Anh Sùng Páo Chua cùng người thân nhặt nhạnh những mảnh tài sản còn sót lại trên nền ngôi nhà bị sạt lở vùi lấp tại thôn Hú Trù Lềnh, xã Lao Chải. Ảnh: Bùi Bình

Từ đống đổ nát đến câu hỏi ngày mai

Đống gỗ gãy, mái tôn méo mó cùng vài vật dụng còn sót lại là tất cả những gì anh Sùng Páo Chua (ở thôn Hú Trù Lềnh, xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai) còn sau trận sạt lở xảy ra chiều 17/7. Tranh thủ ngày nắng, anh cùng người thân lặng lẽ nhặt nhạnh từng mảnh tài sản giữa nền nhà đã bị đất đá và dòng lũ vùi lấp.

“May mắn nhất là cả gia đình đều chạy kịp khi sạt lở xảy ra. Người còn thì còn hy vọng làm lại, nhưng toàn bộ tài sản gần như đã bị cuốn sạch”, anh Chua chia sẻ.

Câu chuyện của gia đình anh chỉ là một lát cắt trong bức tranh thiệt hại nặng nề do đợt mưa lớn từ ngày 16 đến 18/7 gây ra tại các xã vùng cao Lao Chải, Khao Mang, Púng Luông và Mù Cang Chải, Nậm Có.

Theo thống kê, riêng xã Lao Chải có 220 ngôi nhà bị ảnh hưởng; trong đó 11 căn bị sập hoặc cuốn trôi hoàn toàn, 35 hộ phải di dời khẩn cấp, 26 căn hư hỏng nặng. Mưa lũ làm hơn 52,6ha cây trồng, thủy sản bị thiệt hại, 233 con gia súc, gia cầm bị chết; hàng trăm điểm sạt lở chia cắt 7 tuyến giao thông, nhiều công trình thủy lợi, nước sinh hoạt, cầu, đường và hệ thống điện bị hư hỏng. Tổng thiệt hại ban đầu ước khoảng 58,6 tỷ đồng.

Riêng tại thôn Hú Trù Lềnh, nơi gia đình anh Chua sinh sống, có tới 46 hộ bị ảnh hưởng bởi mưa lũ. Ngoài căn nhà bị sập hoàn toàn của gia đình anh, còn 7 hộ phải di dời khẩn cấp và hàng chục hộ khác bị thiệt hại từ 30% đến 75%.

Những con số rồi sẽ được tổng hợp thành báo cáo. Nhưng với những gia đình mất nhà cửa, câu hỏi trước mắt không phải là thiệt hại bao nhiêu tỷ đồng, mà là tối nay sẽ ở đâu và ngày mai bắt đầu lại bằng cách nào.

Sau thiên tai, điều khó nhất không chỉ là dọn dẹp đất đá hay khôi phục hạ tầng, mà là tìm lại một nơi để trở về.

Ông Hà Đức Minh (áo xanh, bên trái) và ông Nguyễn Trung Triều (áo kẻ) kiểm tra thực địa tại khu vực bị ảnh hưởng bởi mưa lũ. Ảnh: Bùi Bình

Những ngày qua, chính quyền các địa phương đã khẩn trương huy động lực lượng hỗ trợ người dân di dời, khắc phục các điểm sạt lở, thông tuyến giao thông, sửa chữa các công trình thiết yếu và thống kê thiệt hại để triển khai chính sách hỗ trợ.

Tuy nhiên, với các xã vùng núi cao như Lao Chải, hành trình phục hồi không dừng lại ở những công việc trước mắt.

Ông Sùng A Lù, Phó Chủ tịch UBND xã Lao Chải cho biết, địa phương đang tập trung hỗ trợ các hộ dân nhanh chóng ổn định cuộc sống, nhất là những gia đình bị mất hoàn toàn nhà ở. Song, khó khăn lớn nhất hiện nay là quỹ đất để bố trí tái định cư.

“Do đặc thù địa hình vùng núi cao nên việc tìm quỹ đất phù hợp để bố trí nơi ở mới cho các hộ dân gặp rất nhiều khó khăn”, ông Lù nói.

