(Thanh tra)- Tiếp xúc, làm việc và chứng kiến những khó khăn của các anh, chị đã mấy năm nay, tôi luôn có dự định phải viết một cái gì đó về họ, những người có công việc thật đặc biệt. Tôi cũng thích cái tên gọi tếu táo mà họ hay dành cho nhau những lúc đùa vui: “Những người nghe dân... chửi”. Tượng hình là thế, nhưng, có lẽ, cụm từ này cũng chưa phản ánh được hết cái nhọc nhằn của công việc họ đang làm từng ngày.
Có lẽ, chẳng mấy công việc lại gây tổn hại thần kinh như cái “nghề tiếp dân” của cán bộ tiếp dân. Thôi thì đủ loại hỉ, nộ, ái, ố của hàng chục, hàng trăm, hàng nghìn người cứ vô tư, thoải mái đổ ầm ập vào người cán bộ tiếp công dân mỗi ngày. Hỉ thì còn đỡ; chứ nộ, ái, ố thì thật là muôn hình, vạn trạng, dù đều có điểm chung là chẳng hề dễ chịu chút nào.
Người ta làm 1 ngày 8 tiếng theo quy định, nhưng với cán bộ tiếp công dân, chẳng có một quy chuẩn nào bởi còn dân là còn phải tiếp, còn phải giải quyết. Chính vì thế, việc đi sớm về muộn, 12 giờ đêm mới được về đến nhà kèm theo một “cái đuôi” bám theo sau, hay đêm 30 Tết vẫn còn phải “đưa” công dân lên tàu về quê... là những chuyện không còn lạ lẫm của cán bộ tiếp dân.
Tôi vẫn nhớ những cuộc gọi gấp gáp, vội vã yêu cầu đến gấp để làm tin. Khi đến nơi đã thấy cả mấy chục người dân đi khiếu nại (KN), đòi quyền lợi vây kín căn phòng chỉ có 2, 3 người cán bộ tiếp công dân.
Lúc đó, người dân thường bao giờ cũng rất bức xúc, nóng nảy. Không khí cả căn phòng căng lên như dây đàn. Vừa ôn tồn, vừa nhẹ nhàng, cán bộ tiếp công dân cố gắng giải thích, vận động để người dân thấu hiểu các quy định của pháp luật, để người dân thực hiện theo pháp luật. Và, hầu hết những lần đó, sau sự vận động, thuyết phục của cán bộ tiếp dân, công dân đều đồng thuận, trở về địa phương để giải quyết KN theo đúng quy định của pháp luật. Tất nhiên, cũng chẳng phải ít lần công dân quá khích, gây rối, phá phách trụ sở và người hứng chịu đầu tiên, nhiều nhất là cán bộ tiếp công dân.
Tính đến nay, Trưởng phòng Tiếp dân Phan Văn Hải (Trụ sở Tiếp Công dân của T.Ư Đảng và Nhà nước) là một trong số những người có thâm niên làm công tác tiếp dân trên 10 năm. Mặc dù có quyết định về công tác tại vị trí này từ ngày 1/8/2003, nhưng anh đã làm việc tại Trụ sở Tiếp Công dân trước ngày ban hành quyết định. Hơn 10 năm gắn bó từng ngày, từng giờ, từng phút với công việc khó khăn, vất vả này, với anh, những dấu ấn, kỷ niệm luôn đầy ăm ắp.
Nhớ lại, năm 2004, năm 2005 là lúc tình hình KN, tố cáo (TC) cả nước vô cùng căng thẳng, phức tạp, người dân bức xúc nhiều lần đến bao vây Trụ sở Tiếp Công dân, anh Hải đã không ít lần phải ôm bình cứu hỏa trực sẵn phòng trường hợp người dân quá bức xúc dẫn đến không làm chủ được hành động của mình. Rồi những lần công dân bức xúc, kéo đoàn đông người lên bao vây Trụ sở (khi còn ở 110 Cầu Giấy, Hà Nội) lăng mạ, chửi bới. Một số thành phần quá khích còn ném gạch đá làm vỡ toàn bộ phần cửa kính phía ngoài của Trụ sở...
Cán bộ tiếp dân luôn coi việc lắng nghe để thấu hiểu và chia sẻ với người dân là nghĩa vụ của mình. Ảnh: Cẩm Giang
Không bị tố cáo… mới lạ
Càng tìm hiểu về công việc của những người cán bộ tiếp công dân, tôi càng phát hiện ra họ không chỉ là những người hết lòng vì công việc, vì người dân mà còn là những người rất... lạc quan. Đơn cử như cái việc bị dân TC, mọi người cũng cười xòa và cho rằng đó là “chuyện bình thường” và cán bộ tiếp dân mà không bị dân TC thì ... mới lạ.
