Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Đức Hạnh

Năm 2012 đã khép lại với nhiều kết quả đạt được trên mọi hoạt động của ngành. Cá nhân anh cảm nhận như thế nào về kết quả năm qua và những đòi hỏi của nhiệm vụ mới, thưa Phó Tổng Thanh tra?

Năm 2012 là năm đạt nhiều kết quả quan trọng, khá toàn diện nhiệm vụ chính trị của ngành Thanh tra, tạo bước chuyển biến mạnh mẽ về ý thức trách nhiệm, kỷ luật, tác phong, văn hóa, phương pháp làm việc hiệu quả của mỗi cán bộ, công chức, viên chức. Công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo được dồn tổng lực thông qua việc thực hiện Chỉ thị 14 của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch 1130 của Thanh tra Chính phủ. Các hoạt động phòng, chống tham nhũng được chú trọng, từng bước đi vào nề nếp, nâng cao hiệu quả. Công tác thanh tra kinh tế xã hội được chỉ đạo tập trung, có trọng tâm trọng điểm. Các cuộc thanh tra đã được tiến hành ở các lĩnh vực nóng, dư luận xã hội quan tâm như: Tài chính, ngân hàng, đất đai, khoáng sản, giáo dục, khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên. Công tác xây dựng thể chế, xây dựng ngành, xốc lại đội ngũ… được quan tâm khá đặc biệt ngay từ những ngày đầu năm. Tất cả các hoạt động đó đều cho thấy những kết quả cụ thể, khả quan và đáng ghi nhận.

Tuy nhiên, là người gắn bó và hiểu ngành, tôi chưa thấy thực sự hài lòng với kết quả này. Bởi lẽ, với một lực lượng phát triển mạnh về số lượng trong thời gian gần đây, cần phải thẳng thắn chỉ ra rằng, kết quả này chưa thật mỹ mãn. Với đội ngũ cán bộ đông, nhiều về số lượng, chúng ta có thể làm tốt hơn với chất lượng cao hơn. Trở lại với quan niệm gốc của Hồ Chủ tịch, “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” hoặc huấn thị của Người với ngành Thanh tra “Thanh tra là tai mắt của trên, là người bạn của dưới” thì có một sự thật chúng ta cần nhìn thẳng, đó là chất lượng cán bộ chưa đáp ứng được tốt những mong mỏi, những đòi hỏi, yêu cầu của giai đoạn hiện nay. Chúng ta đã phát triển nhanh về số lượng nhưng chất lượng chưa thật sự tương xứng. Bên cạnh nhiều cán bộ nêu những tấm gương tiêu biểu về phẩm chất đạo đức người cán bộ Thanh tra thì tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật, việc thực hiện các quy định, các qui chế trong hoạt động thanh tra của một bộ phận công chức, viên chức còn yếu. Hiệu quả công tác, tinh thần phục vụ nhân dân chưa cao. Tình trạng cục bộ, chọn việc dễ tránh việc khó vẫn còn. Tinh thần đoàn kết thống nhất, cộng đồng trách nhiệm trong một bộ phận cán bộ công chức viên chức, kể cả một số cá nhân là lãnh đạo, cấp ủy của một số đơn vị,  có lúc, có nơi còn biểu hiện mất đoàn kết. Cá biệt, có người vi phạm về phẩm chất đạo đức lối sống, vi phạm pháp luật.

Việc đánh giá, kiểm điểm theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI cũng chỉ rõ, đội ngũ cán bộ ngành Thanh tra số lượng đông nhưng chất lượng chưa khỏe; Yêu cầu trong tuyển dụng chưa thu hút được người giỏi, người tài; Việc đánh giá, nhận xét, bố trí, bổ nhiệm cán bộ còn nhiều thiếu sót. Nhiều cán bộ có năng lực, phẩm chất nhưng chưa được bố trí. Trong khi ngược lại, những cán bộ chưa đáp ứng được yêu cầu của công việc lại được bổ nhiệm, bố trí vào vị trí và thực tế là chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vu. Đó cũng là nguyên nhân vì sao công tác thanh tra chưa có điểm sáng, chưa có nét nổi bật đáp ứng được yêu cầu đòi hỏi của nhiệm vụ thời kỳ mới và sự kỳ vọng của đông đảo nhân dân. Do vậy, hiệu quả công việc sụt giảm, uy tín của ngành, của cơ quan có nguy cỏ bị ảnh hưởng, chưa được nâng lên.

