Bà Gladys Berejiklian, cựu Thủ hiến bang New South Wales của Australia đang bị điều tra về khả năng vi phạm chức năng công vụ. Ảnh: Getty Images

Bà Gladys Berejiklian, Thủ hiến New South Wales (bang đông dân nhất Australia) đầu tháng này đã tuyên bố từ chức sau khi cơ quan giám sát chống tham nhũng thông báo tiến hành điều tra để làm rõ nghi vấn trong quá trình bà “thực thi các chức năng công vụ” và mối quan hệ cá nhân của bà với ông Daryl Maguire, cựu Nghị sĩ bang New South Wales.

Theo thông báo từ Ủy ban Độc lập chống tham nhũng (ICAC), bà Berejiklian bị điều tra về việc cấp kinh phí trong các năm 2016 và 2018 cho 2 tổ chức của chính quyền địa phương nơi ông Maguire từng là nghị sĩ.

ICAC cũng sẽ điều tra xem liệu mối quan hệ tình cảm giữa bà Berejiklian với ông Maguire trong giai đoạn này có ảnh hưởng đến việc thực thi công vụ của bà Berejiklian hay không.

Ông Daryl Maguire đã rời bỏ chính trường năm 2018 sau một cuộc điều tra của ICAC kết luận rằng, ông đã lạm dụng chức vụ trong thời gian công tác và sử dụng các nguồn lực của Quốc hội để thu lợi bất chính.

Mối quan hệ kéo dài 5 năm của bà Berejiklian và ông Maguire được tiết lộ vào cuối năm ngoái khi bà Berejiklian ra điều trần tại ICAC.

Bà Berejiklian được Thủ tướng Australia Scott Morrison đánh giá có “phẩm chất của một anh hùng” khi giúp bang New South Wales ứng phó hiệu quả và kiểm soát dịch Covid-19.

Trước các cáo buộc, bà Berejiklian đã phủ nhận mọi hành vi sai trái.

Các chuyên gia cho rằng, trường hợp của bà Berejiklian làm nổi bật một cuộc khủng hoảng trong chính trị Australia, với chỉ số cảm nhận tham nhũng (CPI) của quốc gia này giảm từ 85 điểm trong năm 2012 xuống 77/100 trong công bố gần đây nhất của Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI).

Australia chưa bao giờ có cơ quan quản lý tham nhũng quốc gia, bất chấp sự đồng tình ủng hộ của các cử tri. Cuộc thăm dò được thực hiện vào tháng 10 cho thấy 78% cử tri ủng hộ thiết lập cơ quan này.

Thủ tướng Australia Scott Morrison đã hứa sẽ nỗ lực chống tham nhũng khi lên nắm quyền cách đây 3 năm, nhưng vẫn chưa thành lập cơ quan quản lý tham nhũng quốc gia, dù Ủy ban Liêm chính của Khối Thịnh vượng chung đã được ra mắt vào tháng 12/2018.

Các chính trị gia đối lập và một số nhà phân tích đã chỉ trích kế hoạch của ông Morrison. Trung tâm Liêm chính công cho biết, họ sẽ không thể tự tiếp nhận khiếu nại từ công chúng, bắt đầu điều tra các hành vi phạm tội hay tổ chức các phiên điều trần công khai.

Trong khi đó, Đảng Lao động đối lập đề xuất thành lập một cơ quan có thể tổ chức các phiên điều trần công khai, tiếp nhận khiếu nại về tham nhũng từ công chúng và khởi động các cuộc điều tra khi thấy phù hợp.

Đảng Tân Tự do đề xuất một hệ thống có quyền hạn tương tự như mô hình Đảng Lao động đưa ra, nhưng cũng sẽ có cơ quan công tố và tòa án riêng được thành lập để xử lý các vụ việc của mình.

Sự ủng hộ dành cho các đảng chính trị chính đã giảm xuống khi cử tri chuyển hướng sang những đảng nhỏ và các ứng cử viên độc lập. Điều này trở nên trầm trọng hơn do các vụ bê bối tham nhũng.

Sarah Cameron, một chuyên gia chính trị tại Đại học Sydney, cho biết, đại dịch Covid-19 đang thống trị sự chú ý, nhưng “mọi thứ có thể thay đổi từ bây giờ đến cuộc bầu cử”. Mức độ ảnh hưởng của các vụ bê bối đến cử tri “phụ thuộc rất nhiều vào việc liệu các vấn đề liêm chính và tham nhũng có nóng lên vào thời điểm bầu cử hay không”, bà Sarah nói thêm.