Đó cũng là thách thức chung của nhiều địa phương miền núi sau mỗi trận mưa lũ. Khi những khu dân cư cũ không còn bảo đảm an toàn, việc tìm được vị trí mới vừa ổn định, vừa thuận lợi cho sản xuất và sinh hoạt là bài toán không dễ có lời giải trong thời gian ngắn.

Bởi vậy, sau thiên tai, nhiệm vụ không chỉ là hỗ trợ khẩn cấp mà còn là tạo điều kiện để người dân gây dựng lại cuộc sống, từ nơi ở, sinh kế đến hệ thống hạ tầng thiết yếu.

Ông Hà Đức Minh và ông Nguyễn Trung Triều trao hỗ trợ cho người dân bị thiệt hại. Ảnh: Bùi Bình

Để chính sách đến đúng lúc, đúng người

Trong bối cảnh các địa phương đang tập trung khắc phục hậu quả và từng bước khôi phục đời sống người dân, ngày 22/7, ông Hà Đức Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh cùng đoàn công tác đã trực tiếp kiểm tra tình hình tại các xã Lao Chải, Khao Mang, Púng Luông và Mù Cang Chải.

Tham gia đoàn công tác có ông Nguyễn Trung Triều, Chánh Thanh tra tỉnh; đại diện Văn phòng Thanh tra tỉnh cùng lãnh đạo các địa phương.

Theo báo cáo, đợt mưa lớn đã gây thiệt hại nghiêm trọng tại 4 xã. Có 3 căn nhà bị sập đổ hoàn toàn, 72 hộ phải di dời khẩn cấp, 12 căn hư hỏng nặng, 46 căn bị tốc mái; hơn 11.500ha lúa và ngô bị ảnh hưởng; 71 điểm sạt lở trên các tuyến giao thông liên xã, liên thôn cùng nhiều công trình điện, thủy lợi và cấp nước bị hư hỏng. Tổng thiệt hại ước tính trên 80 tỷ đồng.

Qua kiểm tra thực địa, đoàn công tác ghi nhận nỗ lực của chính quyền cơ sở trong việc chủ động sơ tán người dân, bảo đảm an toàn tính mạng, khôi phục giao thông và các công trình thiết yếu ngay sau thiên tai.

Ông Hà Đức Minh và ông Nguyễn Trung Triều trao kinh phí hỗ trợ các địa phương bị thiệt hại do mưa lũ. Ảnh: Bùi Bình

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hà Đức Minh đề nghị các địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm phương châm "4 tại chỗ"; rà soát các khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét; chủ động di dời người dân khỏi vùng nguy hiểm; đồng thời khẩn trương thống kê đầy đủ thiệt hại để triển khai kịp thời các chính sách hỗ trợ, giúp người dân sớm ổn định cuộc sống và khôi phục sản xuất.

Ông Nguyễn Trung Triều, Chánh Thanh tra tỉnh Lào Cai chia sẻ: "Qua thực tế tại Lao Chải, chúng tôi càng thấy rõ rằng mỗi chính sách hỗ trợ chỉ thực sự có ý nghĩa khi đến đúng người, đúng lúc và được thực hiện công khai, minh bạch. Thanh tra tỉnh sẽ phối hợp chặt chẽ với các địa phương để kịp thời ghi nhận những khó khăn, kiến nghị tháo gỡ vướng mắc trong quá trình khắc phục hậu quả thiên tai, góp phần giúp người dân sớm ổn định cuộc sống. Sau thiên tai, điều cần nhất không chỉ là nguồn lực, mà còn là niềm tin của người dân rằng họ luôn được chính quyền đồng hành và không bị bỏ lại phía sau".

Dịp này, đoàn công tác cũng trực tiếp đến thăm hỏi, động viên và trao quà hỗ trợ các hộ dân phải di dời khẩn cấp, những gia đình có nhà bị sập hoàn toàn.

Chiều xuống trên thôn Hú Trù Lềnh, anh Sùng Páo Chua vẫn cặm cụi nhặt từng tấm ván còn có thể tận dụng giữa nền nhà cũ. Hành trình vượt qua thiên tai của anh và nhiều hộ dân vùng cao mới chỉ bắt đầu. Phía trước còn nhiều gian nan, nhưng mỗi chính sách được thực hiện đúng lúc sẽ góp thêm một viên gạch để dựng lại không chỉ một mái nhà, mà còn là một nơi để người dân có thể trở về.