Tôi cho rằng, năm 2013, cần đẩy mạnh việc tự chỉnh đốn và tiếp tục coi công tác cán bộ là một điểm đột phá để nâng cao chất lượng hiệu quả của công tác thanh tra, giải quyết KNTC và PCTN.

Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Đức Hạnh chúc mừng các Mẹ VNAH tại đêm “Tri ân người có công” do Báo Thanh tra tổ chức

Nhìn thẳng vào điểm yếu, chỉnh đốn mình trước những nguy cơ từ bên ngoài và nguy cơ từ nội bộ cũng là xu hướng của năm 2013 gắn với kiểm điểm theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4. Bởi lẽ, cái nhìn thẳng đó giúp mỗi cá nhân, tổ chức trưởng thành, lớn mạnh hơn. Xin anh cho biết, để khắc phục những điều đó, cần làm ngay những điều gì?

Vẫn trở lại với quan điểm chỉ đạo của Hồ Chủ tịch khi coi cán bộ là “cái gốc”, Người yêu cầu ''phải biết rõ cán bộ” và “hiểu biết cán bộ'' để có kế hoạch bồi dưỡng, huấn luyện, sử dụng phù hợp. Đánh giá đúng cán bộ tức là xác định chính xác ai tốt ai xấu, ai mạnh chỗ nào, yếu chỗ nào, khả năng hoàn thành công việc đến đâu, quan hệ với quần chúng ra sao để từ đó ''tìm thấy những nhân tài mới... những người hủ hoá cũng lòi ra”.

Trong tình hình mới, với những đòi hỏi mới, tôi cho rằng, mỗi cán bộ ngành Thanh tra cần có Tâm và có Tầm. Tầm ở đây chính là người cán bộ có tư tưởng chính trị kiên định, vững vàng, năng lực chuyên môn nghiệp vụ giỏi, kiến thức khoa học, quản lý, kinh tế uyên bác. Tầm của người cán bộ cũng chính là phải có đạo đức, phẩm chất được rèn giũa, tôi luyện. Tầm ở đây còn là thái độ xem xét sự việc, vấn đề một cách khách quan, một lẽ sống trong sạch, đàng hoàng và nhân văn; là vốn văn hóa, tri thức, làm việc vì dân, vì nước, coi việc của dân như việc của chính mình. Tầm còn là tính gương mẫu của người cán bộ, trước hết đó là sự hi sinh các quyền lợi liên quan đến chính mình, người thân của mình. Đã là cán bộ không gương mẫu, không biết hi sinh, cái gì cũng muốn vơ vào mình thì không phải là người cán bộ có tầm. Muốn có đội ngũ cán bộ đó, cần phải  định hướng rõ về chiến lược phát triển, đào tạo cho trung hạn, dài hạn; Phải có tiêu chuẩn hóa cán bộ; có quy chế rõ ràng, khoa học, tiên tiến trong tuyển dụng, tiếp nhận, bổ nhiệm, đề bạt. Theo tôi, nên có cơ chế đặc thù để tuyển dụng người tài, người có năng lực thiết thực cho ngành, phù hợp với yêu cầu đòi hỏi thực tiễn của ngành. Làm tốt những điều đó, chúng ta sẽ có được đội ngũ cán bộ đông về số lượng, mạnh về chất lượng, đáp ứng được đòi hỏi của công việc và kỳ vọng, sự tin tưởng của nhân dân. Đồng thời, tránh được những biểu hiện tiêu cực mà đâu đó đã xuất hiện như những cuộc thanh tra “dán tem”, giải quyết khiếu nại, tố cáo “nửa vời”…

Xin Phó Tổng Thanh tra trao đổi kỹ hơn về hiện tượng “thanh tra dán tem”? Cần giải pháp nào để chấn chỉnh hiện tượng này, thưa anh?

