Loài côn trùng "sát nhân" Triatome

Mới đây, theo báo cáo công bố trên tạp chí  PLOS Neglected Tropical Diseases (Các bệnh Nhiệt Đới cần tiêu diệt), một căn bệnh nhiệt đới côn trùng Chagas (hay còn gọi là "AID mới") gây nên đang đe dọa sức khỏe con người một cách nghiêm trọng.

Chagas có những biểu hiện bệnh giống giai đoạn đầu của AIDS vì vậy việc phát hiện bệnh rất khó khăn và có thể mất nhiều năm để các triệu chứng bệnh xuất hiện; quan trọng hơn chúng lây lan (qua đường truyền máu, mẹ sang con) và nguy hiểm không kém gì căn bệnh thế kỷ AIDS.

Theo tờ New York Times, ước tính có khoảng 10 triệu người bị nhiễm bệnh ở nhiều nơi: Bolivia, Mexico, Columbia và Trung Mỹ... Riêng tại Mỹ cũng có khoảng 30 nghìn người mắc căn bệnh quái ác này. Phần lớn những người mắc bệnh Chagas tại Mỹ là do sự gia tăng về du lịch cũng như nhập cư khiến cho lượng người nhiễm bệnh tăng cao.

Thậm chí, tại các ngân hàng máu ở Mỹ và Mỹ Latin đều xuất hiện các dấu vết của căn bệnh này. Trước tình hình nghiêm trọng vậy, năm 2007, Mỹ đã chủ trương sàng lọc máu sạch trên diện rộng ở tất cả các ngân hàng máu tại đất nước này và các nước khác cũng bắt đầu đưa ra những biện pháp kiểm soát máu sạch một cách cụ thể.

Dựa vào số lượng người bị nhiễm bệnh cũng như mức độ nghiêm trọng và khả năng phòng bệnh khó khăn, Chagas bị xếp vào một trong những căn bệnh hàng đầu cần bị loại bỏ và đứng trong top 5 các bệnh nguy hiệm mà tổ chức CDC (Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh) đưa ra mục tiêu xóa sổ để bảo đảm cho sức khỏe cộng đồng.

Chagas không phải là bệnh nan y và nếu phát hiện sớm có thể chữa khỏi bằng việc điều trị kháng sinh đặc trị trong vòng 3 tháng. Tuy nhiên, thời gian ủ bệnh kéo dài và tốn kém thuốc men nên người nhiễm bệnh thường không được điều trị đến nơi đến chốn, chưa kể đến việc Chagas dễ dàng lây lan từ người này sang người khác thông qua đường máu. Đó cũng là lý do giải thích vì sao khu vực có lượng người mắc bệnh Chagas phần lớn là các khu dân cư nghèo khó và hầu hết các trường hợp tìm thấy đều ở những người nhập cư.

Loài côn trùng phải chịu trách nhiệm cho căn bệnh nguy hiểm này có tên là Triatome, trong đó "tên sát nhân" đáng sợ nhất trong họ côn trùng này là Triatomids - bọ cánh cứng màu đen, không cánh, chiều dài khoảng 20mm (Triatomids có họ hàng với loài ruồi Tsete gây bệnh sưng não ở châu Phi).

Triatomids sẽ truyền ký sinh trùng Trypanosoma thông qua vết cắn và người bị cắn sẽ trở thành nạn nhân của bệnh Chagas. Sau đó, các nạn nhân phải trải qua 2 giai đoạn bệnh: Giai đoạn cấp tính và giai đoạn bệnh rất nặng (giai đoạn cuối). Ở giai đoạn cấp tính có thể người bệnh chưa có các triệu chứng rõ ràng nhưng sẽ có khả năng bị sốt, cảm thấy không khỏe và bị sưng ở một bên mắt. Tiếp đến, bệnh thuyên giảm và có thể mất rất nhiều năm để người bệnh chuyển sang giai đoạn cuối (giai đoạn ký sinh trùng sinh sôi và hoạt động mạnh).

Đầu giai đoạn, người bệnh sẽ xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, nôn mửa, các vấn đề về tiêu hóa,…; tiếp sau, bệnh càng lúc càng nặng, các chức năng trong cơ thể bị suy giảm và hoạt động kém, có thể dẫn đến hiện tượng phình tim hay ruột và thậm chí khiến nạn nhân đột tử ( ¼ số người đột tử mắc bệnh Chagas).

Hiện nay, các nhà khoa học ở nhiều nước trên thế giới đang tiến hành những nghiên cứu mới để tìm ra các phương pháp điều trị hiệu quả, giá thành rẻ để giúp người dân ở các nước nghèo không có nhiều tiền cũng có thể điều trị căn bệnh đáng sợ Chagas. Vì mặc dù thuốc điều trị Chagas không tốn kém bằng thuốc trị AIDS nhưng đây là căn bệnh của người nghèo nên việc tìm ra phương pháp điều trị phù hợp là rất khó khăn.

Việt Nga