Cử tri ủng hộ tân lãnh đạo đảng cầm quyền ANC Cyril Ramaphosa

Cựu Bộ trưởng Tài chính Pravin Gordhan (bị bãi nhiệm từ tháng 3/2017) gọi giây phút ông Ramaphosa chính thức đắc cử là “một dấu mốc quan trọng trong lịch sử” và tin tưởng hoàn toàn“nhà lãnh đạo có tài như Ramaphosa chắc chắn sẽ mang đến những hy vọng mới cho nền kinh tế và xã hội trong thời gian tới”.

Giống như ông Gordhan, giới doanh nhân cũng hết sức ủng hộ và cam kết cùng tân lãnh đạo đảng cầm quyền ANC phát triển nền kinh tế, bởi một vị lãnh đạo có đạo đức như Romaphosa là điều mà Nam Phi thực sự cần lúc này.

Giám đốc điều hành tổ chức các nhà lãnh đạo doanh nghiệp Nam Phi, Tanya Cohen kêu gọi: “Tân lãnh đạo đảng cầm quyền ANC cần lên kế hoạch cải thiện tình hình tài chính và nền kinh tế vĩ mô ngay lập tức”.

Tuy nhiên, Tổng Thư ký Hội đồng Black Business, George Sebulela, tỏ ra không mấy tin tưởng vào những chính sách mới có thể phát huy hiệu quả ngay lập tức đối với nền kinh tế, tuy nhiên lại bày tỏ hi vọng: “Chúng tôi kỳ vọng tân lãnh đạo đảng cầm quyền ANC sẽ có những bước đi phù hợp để giải quyết các vướng mắc trong kinh doanh và ngân sách Nhà nước tại Nam Phi”. Đồng thời, tổ chức này cũng khẳng định sẽ giám sát chặt chẽ các cuộc thảo luận về chính sách của ANC.

Các nhà kinh tế học cũng tỏ ra hài lòng với kết quả cuộc bầu cử, và nhận định tân lãnh đạo đảng cầm quyền ANC sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức.

“Thị trường tài chính sẽ ổn định hơn trong ngắn hạn. Đó là lý do vì sao đồng ran (đơn vị tiền tệ của Nam Phi) đạt mức giá trị cao nhất trong vòng 9 tháng qua, giá trái phiếu cũng có những diễn biến tương tự. Có thể trong tương lai, giá trị của chúng sẽ giảm, nhưng tôi tin những tín hiệu tích cực sẽ đến ngay sau đó”, Dawie Roodt, chuyên gia phân tích kinh tế tại Tập đoàn Efficient cho hay.

Xhanti Payi, Giám đốc sáng lập Công ty Tư vấn và nghiên cứu Nascence cho rằng: “Việc cải thiện chỉ số niềm tin vào nền kinh tế (business confidence) giống như một cuộc chiến cam go mà ở đó chúng ta là người yếu thế. Sẽ cần có những phép màu mới giành được chiến thắng, và tôi tin tân lãnh đạo đảng cầm quyền ANC có thể làm được”.

Các nhà nghiên cứu cũng cảnh báo, các vấn đề mang tính đặc trưng kinh tế cũng sẽ là một thách thức với tân lãnh đạo đảng cầm quyền ANC. Trong vòng 5 năm tới, liệu tân lãnh đạo đảng cầm quyền ANC Ramaphosa có đủ thời gian, nguồn lực và khả năng để cải thiện tốc độ tăng trưởng kinh tế, giảm nợ xấu và hệ số tín nhiệm tín dụng?

Hơn nữa, tân lãnh đạo đảng cầm quyền ANC cũng sẽ phải cải thiện và gắn kết các hiệp hội thương mại trong bối cảnh đảng ANC thừa nhận mối quan hệ này đang ở mức tồi tệ nhất trong lịch sử.

Hôm 18/12, Hiệp hội Công đoàn thương mại Cosatu đã phát đi tuyên bố nhấn mạnh: “Chúng tôi sẽ ủng hộ Ramaphosa tranh cử vào chức Tổng thống mà không đòi hỏi bất cứ lợi ích kinh tế nào, chỉ hi vọng các vấn đề đe dọa đến sự sống còn của nền kinh tế như tham nhũng tràn lan sẽ được giải quyết. Ngoài ra các chính sách về quyền sở hữu đất đai của Nhà nước và thành lập ngân hàng cũng cần phải được đưa ra thảo luận trong thời gian sớm nhất”. Họ mong chờ Chính phủ sẽ áp dụng mức lương tối thiểu vào tháng 5/2018, phối hợp triển khai bảo hiểm y tế quốc gia và nói không với năng lượng hạt nhân.

Trong một diễn biến khác, áp lực đặt lên vai tân lãnh đạo đảng cầm quyền ANC có vẻ như quá nặng nề. Nếu như các hiệp hội vin vào những nỗ lực trong phong trào công nhân trước đây của ông để đòi hỏi thêm quyền lợi cho người lao động, thì các doanh nghiệp lại có niềm tin rằng các quy định đối với thị trường đầu tư sẽ được nới lỏng vì bản thân ông cũng là một doanh nhân dày dạn kinh nghiệm.

Còn về phía dân chúng, họ tỏ ra khá hài lòng và lạc quan với kết quả bầu cử.

Người phát ngôn của tổ chức Hành chính quốc gia Nam Phi (SANCO), Jabu Mhlangu, gửi lời chúc mừng đến 6 ửng cử viên cho chức Tổng thống và kêu gọi họ hãy ưu tiên điều tra về nạn tham nhũng trong khu vực công lên hàng đầu. Hơn nữa, SANCO cho rằng Ủy ban Bầu cử quốc gia (NEC) nên bao gồm các thành viên đến từ nhiều khu vực để đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

Trong khi đó, nhà sáng lập tổ chức Chống lạm dụng thuế (OUTA), Wayne Duvenage bày tỏ vui mừng khi tân lãnh đạo đảng cầm quyền ANC giành chiến thắng: “Trong số tất cả các ứng viên, Cyril Ramaphosa là người quan tâm nhất đến việc cải thiện tình trạng tham nhũng. Chúng tôi hy vọng ông ấy sẽ đắc cử Tổng thống và sẽ phối hợp cùng với lãnh đạo mới của Cơ quan Tố tụng quốc gia để có những bước tiến lớn trong việc cải thiện tình hình tham nhũng ở Nam Phi”.

Tuy nhiên, không phải ai cũng vui mừng trước kết quả công bố của cuộc bầu cử. Ndifuna Ukwazi Zackie Achmat đã có những đánh giá khá gay gắt về các ứng viên Tổng thống: “Thanh lọc tham nhũng gần như là nhiệm vụ bất khả thi với tân lãnh đạo đảng cầm quyền ANC. Chuyện gì sẽ xảy ra khi báo cáo ngân sách 2017 được công bố vào tháng 2 năm sau? Điều tốt nhất mà chúng ta có thể hy vọng bây giờ là sự bế tắc sẽ chỉ kéo dài đến năm 2019 (khi cuộc bầu cử quốc gia diễn ra). Từ giờ đến đó, hi vọng chỉ số lạm phát không tăng cao và dồn chúng ta vào tình cảnh khốn cùng”.

Phạm Thục Trinh