Như tôi đã nói, huấn thị của Hồ Chủ tịch về ngành Thanh tra rất minh triết, cụ thể. Bác từng ví người cán bộ Thanh tra như “cái gương cho người ta soi” hay nói cách khác, làm thanh tra là phải rõ, trúng, đúng, khách quan. Để làm được điều đó, ngoài giỏi chuyên môn, người cán bộ thanh tra phải có tâm, có đạo đức nghề nghiệp, có bản lĩnh chính trị vững vàng. Mỗi cuộc thanh tra được tổ chức là mất rất nhiều công sức, trí tuệ, từ khâu xây dựng kế hoạch thanh tra đến triển khai, tiến hành tại đơn vị. Do vậy, khi kết thúc thanh tra mà không đưa được kết luận khách quan, chính xác, không chỉ rõ đúng - sai thì cuộc thanh tra đó chưa đạt được hiệu quả. Một kết luận thanh tra mà hiểu thế nào cũng được, lập luận thiếu thuyết phục và không thể hiện rõ quan điểm về đúng - sai thì dư luận đó đây đã gọi là cuộc thanh tra “dán tem”. Tất nhiên, chúng ta cũng cần phải khẳng định rằng, đây chỉ là một vài hiện tượng cá biệt mà ngành Thanh tra đã có thái độ xử lý rất nghiêm túc, nhưng nếu không được đặt ra một cách thẳng thắn quả là nguy hiểm. Đâu còn là kỷ cương, phép nước, đâu còn là “Bao Công”, uy tín cho xã hội và lòng tin của nhân dân!

Về giải pháp tổng thể, tôi cho rằng cần nỗ lực nhiều hơn nữa để hoàn chỉnh địa vị pháp lý của ngành Thanh tra. Như chúng ta đã biết, dù đã 2 lần sửa đổi luật nhưng ngành Thanh tra đến nay vẫn chưa phải là một hệ thống có tổ chức thống nhất từ cấp Trung ương đến địa phương. Với tổ chức hiện tại, ngành Thanh tra vẫn bị phân khúc. Theo cách nói hình tượng, nhiều người cho rằng phần hồn và phần xác của hệ thống ngành Thanh tra vẫn đang nằm ở đâu đó mà Cơ quan Thanh tra Trung ương chưa được nắm giữ. Việc lãnh đạo, chỉ đạo của Thanh tra Chính phủ (Thanh tra cấp Trung ương) đối với Thanh tra cấp dưới (Bộ, ngành, địa phương) thiếu quyền năng, đó là hạn chế, là trở ngại lớn nhất và cũng chính là vật cản để Thanh tra các cơ quan cùng cấp bị lệ thuộc, hiệu lực, hiệu quả thanh tra chưa đạt như mong muốn, chưa đáp ứng được yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng trong tình hình mới.

Thứ hai, cần phải phấn đấu để ngành Thanh tra có vị trí độc lập tương đối. Trong cải cách hành chính tư pháp nói chung, cần đặt vấn đề cải cách để đảm bảo ngành Thanh tra có chức năng nhiệm vụ, thẩm quyền đủ mạnh, đủ sức nặng.

Giải pháp cụ thể, tôi cho rằng, kết quả kiểm điểm theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI đã nêu khá rõ: Trước mắt, toàn cơ quan cần thực hiện nghiêm túc việc kiểm điểm phê bình, tự phê bình theo Nghị quyết TW4, chỉ rõ hạn chế khuyết điểm của tập thể và cá nhân, nguyên nhân và giải pháp khắc phục; Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định, quy chế của cơ quan và của ngành, đặc biệt là về lĩnh vực tổ chức cán bộ; khắc phục tình trạng làm sai về công tác tiếp nhận, tuyển dụng, bổ nhiệm, quy hoạch, đào tạo bồi dưỡng và đánh giá nhận xét càn bộ để bố trí phân công theo tinh thần từ công việc mà chọn người. Đặc biệt việc tổ chức thực hiện thật tốt Nghị định 83 của Chính phủ quy định về tổ chức và chức năng nhiệm vụ của cơ quan Thanh tra Chính phủ được xem như là một giải pháp trước mắt, từng bước khắc phục những hạn chế vừa qua và có ý nghĩa quan trọng cho bước tiếp theo.

Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cần nêu cao tinh thần, trách nhiệm, đạo đức công vụ, quán triệt đầy đủ tinh thần nghị quyết TW4, Chỉ thị Học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thực hiện tốt các quy định, quy chế của cơ quan và của ngành, xây dựng hình ảnh người cán bộ Thanh tra có phẩm chất đạo đức tốt, trình độ nghiệp vụ vững vàng, xứng đáng lời dạy của Bác Hồ “Thanh tra là tai mắt của trên, là người bạn của dưới”!

Xin trân trọng cảm ơn Phó Tổng Thanh tra!

                                Đan Quế (thực hiện)