kỹ năng vận động thuyết phục…

Không những thế, việc bồi dưỡng tiếp công dân cho công chức cấp xã phải đáp ứng yêu cầu trong tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, trong đó nhiều thẩm quyền trong các lĩnh vực trước đây thuộc về cấp huyện, nay được chuyển giao về cấp xã thì đòi hỏi trình độ hiểu biết, nắm bắt của cán bộ tiếp công dân phải cao hơn.

Quan trọng hơn, việc bồi dưỡng tiếp công dân cho công chức cấp xã phải góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ tiếp công dân với tinh thần phục vụ, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp đúng theo tinh thần tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Cấp xã là cấp cơ sở phải gần dân, nắm bắt kịp thời, phục vụ tốt hơn các nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.

Giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng tiếp công dân cho công chức cấp xã

Để tăng cường, nâng cao chất lượng bồi dưỡng tiếp công dân cho công chức cấp xã, cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp trọng tâm.

Một là, tăng cường trách nhiệm trong bồi dưỡng tiếp công dân cho công chức cấp xã. Thanh tra các tỉnh có thể phối hợp với Trường Cán bộ Thanh tra để tổ chức các khóa bồi dưỡng tiếp công dân cho công chức cấp xã một cách bài bản. Về phía Thanh tra Chính phủ, cần tham mưu cho Chính phủ có chính sách để tăng cường bồi dưỡng cho công chức cấp xã.

Hai là, xây dựng chương trình bồi dưỡng bài bản, tập trung vào kỹ năng. Trường Cán bộ Thanh tra đã có chương trình bồi dưỡng tiếp công dân chung cho các đối tượng. Tuy nhiên, với việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, với vai trò, thẩm quyền cao hơn của cấp xã, cần có chương trình bồi dưỡng chuyên sâu cho công chức cấp xã. Chương trình bồi dưỡng không chỉ tập trung vào kiến thức, các quy định của pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo mà còn phải nâng cao các kỹ năng trong tiếp công dân, từ kỹ năng lắng nghe, phân tích vấn đề, vụ việc, kỹ năng xử lý tình huống phát sinh, kỹ năng vận động thuyết phục… Cùng với đó, tăng cường các tình huống thực hành, trao đổi, giải đáp vướng mắc để công tác tiếp dân ở cơ sở đạt hiệu quả cao, góp phần giải quyết nhanh chóng các vấn đề phát sinh ngay tại cơ sở.

Ba là, đổi mới nội dung bồi dưỡng, tăng cường kỹ năng tiếp công dân chuyên nghiệp cho cán bộ tiếp công dân. Cụ thể:

Kỹ năng lắng nghe tích cực: Hướng dẫn cách lắng nghe để hiểu rõ bản chất vấn đề vụ việc.

Kỹ năng phân tích, tổng hợp thông tin: Từ những trình bày đôi khi còn lộn xộn của người dân, công chức cần biết cách sắp xếp, cô đọng để nắm bắt vấn đề cốt lõi.

Kỹ năng xử lý tình huống phát sinh: Tập huấn các tình huống khó khăn, phức tạp, hướng dẫn cách giữ bình tĩnh, kiểm soát cảm xúc và đưa ra hướng giải quyết phù hợp.

Kỹ năng giao tiếp phi ngôn ngữ: Cử chỉ, ánh mắt, thái độ... đều ảnh hưởng đến cảm nhận của người dân. Cần bồi dưỡng để công chức thể hiện sự tôn trọng và thấu hiểu.

Bốn là, tăng cường đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm: Đi đôi với xây dựng chương trình bồi dưỡng cần tăng cường đội ngũ giảng viên, bao gồm những người có kiến thức sâu rộng và kinh nghiệm thực tiễn phong phú, nắm vững đặc thù công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo tại cơ sở để truyền đạt có hiệu quả.

Năm là, đa dạng hóa hình thức bồi dưỡng: Để phù hợp với nhu cầu của từng địa phương và đặc thù trong công tác của công chức cấp xã, có thể tổ chức các lớp bồi dưỡng trực tiếp tại địa phương. Trong đó, tập trung vào từng chuyên đề cụ thể, kết hợp với thực hành xử lý tình huống, giải đáp các vướng mắc. Trong trường hợp điều kiện công tác ở địa phương không cho phép tổ chức các lớp trực tiếp thì có thể tổ chức các lớp online ngoài giờ hành chính để đáp ứng nhu cầu kịp thời nắm bắt các kiến thức, kỹ năng trong tiếp công dân của công chức cấp xã. Đồng thời, nhanh chóng thực hiện chuẩn hóa, yêu cầu người làm công tác tiếp công dân đều qua bồi dưỡng, có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ tiếp công dân.

Bồi dưỡng nâng cao năng lực tiếp công dân cho công chức cấp xã không chỉ là một yêu cầu nghiệp vụ mà còn là một nhiệm vụ chính trị quan trọng. Đây là sự đầu tư vào nguồn nhân lực, là yếu tố quan trọng để xây dựng một nền hành chính phục vụ, gần dân, hiểu dân.

Với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo và có chương trình bồi dưỡng hiệu quả cho công chức cấp xã về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, chắc chắn sẽ mang lại các lợi ích sâu rộng, góp phần tích cực vào sự phát triển bền vững của địa phương và của đất nước.