Gặp chị Nguyễn Thị Thu Hiên, cán bộ Vụ Tiếp dân và Xử lý đơn thư (Thanh tra Chính phủ) trong những ngày đầu của tiết trời Thu, cũng là ngày hi hữu Trụ sở Tiếp Công dân của T.Ư Đảng và Nhà nước vắng “khách”. Thế nhưng, tâm trạng chị dường như vẫn có điều gì phiền não, kém vui hơn ngày thường. Gặng hỏi thì mới biết, chị lại vừa được nhận thêm một lá đơn TC từ công dân. “Vẫn biết làm cái nghề này, không bị TC mới lạ, nhưng cứ mỗi lần bị như thế này, tâm trạng mình lại chùng xuống, cảm thấy bao nhiêu công sức, nỗ lực, đều đổ đi đâu mất sạch” - chị Hiên tâm sự.
Vụ việc bản chất cũng không có gì khác biệt so với các vụ việc chị Hiên vẫn thường giải quyết tại Trụ sở. Ban đầu, một số công dân của phường La Khê, quận Hà Đông, Hà Nội, có đơn TC lãnh đạo phường trong việc thu hồi đất, đền bù và giải phóng mặt bằng không thỏa đáng. Tuy đã được giải quyết nhiều lần nhưng công dân vẫn không đồng ý và đến Trụ sở Tiếp Công dân của T.Ư Đảng và Nhà nước gửi đơn. Với chức năng của mình, chị Hiên đã nhận đơn, chuyển đơn và giải thích cho người dân các quy định pháp luật. Tuy nhiên, khi không đạt được mục đích của mình, người dân đã quay lại kiện chính cán bộ tiếp công dân.
Quả có vậy, cái nghề làm dâu trăm họ, không thể làm theo ý dân hết được. Đấy là chưa kể nhiều người dân đến khiếu kiện lại đến từ vùng quê xa xôi, kiến thức về pháp luật rất hạn chế. Mặc dù mỗi cán bộ tiếp dân đã cố gắng hết sức, nhưng không phải trường hợp nào cũng có thể giải thích và làm cho người dân hiểu.
“Một số công dân đến khiếu kiện là đối tượng thực sự không có kiến thức, không hiểu biết về pháp luật, nên chỉ cần nghe nói tới Trụ sở Tiếp Công dân của T.Ư Đảng và Nhà nước thì họ hiểu ngay thành đây là nơi giải quyết được KN của họ. Còn lại một số khác hiểu biết nhất định về pháp luật nhưng lại muốn được nhiều hơn và ra sức đòi cán bộ tiếp công dân phải thực hiện những việc ngoài thẩm quyền. Với đối tượng này, việc tiếp dân còn vất vả hơn rất nhiều” - anh Phạm Huy Thông, cán bộ tiếp công dân cho biết.
Niềm vui ở lại
Mặc dù công việc khó khăn, vất vả và 10 năm chưa bao giờ nghỉ phép năm (như anh Phan Văn Hải chia sẻ) nhưng sự gắn bó, yêu nghề chính là sợi chỉ xuyên suốt, giúp mỗi người cán bộ tiếp dân có thêm nhiệt huyết để hoàn thành trách nhiệm của mình. Dù đúng, dù sai, những người đi KN, TC phần đông vẫn là những người dân nghèo, không có tiếng nói trong xã hội. Họ đến Trụ sở Tiếp Công dân của T.Ư Đảng và Nhà nước những mong có một tiếng nói, một cánh tay đưa ra để giúp đỡ. Thấu hiểu được điều này nên mặc dù khối lượng công việc lớn, làm việc hầu như không có ngày nghỉ nhưng mỗi người cán bộ tiếp dân vẫn ngày ngày làm việc cần mẫn, chăm chỉ, hoàn thành đúng chức trách, nhiệm vụ của mình.
Từ việc tiếp nhận KN của người dân tới việc chuyển đơn tới các cơ quan chức năng và cùng tham gia kiểm tra, rà soát lại sự việc, tham mưu giúp các cơ quan này đưa ra được phương án giải quyết hợp lý, hợp tình, Trụ sở Tiếp Công dân của T.Ư Đảng và Nhà nước đã nhiều lần góp phần mang về quyền lợi cho công dân.
Vừa mới đây, anh Phan Văn Hải đã nhận được thư cảm ơn của các công dân khi vụ việc của họ được giải quyết thấu tình, đạt lý. Hay như mấy năm trước đây anh cũng từng đề xuất lãnh đạo giải quyết được cho một gia đình công dân tại Văn Giang, Hưng Yên bị lấp mất lối đi riêng. Khi sự việc kết thúc, công dân đã lên cảm ơn và gửi phong bì nhưng anh đã báo cáo lãnh đạo và gửi trả lại người dân. “Số tiền cũng chẳng nhiều nhặn gì nhưng cái chính là người dân quê rất nghèo khó, mình giúp được họ là thấy mừng lắm rồi chứ còn lấy tiền của họ mà làm gì” - anh Hải chia sẻ.
Vất vả, tận tâm với công việc, nhiều cán bộ tiếp dân như anh Hải, chị Hiên, anh Thông… mà tôi đã đề cập đến trong bài viết đã góp một phần không nhỏ vào kết quả của công tác tiếp dân, giải quyết KN, TC thời gian qua. Họ cũng là những thành viên góp phần xây dựng một “bảo tàng” về lòng tin của nhân dân vào đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, vào sự nghiêm minh của pháp luật.
Khánh Linh
Kỳ III: “Bảo tàng” của lòng tin
