(Thanh tra) - Dự thảo Nghị định về Khu kinh tế - quốc phòng đề xuất nhiều quy định quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực kiểm tra, giám sát, góp phần phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và quản lý chặt chẽ các nguồn lực tài chính, tài sản công.
Nhằm khắc phục những hạn chế trong quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực nhà nước tại các Khu kinh tế - quốc phòng, dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 22/2021/NĐ-CP về Khu kinh tế - quốc phòng tập trung đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, công khai, minh bạch, qua đó đảm bảo quản lý chặt chẽ ngân sách, tài sản công và tuân thủ pháp luật liên quan.
Tại Điều 10 của dự thảo Nghị định, Bộ Quốc phòng - cơ quan chủ trì soạn thảo đã bổ sung quy định về công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá thực hiện Chương trình xây dựng, phát triển Khu kinh tế - quốc phòng. Theo quy định này, Bộ Quốc phòng chủ trì tổ chức kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ hằng năm, giữa kỳ, kết thúc giai đoạn 5 năm hoặc đột xuất theo yêu cầu của cấp có thẩm quyền.
Phạm vi kiểm tra, giám sát tập trung vào các nội dung gồm: kết quả thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ; tình hình quản lý, sử dụng đất đai, tài sản công và công trình hạ tầng; hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư, lồng ghép nguồn lực và công tác phối hợp thực hiện. Đây được xác định là căn cứ để xử lý các vướng mắc và điều chỉnh Chương trình khi cần thiết.
Song song với cơ chế kiểm tra Chương trình, dự thảo Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm kiểm tra, giám sát chuyên ngành của từng cấp, từng ngành tại Điều 6, Điều 22, Điều 23 và Điều 24. Cụ thể, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước, Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước và chủ trì kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện của các Đoàn kinh tế - quốc phòng.
Các bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan thuộc Chính phủ trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao có trách nhiệm phối hợp với Bộ Quốc phòng trong tổ chức thực hiện Chương trình;, kiểm tra, giám sát việc thực hiện theo lĩnh vực quản lý.
Để phòng ngừa hiệu quả các hành vi tiêu cực, lãng phí trong quản lý nguồn lực, dự thảo Nghị định đã thể chế hóa các nguyên tắc hoạt động và cơ chế tài chính khắt khe áp dụng cho Đoàn kinh tế - quốc phòng.
Điều 5 và Điều 11 của dự thảo xác định rõ nguyên tắc hoạt động của Đoàn kinh tế - quốc phòng phải tuân thủ đúng chức năng, nhiệm vụ được giao, phục vụ mục tiêu quốc phòng, an ninh, phát triển sinh kế, an sinh xã hội và không vì mục tiêu lợi nhuận.
Mọi hoạt động sản xuất, cung ứng dịch vụ hay huy động nguồn lực hợp pháp ngoài ngân sách phải phục vụ trực tiếp nhiệm vụ, không làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và bảo đảm an toàn tài sản nhà nước.
Đối với quản lý vốn đầu tư và ngân sách, Điều 14 và Điều 19 của dự thảo đưa ra cơ chế lồng ghép nguồn lực và quyết toán tài chính minh bạch. Theo Điều 19, chủ đầu tư các dự án phải chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác, đầy đủ của hồ sơ, sử dụng vốn đúng mục tiêu, đúng nội dung chi và hiệu quả. Việc thanh toán, quyết toán phải lập hồ sơ nghiệm thu thống nhất, xác định rõ giá trị quyết toán của từng nguồn vốn, không để xảy ra tình trạng thanh toán, quyết toán trùng lặp giữa các nguồn vốn ngân sách khác nhau.
Đáng chú ý, Điều 20 của dự thảo, nguồn thu từ hoạt động sản xuất, dịch vụ phải hạch toán riêng, phản ánh đầy đủ doanh thu, chi phí và thực hiện nghĩa vụ thuế; còn toàn bộ số tiền thu được từ khai thác tài sản công, tài sản kết cấu hạ tầng phải nộp vào ngân sách Nhà nước theo đúng pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.
Trong quá trình lấy ý kiến các cơ quan, bộ, ngành để hoàn thiện hồ sơ dự thảo, Thanh tra Chính phủ đã có Văn bản thể hiện quan điểm cơ bản nhất trí và thống nhất với hồ sơ, bố cục cùng các nội dung của dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 22/2021/NĐ-CP.
Về một số nội dung kỹ thuật cụ thể, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát, làm rõ sự thống nhất về thành phần hồ sơ điều chỉnh Chương trình quy định tại khoản 2 Điều 8 so với quy định tại khoản 3 và khoản 5 Điều 7 của dự thảo.
Tiếp thu các góp ý này, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý khoản 2 Điều 8 và dẫn chiếu rõ ràng việc tham gia ý kiến nhằm bảo đảm tính đồng bộ. Đồng thời, báo cáo giải trình của cơ quan soạn thảo cũng làm rõ việc lược bỏ các điểm quy định lặp lại về "thanh tra, kiểm tra chuyên ngành" tại điều khoản chung để thực hiện thống nhất theo Luật Thanh tra số 84/2025/QH15 và Nghị định số 284/2025/NĐ-CP về tổ chức, hoạt động của Thanh tra quốc phòng, qua đó vừa tránh trùng lặp văn bản, vừa bảo đảm chặt chẽ cơ chế kiểm soát trong thực thi pháp luật.
