Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chào đón Tổng thống Nga Vladimir Putin đến Hội nghị Thượng đỉnh về phối hợp hành động và củng cố lòng tin ở châu Á (CICA) tại Thượng Hải. Ảnh: Reuters

Trong chuyến thăm 2 ngày đến Thượng Hải (Trung Quốc) để tham gia vào một hội nghị an ninh khu vực, mục tiêu ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Nga Vladimir Putin là ký kết được thỏa thuận năng lượng trị giá nhiều tỷ đôla với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Hợp đồng khí đốt 30 năm giữa Nga - Trung Quốc nếu được ký kết thành công, nền công nghiệp khí đốt của Nga, mà cụ thể là nhà máy khí đốt khổng lồ của Nga OAO Gazprom sẽ bước sang một thời kỳ mới - thời kỳ trục chiến lược năng lượng tập trung vào châu Á, thay cho thị trường châu Âu đang gặp nhiều khó khăn vào thời điểm hiện tại.  

Từ lâu, Liên minh châu Âu (EU) đã cảm thấy sự phụ thuộc khí đốt vào Nga đang quá lớn, nhưng chưa tìm được nguồn cung thay thế. Tuy nhiên, trước những lo ngại cuộc khủng hoảng Ukraine có thể dẫn đến sự gián đoạn nguồn cung khí đốt cho châu Âu, EU đang thúc đẩy kế hoạch để tìm kiếm các nguồn thay thế, đồng thời cố gắng để cản trở và giảm bớt sự hiện diện của Gazprom tại châu Âu.

"Nga rất cần thỏa thuận với Trung Quốc, vì Nga đã nhận được tín hiệu từ Brussels (Bỉ) và một số quốc gia EU khác cho biết, họ đã tìm thấy một thị trường mới cho nhu cầu khí đốt của nước họ", ông Shamil Yenikeyeff, một nhà phân tích đến từ Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford, cho biết.

Tuy nhiên, những bất đồng về giá đã khiến thỏa thuận giữa Trung Quốc - Nga có dấu hiệu bị đình trệ. Sau cuộc họp vào hôm qua (20/5), các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Nga đã ký một tuyên bố chung, kêu gọi Nga bắt đầu cung cấp nguồn khí đốt xuất khẩu sang Trung Quốc càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, vẫn chỉ dừng lại ở tuyên bố thay vì một thỏa thuận thực tế, Hãng tin Tân Hoa Xã của Trung Quốc đưa tin.

Trong buổi phát sóng của Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc tối qua (20/5), Chủ tịch Tập Cận Bình đã ca ngợi mối quan hệ Nga - Trung Quốc, nhưng ông từ chối không cung cấp chi tiết về tình trạng của các cuộc đàm phán.

Các nhà phân tích nhận định, hiện tại, Nga đang háo hức để khai thác nhu cầu ngày càng tăng của Trung Quốc đối với khí thiên nhiên. Trong khi Trung Quốc muốn sử dụng nhiều hơn các nhiên liệu sạch như là một cách để hạn chế ô nhiễm không khí nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến các thành phố tại Trung Quốc. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán giữa Bắc Kinh với các quan chức khí đốt của Nga đang gặp vướng mắc, khi mà Trung Quốc không chấp nhận yêu cầu sử dụng công thức lâu đời của Gazprom: Liên kết giá xăng với giá dầu, mà hiện nay giá xăng rất cao.

"Moscow đang tìm kiếm mức giá cao, đó là những gì châu Âu đã chấp nhận. Nhưng Trung Quốc lại không muốn áp dụng giá liên kết xăng - dầu, mà muốn trả thấp hơn", bà Kristine Berzin- một nhà phân tích tại Quỹ Marshall Đức tại Mỹ cho biết. 

Một số nhà phân tích năng lượng cho biết, thỏa thuận trên không những bị đình trệ mà sẽ thất bại hoàn toàn. Vì Trung Quốc có thể sẵn sàng đưa ra một cái giá thấp hơn trong cuộc đàm phán trước đó với Moscow, đặc biệt trong tình hình nguồn cung khí đốt toàn cầu đang tăng mạnh. Nga sẽ không chịu để mình bị ép giá, trong khi Trung Quốc cũng đã chuẩn bị cho mình một nhà cung cấp thay thế, chẳng hạn như Turkmenistan; thì thỏa thuận thất bại cũng là điều dễ hiểu.

Minh Việt