(Thanh tra) - Đó là ý kiến của nhiều đại biểu tham dự hội thảo góp ý hoàn thiện Dự thảo Đề án Kiểm soát thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn, do Thanh tra Chính phủ tổ chức ngày 9/8.
Thu nhập bằng tiền khó kiểm soát
Minh bạch tài sản, thu nhập được coi là giải pháp then chốt, trọng tâm trong phòng ngừa tham nhũng, nhưng thực tiễn thực hiện còn mang tính hình thức, kê khai thu nhập bằng tiền hầu như không thực hiện được.
Phó Tổng Thanh tra Lê Tiến Hào cho biết, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn rất đa dạng. Ngoài lương, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn tăng lên và được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau, làm nảy sinh nguy cơ hiện hữu có những thu nhập nguồn gốc bất hợp pháp có thể từ hành vi tham nhũng, trong khi việc kiểm soát bằng công cụ thuế thu nhập cá nhân không mang lại hiệu quả.
“Các quy định về việc tặng quà, nhận quà và nộp lại quà tặng cũng có những nội dung chưa chặt chẽ, không có tính khả thi, thiếu chế tài xử lý vi phạm nên việc kiểm soát thu nhập người có chức vụ, quyền hạn chưa đáp ứng được yêu cầu”, Phó Tổng Thanh tra nói.
Thực tế cho thấy, sau khi tiếp nhận bản kê khai, cơ quan quản lý cán bộ, công chức chỉ làm nhiệm vụ lưu hồ sơ mà chưa có cơ chế giải trình, kiểm tra, xác minh. Đặc biệt, do không có chế tài xử lý đối với những trường hợp có hành vi gian dối; giải trình nguồn gốc tài sản, thu nhập để chứng minh tính hợp pháp của tài sản, thu nhập nên chưa bảo đảm được sự chính xác, trung thực đối với hồ sơ kê khai.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Viện trưởng Viện Khoa học Thanh tra, Thanh tra Chính phủ, nhấn mạnh: Mọi hành vi tham nhũng đều nhằm mục đích đem lại lợi ích cá nhân. “Nếu không có cơ chế kiểm soát thu nhập hiệu quả, người có chức vụ, quyền hạn sẽ dễ dàng lợi dụng chức vụ, quyền hạn, cố ý làm trái để tham ô, nhận lối hộ vì hành vi của họ không dễ bị phát hiện, và thu nhập có được từ hành vi vi phạm pháp luật dễ dàng được hợp pháp hóa thành tài sản riêng”.
Hình thành cơ chế xử lý kê khai thu nhập không đúng
Dự thảo Đề án Kiểm soát thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn đặt mục tiêu tăng cường kiểm tra, giám sát, tiếp nhận, xử lý có hiệu quả các thông tin, phản ánh về tài sản, thu nhập và các giao dịch có dấu hiệu bất hợp pháp của người có chức vụ, quyền hạn; xử lý nghiêm mọi trường hợp kê khai không trung thực, trốn thuế thu nhập cá nhân và xử lý các khoản thu nhập không có nguồn gốc hợp pháp.
Cùng với đó, thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt và quy định về việc nhận quà, nộp lại quà tặng; hình thành cơ chế kiểm soát các khoản chi tiêu dùng có giá trị lớn và xây dựng hệ thống dữ liệu nhằm làm cơ sở đối chiếu, xác minh các khoản thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn.
Tại hội thảo, nhiều đại biểu cho rằng đối tượng bị kiểm soát thu nhập cần được mở rộng. Ông Phan Văn Vũ, Ngân hàng Nhà nước, nhận định: Nếu kiểm soát được thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn sẽ phòng ngừa, phát hiện và đẩy lùi tham nhũng hiệu quả, cho nên đối tượng kiểm soát của đề án không “khoanh vùng” mà cần mở rộng hơn. Về lâu dài phải kiểm soát cả khoản chi. Toàn bộ thu nhập của những người bị kiểm soát phải được thanh toán qua ngân hàng.
Ông Vũ Đức Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ I, Thanh tra Chính phủ, đặt vấn đề: Vợ, con của người có chức vụ, quyền hạn có phải kê khai thu nhập không? Luật doanh nghiệp quy định nếu chồng làm giám đốc thì vợ không được làm kế toán, vậy tại sao không mở rộng đối tượng kiểm soát?. “Không quản lý tốt thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn thì chống tham nhũng không hiệu quả. Muốn làm được điều này phải huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc”, ông Tâm nói.
Cơ bản nhất trí với nhóm đối tượng quy định trong dự thảo, tuy nhiên, đại diện Tổng cục Thuế cho rằng, việc thực hiện cần phải có lộ trình, trong đó nên xác định đối tượng nào kiểm soát đầu tiên. Để kiểm soát được thu nhập cá nhân thì mọi thanh toán tài chính phải qua tài khoản. Nhóm thứ 3 là nhóm thu nhập từ quà tặng, quà biếu, tiền thưởng, hoa hồng… kiểm soát rất khó, cho nên cần phải có chế tài xử lý đối với những trường hợp có hành vi kê khai, giải trình tài sản, thu nhập gian dối.
Đại diện đến từ Văn phòng Quốc hội, bà Vũ Thị Huệ, đề nghị cần phải có chế tài đối với các đối tượng phải kê khai, như kê khai không đúng thì xử lý thế nào?. Cùng với đó, cần có các giải pháp để ngăn chặn, kiểm soát được việc mở tài khoản ở ngân hàng nước ngoài.
Ở một khía cạnh khác, đại diện Kho bạc Nhà nước Nguyễn Văn Quang đưa quan điểm, nên chăng phải làm rõ những cơ chế, vướng mắc khi thực hiện kiểm soát, đồng thời cho biết thêm, việc chi trả qua tài khoản không chỉ có lương mà còn có các khoản khác đã được thực hiện nhưng vẫn khó khăn. Điều này là do, các nơi vùng sâu, vùng xa rất khó thực hiện. “Tôi đồng ý với phạm vi và các giải pháp Tổ Biên tập đề ra. Tất cả người có chức vụ, quyền hạn phải mở tài khoản, chi trả qua ngân hàng. Nhưng khi áp dụng với vùng sâu, vùng xa thì phải có lộ trình cụ thể”.
| Theo Dự thảo Đề án, đối tượng được kiểm soát thu nhập là rất rộng, có thể chia làm 2 mức: Từ cấp phó phòng trở lên và gần như hầu hết cán bộ, công chức gồm: Đại biểu Quốc hội chuyên trách, đại biểu HĐND, người được dự kiến bầu, phê chuẩn tại Quốc hội, HĐND; công chức từ phó trưởng phòng của UBND cấp huyện trở lên; sỹ quan chỉ huy từ cấp phó tiểu đoàn trưởng, người hưởng phụ cấp chức vụ tương đương phó tiểu đoàn trưởng trở lên trong Quân đội nhân dân; phành viên hội đồng quản trị, thành viên hội đồng thành viên, thành viên ban kiểm soát, kiểm soát viên, người giữ chức danh quản lý tương đương từ phó trưởng phòng trở lên trong doanh nghiệp Nhà nước, người là đại diện phần vốn của Nhà nước…
Thu nhập phải kiểm soát là các nguồn thu nhập thuộc 3 nhóm: Thu nhập từ ngân sách Nhà nước; thu nhập chịu thuế và không chịu thuế thu nhập cá nhân từ các giao dịch kinh tế, dân sự khác; thu nhập từ quà tặng, quà biếu, tiền thưởng, hoa hồng của người có chức vụ, quyền hạn |
Thảo Nguyên
