Khi phối hợp không còn là thủ tục hành chính

Qua tổng kết một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều địa phương đã rà soát, sửa đổi quy chế phối hợp giữa cơ quan thanh tra, Ban Tiếp công dân, Văn phòng UBND, các sở, ngành và chính quyền cấp xã và giữa cấp uỷ với chính quyền. Trách nhiệm của từng cơ quan, từng cá nhân trong tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo được xác định rõ hơn, qua đó hạn chế tình trạng đùn đẩy hoặc chuyển vụ việc qua nhiều đầu mối, cấp hành chính như trước đây.

Hội nghị tập huấn nghiệp vụ về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp; tiếp công dân và xử lý đơn rằng trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính, chuyển mô hình chính quyền địa phương từ 3 cấp xuống 2 cấp tại Thái Nguyên. Ảnh: Lan Anh

Sự thay đổi này giúp nhiều vụ việc được trao đổi, phối hợp xử lý ngay từ khi mới phát sinh. Thay vì chờ vụ việc trở nên phức tạp rồi mới báo cáo, nhiều địa phương đã chủ động nắm tình hình, tổ chức đối thoại, giải thích và tháo gỡ ngay từ cơ sở.

Đây cũng là một trong những yêu cầu được đặt ra trong quá trình triển khai các nhiệm vụ rà soát, giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài trên phạm vi cả nước. Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ việc tồn tại nhiều năm không chỉ xuất phát từ nội dung tranh chấp mà còn do thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan hoặc chưa kịp thời đối thoại, giải thích để người dân hiểu rõ quy định pháp luật.

Sau một năm thực hiện mô hình mới, bài học được nhiều địa phương rút ra là muốn giải quyết tốt khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân thì trước hết phải giải quyết tốt mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan có liên quan.

Các công dân địa phương được lãnh đạo Ban Tiếp công dân tiếp tại Trụ sở Tiếp công dân Trung ương. Ảnh: Lan Anh

Trong bức tranh chung đó, Ban Tiếp công dân Trung ương tiếp tục giữ vai trò là đầu mối kết nối giữa Trung ương với địa phương, giữa các cơ quan quản lý nhà nước với hệ thống tiếp công dân ở cơ sở.

Theo bà Lê Thị Hương Trà, Phó Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương, một trong những chuyển biến tích cực sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là sự chủ động của nhiều địa phương trong công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Theo bà Trà, nếu trước đây không ít vụ việc có xu hướng chuyển lên cấp trên hoặc chờ ý kiến của nhiều cơ quan thì hiện nay nhiều địa phương đã chủ động hơn trong việc xem xét, giải quyết những nội dung thuộc thẩm quyền. Đồng thời, cơ chế trao đổi giữa Trung ương và địa phương cũng được thực hiện thường xuyên hơn, giúp nhiều khó khăn, vướng mắc được tháo gỡ ngay từ đầu.

“Điều quan trọng không chỉ là thay đổi mô hình tổ chức mà là thay đổi cách thức thực hiện trách nhiệm. Khi từng cấp, từng ngành chủ động hơn trong giải quyết công việc thuộc thẩm quyền thì người dân sẽ được phục vụ tốt hơn, vụ việc cũng được giải quyết nhanh hơn và hiệu quả hơn”, bà Trà chia sẻ.

Theo bà Trà, mục tiêu cuối cùng không phải là chuyển bao nhiêu vụ việc lên cấp trên mà là giải quyết được bao nhiêu vụ việc ngay từ nơi phát sinh. Khi cơ sở làm tốt công tác tiếp công dân, đối thoại và giải thích, nhiều vụ việc sẽ không phát sinh thành khiếu kiện kéo dài hoặc vượt cấp.

Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Phan Thiên Định tiếp dân định kỳ tháng 5. Ảnh: T.D

Giải quyết từ nơi phát sinh vụ việc

Theo ông Nguyễn Việt Dũng, Phó Trưởng Ban Tiếp công dân tỉnh Hà Tĩnh, sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, điều dễ nhận thấy nhất là trách nhiệm giải quyết công việc đã được giao trực tiếp hơn cho cơ sở; việc trao đổi thông tin về vụ việc được thường xuyên, trực tiếp hơn.

Tại Hà Tĩnh, sau sắp xếp, số đơn vị hành chính cấp xã giảm từ 209 xuống còn 69 xã, phường; đồng thời kết thúc hoạt động của 11 thanh tra sở và 12 thanh tra cấp huyện để tổ chức lại bộ máy theo mô hình mới. Những thay đổi này đòi hỏi các cơ quan phải nhanh chóng thích ứng, xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả và nâng cao năng lực giải quyết công việc ngay từ cơ sở.

Theo ông Dũng, khi không còn cấp trung gian, nhiều vụ việc phát sinh được xem xét ngay tại cấp xã hoặc cấp tỉnh. Điều này giúp rút ngắn quy trình xử lý nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ.

“Nếu cơ sở làm tốt công tác tiếp công dân, giải thích và đối thoại từ sớm thì nhiều vụ việc sẽ được giải quyết ngay từ nơi mới phát sinh. Ngược lại, nếu để kéo dài hoặc xử lý chưa thấu đáo, phù hợp với thực tế thì vụ việc rất dễ trở nên phức tạp hơn”, ông Dũng cho biết.

Thực tế tại Hà Tĩnh cũng cho thấy cùng với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, địa phương đã tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong giai đoạn mới.

Không chỉ riêng Hà Tĩnh, nhiều địa phương hiện nay đều xác định giải quyết từ cơ sở là giải pháp căn cơ để hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài, khiếu kiện vượt cấp và giảm áp lực cho các cơ quan cấp trên.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc không trở thành điểm nóng bởi những băn khoăn, vướng mắc đã được giải thích, đối thoại và xử lý ngay từ đầu. Nhiều công dân được hướng dẫn đầy đủ về trình tự, thủ tục; được tiếp cận đúng cơ quan có trách nhiệm nên không còn phải đi lại nhiều lần hoặc gửi đơn vượt cấp như trước.

Bà Lê Thị Hương Trà chia sẻ, sau một năm sáp nhập, những chuyển động trong công tác tiếp công dân đã cho thấy một xu hướng rõ nét: trách nhiệm đang được kéo gần hơn với người dân, sự phối hợp giữa các cơ quan đang thực chất hơn và việc giải quyết công việc đang được thực hiện ngay từ cơ sở.

Bài 3: Chuyển đổi số và tiếp dân trực tuyến: Bước chuyển từ phương thức đến tư duy phục vụ